Το Νιτινόλ, ένα μοναδικό κράμα νικελίου και τιτανίου, αποτελεί το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα αυτής της κατηγορίας. Η απόκοσμη ικανότητά του να θυμάται το αρχικό του σχήμα και να επανέρχεται σε αυτό, ανεξάρτητα από το σχήμα που θα του δώσει κάποιος, γεννά αμέτρητα ερωτηματικά. Πίσω από τη μοναδική συμπεριφορά του, κρύβεται μια ιστορία γεμάτη σκοτεινά σημεία, στρατιωτικά μυστικά, ανεξήγητα φαινόμενα, αλλά και πρωτοποριακές εφαρμογές.
Η επίσημη εκδοχή τοποθετεί τη γέννηση του υλικού, μεταξύ του 1958 και του 1963. Στο Ναυτικό Εργαστήριο Πυρομαχικών των Ηνωμένων Πολιτειών, ο ερευνητής William J. Buehler αναζητούσε ανθεκτικά υλικά για τους κώνους της μύτης των πυραύλων. Κατά τη διάρκεια πειραμάτων, παρατηρήθηκε εντελώς τυχαία, μια απρόσμενη συμπεριφορά. Το μέταλλο διέθετε μια πρωτόγνωρη ελαστικότητα και μια ιδιότητα που δεν είχε ξαναδεί ποτέ η ανθρώπινη επιστήμη. Η αποκάλυψη της πραγματικής του δύναμης συνέβη, όταν ο ερευνητής David S. Muzzey πλησίασε τη φλόγα ενός αναπτήρα σε μια τσαλακωμένη λωρίδα του μετάλλου. Το υλικό ζωντάνεψε ακαριαία, ξεδιπλώθηκε μόνο του και επέστρεψε με απόλυτη ακρίβεια στην αρχική, ευθεία μορφή του.
Πολλά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά, σχετικά με την πραγματική προέλευση αυτής της τεχνολογίας. Αρκετοί ερευνητές επιμένουν ότι το Νιτινόλ δεν σχεδιάστηκε από το μηδέν σε κάποιο συμβατικό εργαστήριο, υποστηρίζοντας ότι προήλθε από την αντίστροφη μηχανική παρατηρημένων ευρημάτων. Η θεωρία αυτή συνδέει την εμφάνιση του μετάλλου με τα περίεργα συντρίμμια που συλλέχθηκαν στο Ρόσγουελ το 1947, όπου αυτόπτες μάρτυρες περιέγραφαν ένα άγνωστο υλικό, που τσαλάκωνε σαν χαρτί και επανερχόταν αμέσως στην αρχική του μορφή.
Κομβικό ρόλο σε αυτή την ιστορία διαδραματίζουν οι ισχυρισμοί του Συνταγματάρχη Philip Corso, στελέχους των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ στο Πεντάγωνο. Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο Corso, η αποστολή του ήταν να διοχετεύει μυστικά, τα εξωτικά συντρίμμια του Ρόσγουελ, σε ιδιωτικά ερευνητικά ιδρύματα. Το σημαντικότερο από αυτά ήταν το Ινστιτούτο Battelle, ο μεγαλύτερος ανεξάρτητος ερευνητικός οργανισμός στον κόσμο και ο πλέον εξειδικευμένος στη μεταλλουργία εξωτικών κραμάτων.
Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, οι επιστήμονες του Battelle μελέτησαν τη δομή του παράξενου μετάλλου με μνήμη και η επίσημη «ανακάλυψη» του Νιτινόλ λίγα χρόνια αργότερα δεν ήταν παρά η ανθρώπινη προσπάθεια να αντιγραφεί μια τεχνολογία που ήρθε από εξωγήινη τεχνολογία.
Αυτή η περίεργη συμπεριφορά του Νιτινόλ, οδήγησε επιστήμονες να πειραματιστούν με αυτό, κατασκευάζοντας μηχανισμούς που θα μπορούσαν να παράγουν ενέργεια ελεύθερα, χωρίς την εξάρτηση από ρεύμα ή ορυκτά καύσιμα. Οι προσπάθειες αυτές καταγράφονται ζωντανά και σε σπάνια αρχειακά ντοκιμαντέρ, όπως το αυθεντικό υλικό των αρχών της δεκαετίας του 1970 από τα εργαστήρια Lawrence Berkeley Laboratory. Σε εκείνα τα πλάνα, ο μηχανικός Ridgway Banks παρουσιάζει την πρώτη κινητήρια μηχανή στερεάς κατάστασης. Ένας τροχός με βρόχους από σύρμα Νιτινόλ περιστρέφεται, καθώς έρχεται σε επαφή εναλλάξ με ζεστό και κρύο νερό, παράγοντας μηχανική ενέργεια απευθείας από τη διαφορά θερμοκρασίας.
Παρά το πέπλο μυστηρίου που το καλύπτει, το Νιτινόλ αποτελεί σήμερα τη ραχοκοκαλιά της σύγχρονης ιατρικής και αεροδιαστημικής. Στην επεμβατική καρδιολογία, τα στεντ κατασκευάζονται από αυτό το κράμα. Εισάγονται διπλωμένα στις αρτηρίες και ξεδιπλώνονται αυτόματα, μόλις φτάσουν τη θερμοκρασία του ανθρώπινου σώματος. Χειρουργικοί οδηγοί, εύκαμπτοι ορθοδοντικοί μηχανισμοί και αυτόματοι συνδετήρες οστών, βασίζονται επίσης στις ίδιες απόκοσμες ιδιότητες του Νιτινόλ.
Η τεχνολογία αυτή ταξιδεύει πλέον και έξω από τον πλανήτη μας. Η NASA κατασκευάζει από Νιτινόλ ειδικούς ελαστικούς τροχούς για διαστημικά ρόβερ, οι οποίοι παραμορφώνονται πάνω σε κοφτερά βράχια και επανέρχονται αμέσως, χωρίς να καταστρέφονται. Ακόμη και σε καθημερινά αντικείμενα, όπως σκελετοί γυαλιών που δεν σπάνε ποτέ, το αινιγματικό αυτό μέταλλο αποδεικνύει ότι τα όρια μεταξύ επιστημονικής φαντασίας και πραγματικότητας είναι εξαιρετικά λεπτά.
