Οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν πέτρινα εργαλεία σαν τρυπάνια για να θεραπεύουν τερηδόνες πριν από σχεδόν 60.000 χρόνια — περισσότερο από 40.000 χρόνια νωρίτερα απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τη μελέτη.

Ένα δόντι που βρέθηκε σε σπήλαιο της Ρωσίας προσφέρει τα αρχαιότερα στοιχεία για «σύνθετη» οδοντιατρική φροντίδα, λένε οι επιστήμονες.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One, δείχνουν ότι οι Νεάντερταλ είχαν τη γνώση να εντοπίζουν μια μόλυνση σε δόντι και τις κινητικές δεξιότητες να αφαιρούν το κατεστραμμένο τμήμα με τρύπημα.

Οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις αποκαλύπτουν επίσης ότι οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν και… οδοντογλυφίδες για να αφαιρούν τροφή από τα δόντια τους και ίσως χρησιμοποιούσαν και φαρμακευτικά φυτά.

Ωστόσο, η ρωσική ερευνητική ομάδα επισημαίνει ότι το πλήρες εύρος των ιατρικών τους γνώσεων παραμένει άγνωστο.

Ένας γομφίος που βρέθηκε στο σπήλαιο Chagyrskaya στη Σιβηρία χρονολογείται περίπου 59.000 χρόνια πίσω και φέρει ίχνη επεμβάσεων που έγιναν για τη θεραπεία μόλυνσης.

Η δρ. Alisa Zubova δήλωσε ότι υπάρχει μια βαθιά οπή στο κέντρο του δοντιού, η οποία φτάνει μέχρι την κοιλότητα του πολφού.

Η ερευνητική ομάδα πραγματοποίησε πειράματα σε τρία σύγχρονα ανθρώπινα δόντια, αποδεικνύοντας ότι μια οπή ίδιου σχήματος και με τα ίδια μικροσκοπικά ίχνη μπορεί να δημιουργηθεί με τρύπημα χρησιμοποιώντας πέτρινη αιχμή, παρόμοια με τα εργαλεία που έχουν βρεθεί στο σπήλαιο Chagyrskaya. Η Zubova ανέφερε ότι, εκτός από την οπή, υπάρχουν και αυλακώσεις από οδοντογλυφίδα στα πλάγια του δοντιού.

«Αυτή η διαδικασία θα ήταν επώδυνη, αλλά τελικά θα ανακούφιζε τον πόνο της μόλυνσης αφαιρώντας το κατεστραμμένο μέρος του δοντιού», είπε.

«Αυτές οι τροποποιήσεις αποδεικνύουν ότι οι Νεάντερταλ είχαν την ικανότητα να εντοπίζουν την πηγή του πόνου, να αποφασίζουν πώς να τον αντιμετωπίσουν, να εφαρμόζουν τις απαραίτητες λεπτές κινήσεις για μια αποτελεσματική επέμβαση και να αντέχουν τον πόνο της θεραπείας για να αποφύγουν μεγαλύτερη ταλαιπωρία αργότερα».

«Είναι η πρώτη φορά που αποδεικνύεται τέτοια συμπεριφορά εκτός του Homo sapiens και αποτελεί το αρχαιότερο παράδειγμα αυτού του είδους κατά περισσότερο από 40.000 χρόνια».

Η δρ. Zubova, ερευνήτρια στο Peter the Great Museum of Anthropology and Ethnography στην Αγία Πετρούπολη, δήλωσε: «Το εύρημα αυτό αποτελεί σήμερα την αρχαιότερη γνωστή ένδειξη επιτυχημένης οδοντιατρικής θεραπείας στον κόσμο. Οι φθορές που εντοπίστηκαν στο δόντι Νεάντερταλ από το σπήλαιο Chagyrskaya δείχνουν όχι μόνο σκόπιμη αφαίρεση πολφού αλλά και φθορά που δημιουργήθηκε όσο το άτομο ήταν ακόμη ζωντανό — κάτι που σημαίνει ότι συνέχιζε να χρησιμοποιεί το δόντι μετά τη θεραπεία».

«Εντοπίσαμε επίσης περιοχές απομεταλλικοποίησης, όπου διατηρήθηκαν ίχνη τερηδόνας, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι η κοιλότητα στο δόντι συνδέεται με θεραπευτική παρέμβαση». Ενώ πρόσθεσε ότι «μας έκανε εντύπωση το ασυνήθιστο σχήμα της κοιλότητας στην επιφάνεια μάσησης του δοντιού. Διέφερε από τη φυσιολογική μορφολογία του πολφικού θαλάμου και δεν ταίριαζε με το συνηθισμένο μοτίβο τερηδόνας που παρατηρείται στους Homo sapiens. Επιπλέον, οι εμφανείς γρατζουνιές υποδήλωναν ότι η κοιλότητα δεν προήλθε από φυσική φθορά αλλά από σκόπιμες ενέργειες. Η μικροτομογραφία αποκάλυψε αλλαγές στην ανοργανοποίηση της οδοντίνης που συνάδουν με σοβαρή τερηδόνα. Ανθρώπινες παρεμβάσεις σε τερηδονικές βλάβες έχουν ήδη καταγραφεί για την Ανώτερη Παλαιολιθική, τη Μεσολιθική και μεταγενέστερες περιόδους, έτσι υποθέσαμε ότι και οι φθορές που παρατηρήσαμε ίσως αποτελούν ίχνη τέτοιας ιατρικής παρέμβασης — αλλά από μια πολύ παλαιότερη εποχή».

photo: pixabay