Μια νέα επιστημονική μελέτη υποστηρίζει ότι η διάσημη καλλονή της Αναγέννησης, πιθανότατα δεν πέθανε από φυματίωση, όπως πίστευαν πολλοί μέχρι σήμερα, αλλά από μια σπάνια επιπλοκή ενός όγκου στον εγκέφαλο.

Η Σιμονέτα Βεσπούτσι γεννήθηκε το 1453 και έζησε στη Φλωρεντία την εποχή της μεγάλης ακμής των Μεδίκων. Η ομορφιά της την έκανε μία από τις πιο θαυμαστές γυναίκες της ιταλικής Αναγέννησης και πολλοί καλλιτέχνες εμπνεύστηκαν από τα χαρακτηριστικά της. Αν και οι ιστορικοί δεν συμφωνούν απόλυτα ότι ήταν το μοντέλο για κάθε απεικόνιση της «Αφροδίτης», θεωρείται ευρέως ότι ο Μποτιτσέλι χρησιμοποίησε τη μορφή της σε έργα, όπως η «Γέννηση της Αφροδίτης» και η «Άνοιξη».
Η ζωή της όμως τελείωσε πρόωρα.

H Σιμονέτα πέθανε το 1476, μόλις 23 ετών. Οι ιστορικές αναφορές περιγράφουν μια ξαφνική επιδείνωση της υγείας της, με έντονους πονοκεφάλους, εμετούς, πυρετό και νευρολογικά συμπτώματα. Για αιώνες η πιο γνωστή εξήγηση ήταν ότι έφυγε από τη ζωή λόγω φυματίωσης, μιας ασθένειας που μάστιζε την Ευρώπη εκείνη την εποχή.

Η νέα ιατρική υπόθεση
Ερευνητές από την Ιταλία, τη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες επανεξέτασαν την ιστορία της μέσα από μια διαφορετική οπτική: όχι ως ιστορικοί τέχνης μόνο, αλλά ως γιατροί που αναζητούσαν πιθανά σημάδια ασθένειας στις απεικονίσεις της. Η ομάδα μελέτησε πορτρέτα που αποδίδονται στη Σιμονέτα και υποστήριξε ότι ορισμένες αλλαγές στα χαρακτηριστικά του προσώπου της θα μπορούσαν να σχετίζονται με έναν αδένωμα της υπόφυσης, έναν συνήθως καλοήθη όγκο στον αδένα που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, ένας τέτοιος όγκος μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή ορμονών και, σε σπάνιες περιπτώσεις, να οδηγήσει σε μια επικίνδυνη κατάσταση που ονομάζεται αποπληξία όγκου υπόφυσης. Πρόκειται για ξαφνική αιμορραγία ή διόγκωση μέσα στον όγκο, η οποία μπορεί να προκαλέσει σοβαρά συμπτώματα και ακόμη και θάνατο. Οι επιστήμονες αναφέρουν επίσης ότι ένα έργο που αποδίδεται στη Σιμονέτα παρουσιάζει στοιχεία που θα μπορούσαν να συνδέονται με ορμονική διαταραχή, όπως γαλακτόρροια (παραγωγή γάλακτος χωρίς εγκυμοσύνη), κάτι που μπορεί να εμφανιστεί σε ορισμένους όγκους της υπόφυσης.

Η ιστορία του φερόμενου βιασμού
Οι πιο εντυπωσιακοί τίτλοι που κυκλοφόρησαν αναφέρουν ότι η Σιμονέτα «πέθανε μετά από βιασμό». Η πραγματικότητα όμως είναι πιο περίπλοκη. Υπάρχουν ιστορικές αναφορές για ένα πιθανό βίαιο περιστατικό λίγο πριν από τον θάνατό της, το οποίο συνδέεται με τον Αλφόνσο Β΄ της Αραγωνίας. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι ένα έντονο σωματικό στρες ή τραυματικό γεγονός, θα μπορούσε θεωρητικά, να λειτουργήσει ως παράγοντας που επιδείνωσε έναν ήδη υπάρχοντα όγκο. Ωστόσο, δεν υπάρχει οριστική ιστορική απόδειξη ότι η επίθεση συνέβη ή ότι αυτή προκάλεσε τον θάνατό της.

Ένα αριστούργημα που κρύβει μια ανθρώπινη ιστορία
Η τραγική μοίρα της Σιμονέτα έκανε την εικόνα της ακόμη πιο μυστηριώδη. Ο Μποτιτσέλι συνέχισε να χρησιμοποιεί τη μορφή της στα έργα του χρόνια μετά τον θάνατό της, δημιουργώντας μια από τις πιο αναγνωρίσιμες γυναικείες μορφές στην ιστορία της τέχνης. Η νέα έρευνα δεν αποδεικνύει με απόλυτη βεβαιότητα τι συνέβη στη Σιμονέτα Βεσπούτσι. Προσφέρει όμως μια συναρπαστική ιατρική εξήγηση για ένα ιστορικό μυστήριο αιώνων και δείχνει πώς η σύγχρονη επιστήμη μπορεί να χρησιμοποιήσει την τέχνη ως «παράθυρο» στο παρελθόν.

Η «Αφροδίτη» του Μποτιτσέλι ίσως δεν κρύβει μόνο την ιδέα της αιώνιας ομορφιάς, αλλά και την τραγική ιστορία μιας νεαρής γυναίκας που έφυγε από τη ζωή πολύ πριν προλάβει να γνωρίσει τη δόξα που θα της χάριζε η τέχνη.

Δείτε φωτογραφία του πίνακα “La nascita di Venere” (Η Γέννηση της Αφροδίτης) ΕΔΩ

^{photo: pixabay}