Πρόκειται για ένα ελληνικό ταφικό μνημείο της ρωμαϊκής περιόδου, χρονολογούμενο στον 2ο αιώνα μ.Χ., το οποίο πρόσφατα ήρθε ξανά στο επίκεντρο της δημοσιότητας, λόγω οδικών έργων στην περιοχή. Πίσω από την ομορφιά των ανάγλυφων παραστάσεων, η πέτρα αυτή κρύβει μια ασυνήθιστη ανθρώπινη ιστορία. Την επιθυμία ενός άνδρα να προκαλέσει τη φθορά του χρόνου και να επικοινωνήσει απευθείας με τους περαστικούς μέσα από τους αιώνες.

Ο άνθρωπος αυτός ονομαζόταν Διλιπόρις, γιος του Άπφου. Ζώντας στην επικράτεια του Τέρβου, στην ευρύτερη περιοχή της αρχαίας Νίκαιας, ο Διλιπόρις φρόντισε να κατασκευάσει τον τάφο του όσο βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Αντί όμως να περιοριστεί σε μια τυπική επιτύμβια αναγραφή του ονόματος και της καταγωγής του, επέλεξε να μετατρέψει τη μνήμη του σε ένα διανοητικό παιχνίδι. Σκάλισε πάνω στην πέτρα ένα πρωτότυπο ποίημα-αίνιγμα, προσκαλώντας τους ταξιδιώτες που σταματούσαν στην άκρη του δρόμου να μαντέψουν την ταυτότητά του πριν διαβάσουν την εισαγωγή της επιγραφής.

Ο γρίφος βασιζόταν στην αρχαία ελληνική πρακτική της ισοψηφίας, όπου κάθε γράμμα του αλφαβήτου αντιστοιχούσε σε έναν συγκεκριμένο αριθμό. Ο Διλιπόρις έδινε στους περαστικούς ακριβή στοιχεία: το όνομά του αποτελούνταν από εννέα γράμματα κατανεμημένα σε τέσσερις συλλαβές, με τις τρεις πρώτες να αποτελούνται από δύο γράμματα και την τελευταία από τρία, εκ των οποίων τα πέντε ήταν σύμφωνα. Το συνολικό άθροισμα της αριθμητικής αξίας των γραμμάτων έφτανε το 514, αριθμός που αντιστοιχεί ακριβώς στην ισοψηφική αξία της λέξης «Διλίπορις». Όποιος κατάφερνε να λύσει τον γρίφο, σύμφωνα με τους στίχους του ποιήματος, θα κέρδιζε μια συμβολική ανταμοιβή: θα γινόταν «σύντροφος των Μουσών και κοινωνός της σοφίας».

Η νεότερη ιστορία του μνημείου αποδείχθηκε σχεδόν τόσο περιπετειώδης όσο και η αρχαία. Το 1976, κατά τη διάρκεια προγενέστερων έργων οδοποιίας, η πέτρα μετακινήθηκε από την αρχική της βάση στον βράχο και εγκαταλείφθηκε δίπλα στο νέο οδόστρωμα, όπου σταδιακά καλύφθηκε από χώμα και βλάστηση με αποτέλεσμα να χαθεί ξανά. Ακαδημαϊκές έρευνες των τελευταίων δεκαετιών, καθώς και η καταγραφή της επιγραφής στο εξειδικευμένο σώμα κειμένων Inschriften von Nikaia, επέτρεψαν την πλήρη αποκρυπτογράφηση και τεκμηρίωση του μνημείου.

Σήμερα, η περιοχή βρίσκεται υπό επίσημη αρχαιολογική προστασία. Το ταφικό μνημείο του Διλιπόριδα παραμένει ένα από τα πιο ιδιαίτερα δείγματα της ελληνικής επιγραφικής στη Μικρά Ασία, αποδεικνύοντας πώς η ποίηση, η γλώσσα και τα μαθηματικά επιστρατεύτηκαν από έναν άνθρωπο πριν από 1.800 χρόνια, προκειμένου το όνομά του να συνεχίσει να ψιθυρίζεται από τους ταξιδιώτες στα χρόνια που θα έρθουν.

Δείτε φωτογραφία ΕΔΩ

^{photo AI: pixabay}