Λίγο μετά τις 28 Φεβρουαρίου που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν αεροπορικά πλήγματα εναντίον του Ιράν, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε μια σειρά από στόχους, από την καταστροφή των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων μέχρι την εξασφάλιση ότι η Τεχεράνη δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Πάνω από τρεις μήνες μετά, με μια προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία σε ισχύ, τι έχει πετύχει άραγε ο Τραμπ;
Πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη
Σήμερα δεν είναι σαφές πόσοι πύραυλοι υπάρχουν στο Ιράν, όμως η χώρα εξακολουθεί να έχει την ικανότητα να πλήττει συμμάχους των ΗΠΑ -το έκανε πιο πρόσφατα στις 6 Ιουνίου, όταν εξαπέλυσε ομοβροντίες εναντίον του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν, και στις 7 Ιουνίου, όταν εκτόξευσε πυραύλους εναντίον του Ισραήλ.
Συμβατικές δυνάμεις
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι έχουν μειώσει τη στρατιωτική ικανότητα του Ιράν να προβάλλει ισχύ στην περιοχή ή να απειλεί επιχειρήσεις των ΗΠΑ.
Εντούτοις το Ιράν εξακολουθούσε να είναι ικανό να κλείνει αποτελεσματικά τα Στενά του Ορμούζ σε όλη την διάρκεια της σύγκρουσης και να προκαλεί μποτιλιάρισμα στα εμπορικά πλοία που μεταφέρουν το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, χρησιμοποιώντας ταχύπλοα, νάρκες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραυλακάτους.
Πυρηνικό πρόγραμμα
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι ο κύριος στόχος του είναι να εμποδίσει το Ιράν να αναπτύξει πυρηνικό όπλο. Η Τεχεράνη δηλώνει σταθερά ότι δεν έχει πρόθεση να κατασκευάσει βόμβα και ότι το πυρηνικό πρόγραμμά της είναι για ειρηνικούς σκοπούς.
Όμως ο πόλεμος δεν άλλαξε σημαντικά την πυρηνική ικανότητα του Ιράν. Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούσαν τον περασμένο μήνα ότι το Ιράν θα χρειαζόταν λιγότερο από ένα χρόνο για να παραγάγει ένα πυρηνικό όπλο – το ίδιο χρονοδιάγραμμα που είχε αναφέρει μετά τα πλήγματα του Ιουνίου 2025 σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα είναι κεντρικό ζήτημα για τους διαπραγματευτές μόλις υπογραφεί επισήμως μεθαύριο, Παρασκευή, η συμφωνία πλαίσιο. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν πρέπει να αφαιρεθεί από τη χώρα, ενώ ο ιρανός ανώτατος ηγέτης αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ λέει πως δεν πρέπει να σταλεί στο εξωτερικό, σύμφωνα με πηγές.
Οι «πληρεξούσιοι» του Ιράν
Ο Τραμπ δήλωσε στις 2 Μαρτίου στον Λευκό Οίκο ότι δεν μπορεί να επιτραπεί στην Τεχεράνη να συνεχίσει να εξοπλίζει και να χρηματοδοτεί τις ένοπλες οργανώσεις που χρησιμοποιεί ως «πληρεξουσίους» της στο Ιράκ, το Λίβανο, τη Γάζα και την Υεμένη και στις οποίες βασίζεται εδώ και δεκαετίες για να προβάλλει ισχύ και να παρενοχλεί εχθρούς.
Από την αρχή του πολέμου, το Ιράν δεν έχει δείξει προθυμία να σταματήσει την υποστήριξή του προς τις οργανώσεις αυτές.
Αλλαγή καθεστώτος
Πριν αρχίσει ο πόλεμος, ο Τραμπ είχε ενθαρρύνει Ιρανούς διαδηλωτές να ανατρέψουν την ηγεσία της χώρας τους και δήλωσε ότι ο φόνος του ανώτατου ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουρίου είναι «η μεγαλύτερη ευκαιρία τους» για να καταλάβουν την κυβέρνηση. Στις 6 Μαρτίου δήλωσε ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να τελειώσει μόνο με την «ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» του Ιράν, σε συνδυασμό με την ανάδειξη στην εξουσία ενός νέου, «αποδεκτού» ηγέτη.
Αν και ο πόλεμος δεν πέτυχε να ανατρέψει τη θεοκρατική κυβέρνηση του Ιράν, ο Τραμπ έχει ισχυρισθεί πως πέτυχε τον στόχο του επειδή ο Χαμενεΐ αντικαταστάθηκε από τον γιο του, τον αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ. Στις 29 Μαρτίου ο Τραμπ χαρακτήρισε τη νέα ηγεσία «νέο και πιο λογικό καθεστώς».
Τις τελευταίες εβδομάδες ο Τραμπ έχει αποφύγει να επαναλάβει τις εκκλήσεις του για ανατροπή των Ιρανών ηγετών.
Συμπέρασμα
Οι ΗΠΑ μάλλον ωραιοποιούν καταστάσεις, καθώς έχουν «στριμωχτεί» από το Ιράν που επέδειξε τρομερή ικανότητα και ανθεκτικότητα.
Βέβαια η επόμενη μέρα θα έχει υποχωρήσεις, ωστόσο δεν θα έχει απόλυτη αμερικανική επιβολή ισχύος.
