Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι μπορεί να υπάρχει ένας ένατος πλανήτης που κρύβεται στα μακρινά σημεία του ηλιακού συστήματος – και ένα νέο τηλεσκόπιο θα μπορούσε τελικά να αποδείξει την ύπαρξή του.
Βαθιά στο εξωτερικό τμήμα του ηλιακού συστήματος – τόσο μακριά από τους γνωστούς πλανήτες που ο ήλιος μετά βίας θα μπορούσε να διακριθεί από ένα κοντινό αστέρι – ένας τεράστιος, παγωμένος κόσμος μπορεί να κρύβεται στις σκιές, περιμένοντας να ανακαλυφθεί από την ανθρωπότητα.

Και η μέρα που θα βρούμε επιτέλους αυτόν τον άπιαστο πλανήτη μπορεί να έρθει σύντομα, χάρη σε ένα τηλεσκόπιο τελευταίας τεχνολογίας που θα αρχίσει να σαρώνει τον ουρανό τον επόμενο χρόνο.

Το ηλιακό σύστημα έχει οκτώ επίσημους πλανήτες : Ερμή, Αφροδίτη, Γη, Άρη, Δία, Κρόνο, Ουρανό και Ποσειδώνα. Αλλά τα τελευταία χρόνια, οι αστρονόμοι έχουν προτείνει ότι ένας ένατος κόσμος, με το παρατσούκλι “Πλανήτης Εννέα”, θα μπορούσε να κρύβεται στα πέρατα της κοσμικής γειτονιάς μας.

Και όχι, δεν μιλάμε για τον Πλούτωνα , ο οποίος υποβιβάστηκε από το καθεστώς πλανητών σε “πλανήτη νάνο” το 2006. Αντίθετα, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο πλανήτης Εννέα είναι ένας γίγαντας αερίου ή πάγου δισεκατομμύρια μίλια πιο μακριά από τους υπόλοιπους πλανήτες. Εάν υπάρχει, θα μπορούσε επίσης να ξαναγράψει την κατανόησή μας για την προέλευση και την εξέλιξη του ηλιακού συστήματος.

Οι αστρονόμοι έχουν προβλέψει πόσο μεγάλος θα μπορούσε να είναι αυτός ο υποθετικός κόσμος, πόσο μακριά θα μπορούσε να βρίσκεται και ακόμη και πού θα έπρεπε να βρίσκεται στην τροχιά του γύρω από τον ήλιο. Ωστόσο, η εύρεση του Πλανήτη Εννέα, που μερικές φορές αποκαλείται Πλανήτης Χ , διέφυγε από τους επιστήμονες για σχεδόν μια δεκαετία.

Αλλά το κυνήγι για τον πιθανό ένατο πλανήτη του ηλιακού συστήματος μπορεί σύντομα να πλησιάσει στο τέλος του. Με το άνοιγμα του πρωτοποριακού Παρατηρητηρίου Vera C. Rubin το 2025, μπορεί είτε να βρούμε τελικά τον Πλανήτη Εννέα μέσα στα επόμενα χρόνια — είτε να αποκλείσουμε οριστικά την ιδέα, είπαν ειδικοί στο Live Science.

«Είναι πραγματικά δύσκολο να εξηγήσεις το ηλιακό σύστημα χωρίς τον Πλανήτη Εννέα», είπε στο Live Science ο Μάικ Μπράουν , αστρονόμος στο Caltech που πρότεινε την υπόθεση του Πλανήτη Εννέα μαζί με έναν συνάδελφό του. «Αλλά δεν υπάρχει τρόπος να είσαι 100% σίγουρος [υπάρχει] μέχρι να το δεις».

Η υπόθεση του Πλανήτη Εννέα
Η ιδέα ενός ένατου πλανήτη στο ηλιακό σύστημα γεννήθηκε για πρώτη φορά από τις ανακαλύψεις του Ουρανού το 1781 και του Ποσειδώνα το 1846. Αυτές οι ανακαλύψεις απέδειξαν ότι το ηλιακό σύστημα ήταν πολύ μεγαλύτερο από ό,τι πίστευε κάποτε η ανθρωπότητα και αύξησαν την πιθανότητα ότι άλλοι κόσμοι περίμεναν να ανακαλυφθούν.

Αλλά εκτός από τον πλέον υποβαθμισμένο Πλούτωνα, κανένας πλήρους πλανήτης πέρα ​​από τον Ποσειδώνα ή τη Ζώνη Kuiper – ένας τεράστιος δακτύλιος από αστεροειδείς, κομήτες και νάνους πλανήτες που περιφέρονται γύρω από τον ήλιο πέρα ​​από τον Ποσειδώνα – δεν έχουν εμφανιστεί έκτοτε. Και καθώς οι αστρονόμοι χαρτογράφησαν περισσότερο από το εξωτερικό ηλιακό σύστημα, φαινόταν όλο και πιο απίθανο να τους έλειπε κάτι τόσο μεγάλο όσο ένας πλανήτης.

Ωστόσο, μια ανακάλυψη του 2004 το άλλαξε. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η Σέντνα – ένας πιθανός πλανήτης νάνος που βρίσκεται πέρα ​​από τη Ζώνη του Κάιπερ – είχε μια περίεργη τροχιά γύρω από τον ήλιο. Η ασυνήθιστη τροχιά του άφησε να εννοηθεί ότι μια άλλη μεγάλη μάζα στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα τραβούσε βαρυτικά τον μικρόκοσμο. Αλλά χωρίς περισσότερες πληροφορίες, αυτή η υπόθεση ήταν δύσκολο να αποδειχθεί.

Στη συνέχεια, σε μια μελέτη του 2014 , οι αστρονόμοι ανακοίνωσαν ότι είχαν εντοπίσει ένα μικρότερο αντικείμενο στη Ζώνη του Κάιπερ, με το όνομα 2012 VP113, με μια έκκεντρη τροχιά παρόμοια με αυτή της Σέντνα. Τα ευρήματα υπαινίχθηκαν επίσης ότι περίμεναν να βρεθούν περισσότερα εκκεντρικά υπερποσειδώνια αντικείμενα (TNOs).

Αυτά τα ευρήματα τράβηξαν την προσοχή του Μπράουν και του συναδέλφου αστρονόμου του Καλτεκ, Κωνσταντίν Μπατίγκιν , ο οποίος παρατήρησε ότι τόσο η Sedna όσο και το 2012 VP113 είχαν την ίδια «συγστροφή» στις τροχιές τους. Αυτή η κοινή ανωμαλία, που κάνει τα αντικείμενα να βυθίζονται για λίγο κάτω από το επίπεδο τροχιάς των γνωστών πλανητών, υποδηλώνει ότι κάτι – όπως μια συστάδα αστεροειδών, ένας πλανήτης νάνος ή ακόμα και ένας πλήρης κόσμος – έλκονταν από αυτά τα αντικείμενα.

«Στην αρχή, δεν είπαμε ότι υπάρχει πλανήτης γιατί πιστεύαμε ότι ήταν γελοίο να υπάρχει», είπε ο Brown, ο οποίος ανακάλυψε επίσης τη Sedna και συνέβαλε στον πλανητικό υποβιβασμό του Πλούτωνα, στο Live Science. «Αλλά προσπαθήσαμε πολλά διαφορετικά πράγματα για να εξηγήσουμε αυτό που βλέπαμε και τίποτα άλλο δεν λειτούργησε».

Ωστόσο, στη συνέχεια βρήκαν άλλα τέσσερα TNO με αντίστοιχες, κακοσχηματισμένες τροχιές, που ξαφνικά έκαναν έναν πλανήτη που έλειπε να μοιάζει με την πιο λογική εξήγηση.

Εκείνη την εποχή, το δίδυμο υπολόγισε ότι υπήρχε μόλις 2% πιθανότητα και τα έξι TNO που είχαν μελετήσει να μοιράζονται τις τροχιακές τους παραδοξότητες χάρη στην τυχαία πιθανότητα. “Και μόλις το δεις αυτό, λες “Ω χάλια, υπάρχει ένας πλανήτης εκεί”, είπε ο Μπράουν.

Έτσι, το 2016, ο Brown και ο Batygin δημοσίευσαν την ” υπόθεσή τους για τον Πλανήτη Εννέα “, η οποία έχει αιχμαλωτίσει τη φαντασία του κοινού από τότε.

Συμπλήρωση των κενών
Από το 2016, ο Brown, ο Batygin και άλλοι συνέχισαν το κυνήγι του Planet Nine. Αν και δεν το έχουν βρει ακόμα, έχουν ανακαλύψει ακόμη πιο εκκεντρικούς TNO – ανεβάζοντας το σύνολο σε 13 και ενισχύοντας περαιτέρω την υπόθεση για τον Πλανήτη Εννέα.

Αυτές οι ανακαλύψεις περιορίζουν επίσης το δυνητικό μέγεθος του Πλανήτη Εννέα, την απόστασή του από τον ήλιο και την τροχιακή του τροχιά μέσω του ηλιακού συστήματος.

«Οι καλύτερες εκτιμήσεις μας είναι ότι είναι περίπου επτά φορές πιο μαζική από τη Γη», ή οπουδήποτε μεταξύ πέντε και δέκα φορές τη μάζα του πλανήτη μας , είπε ο Μπράουν. Αυτό θα τον καθιστούσε τον πέμπτο με τη μεγαλύτερη μάζα πλανήτη στο ηλιακό σύστημα, πίσω από τον Δία , τον Κρόνο , τον Ποσειδώνα και τον Ουρανό, πρόσθεσε.

Η σύνθεση του Πλανήτη Εννέα είναι πιθανώς «όπως ο Ποσειδώνας», λόγω της απόστασης του από τον ήλιο, είπε ο Μπράουν. «Αυτό θα έθετε τη διάμετρό του περίπου δύο φορές το πλάτος της Γης», πρόσθεσε. Μερικοί επιστήμονες έχουν προτείνει επίσης ότι ο Πλανήτης Εννέα θα μπορούσε να περιβάλλεται από φεγγάρια , όπως ακριβώς είναι και οι μεγάλοι γίγαντες του αερίου.

Είναι πραγματικά δύσκολο να εξηγήσεις το ηλιακό σύστημα χωρίς τον Πλανήτη Εννέα.

Εάν υπάρχει, ο Πλανήτης Εννέα είναι πιθανότατα περίπου 500 αστρονομικές μονάδες μακριά από τον ήλιο, κατά μέσο όρο – που σημαίνει ότι είναι 500 φορές πιο μακριά από τον ήλιο από τη Γη. Αυτό μπορεί να ακούγεται μακρινό, αλλά έχουν ανακαλυφθεί εξωπλανήτες παρόμοιου μεγέθους που περιφέρονται γύρω από εξωγήινα αστέρια σε εξίσου τεράστιες αποστάσεις , δείχνοντας ότι αυτό είναι δυνατό.

Μέχρι εδώ, θα μπορούσαν να χρειαστούν από 5.000 έως 10.000 χρόνια για να ολοκληρώσει ο Πλανήτης Εννέα ένα μόνο ταξίδι γύρω από τον ήλιο. Η τροχιά του είναι πιθανώς εξαιρετικά ελλειπτική, επομένως η απόστασή του από τον ήλιο θα ποικίλλει ευρέως με την πάροδο του χρόνου. Επίσης, πιθανότατα δεν περιφέρεται στο ίδιο επίπεδο με τους υπόλοιπους πλανήτες , γεγονός που καθιστά ακόμη πιο δύσκολο να βρεθεί.

Ωστόσο, ο Μπράουν και ο Μπατίγκιν πιστεύουν ότι ο Πλανήτης Εννέα πιθανότατα σχηματίστηκε μαζί με τους άλλους πλανήτες του ηλιακού συστήματος.
Πολλοί αστρονόμοι είναι προσεκτικά αισιόδοξοι για την ύπαρξη του Πλανήτη Εννέα.

Είναι «πολύ πιθανό» να υπάρχει ο Πλανήτης Εννέα, είπε ο Alessandro Morbidelli , αστρονόμος στο Παρατηρητήριο της Κυανής Ακτής στη Γαλλία, στο Live Science σε ένα email. «Υπάρχουν πολλές έμμεσες γραμμές αποδεικτικών στοιχείων υπέρ της ύπαρξής του», πρόσθεσε ο Morbidelli, ο οποίος εξέτασε το έγγραφο του 2016 των Brown και Batygin πριν από τη δημοσίευσή του.

Ο David Rabinowitz , ένας αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο Yale, συμφώνησε ότι κάτι είναι πιθανό εκεί έξω και ο Planet Nine είναι «η καλύτερη εξήγηση μέχρι στιγμής», είπε στο Live Science. Οι ανακαλύψεις πρόσθετων εκκεντρικών TNO από τότε που προτάθηκε για πρώτη φορά ο Πλανήτης Εννέα έχουν διατηρήσει την εμπιστοσύνη σε αυτή τη θεωρία, είπε.

Οι αμφιβολίες για τον Πλανήτη Εννέα έχουν τις ρίζες τους σε εναλλακτικές πιθανές εξηγήσεις για την παράξενη συμπεριφορά που παρατηρείται μεταξύ των TNO. Για παράδειγμα, οι βαρυτικές ανωμαλίες που επισημάνθηκαν στους Brown και Batygin μπορεί να προκληθούν από μια μαύρη τρύπα, έναν αόρατο γιγάντιο δίσκο σκόνης . Εναλλακτικά, τα TNO μπορεί να αποτελούν απόδειξη ότι το μοντέλο βαρύτητας μας πρέπει να τροποποιηθεί .

Άλλοι πιστεύουν ότι οι φαινομενικές συστροφές TNO είναι απλώς μια “παρατηρητική προκατάληψη”, επειδή είναι ευκολότερο να εντοπίσουμε TNO που είναι πιο κοντά στη Γη παρά πιο απομακρυσμένα, η Samantha Lawler , αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο της Regina στον Καναδά και εξέχουσα κριτικός του Πλανήτη. Εννέα υπόθεση , είπε στο Live Science σε ένα email.

«Πιστεύω ότι έχουν απομείνει πολλά πραγματικά ενδιαφέροντα σώματα για να ανακαλύψουμε στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα», είπε ο Lawler. Αλλά ο Πλανήτης Εννέα δεν είναι ένας από αυτούς, πρόσθεσε.

Ωστόσο, ο Brown και ο Batygin απορρίπτουν την ιδέα ότι η παρατηρητική προκατάληψη δημιουργεί την ψευδαίσθηση ενός ένατου πλανήτη.

«Είμαι τόσο σίγουρος όσο μπορείς [ότι ο Πλανήτης Εννέα υπάρχει] μέχρι να τον βρεις πραγματικά», είπε ο Μπράουν.

Λοιπόν, εάν ο Πλανήτης Εννέα υπάρχει, γιατί δεν τον έχουμε εντοπίσει ακόμα;

Η σύντομη απάντηση είναι ότι ο κρυμμένος πλανήτης είναι «πολύ, πολύ μακριά», είπε ο Μπράουν. Το φως που αντανακλάται από τον πλανήτη θα ήταν πολύ αμυδρό τη στιγμή που θα ταξίδευε στο μεγαλύτερο μέρος του ηλιακού συστήματος (δύο φορές), γεγονός που καθιστά σχεδόν αδύνατο να το δούμε.

Αρχικά, οι ερευνητές επίσης δεν είχαν ιδέα πού βρισκόταν ο πλανήτης κατά μήκος της προβλεπόμενης τροχιακής του διαδρομής. Αυτό σημαίνει ότι έπρεπε να μελετήσουν μια τεράστια περιοχή του ουρανού για να ψάξουν για αυτό το αχνό σώμα – παρόμοιο με την προσπάθεια «να βρουν μια λευκή φάλαινα σε έναν ωκεανό», είπε ο Μπράουν.

Μέχρι στιγμής, οι ερευνητές έχουν αναλύσει χιλιάδες εικόνες από πολλαπλές έρευνες ουρανού κατά μήκος του προτεινόμενου τροχιακού μονοπατιού του Πλανήτη Εννέα, αναζητώντας αντικείμενα που κινούνται με την πάροδο του χρόνου, είπε ο Μπράουν.

Δυστυχώς, ο νυχτερινός ουρανός βρίθει από φωτεινά, κινούμενα αντικείμενα, όπως κομήτες, έτσι οι ερευνητές πρέπει να ταξινομήσουν «πολλά σκουπίδια» για να βρουν τον πλανήτη, πρόσθεσε ο Μπράουν.

Στην πιο πρόσφατη εργασία τους, οι Brown και Batygin ανέλυσαν δεδομένα από το Panoramic Survey Telescope and Rapid Response System (Pan-STARRS) στο Παρατηρητήριο Haleakala στη Χαβάη και απέκλεισαν με βεβαιότητα περίπου το 78% της ύποπτης τροχιακής οδού ως πιθανές κρυψώνες για τον πλανήτη.

Αυτό περιόρισε τη θέση του Πλανήτη Εννέα κάπου στο πιο απομακρυσμένο 22% της τροχιακής του διαδρομής. Δυστυχώς, τηλεσκόπια όπως το Pan-STARRS δεν είναι αρκετά ισχυρά για να αναζητήσουν σωστά αυτό το διάστημα.

Πότε θα το βρούμε;
Εάν ο Πλανήτης Εννέα κρύβεται στα πιο απομακρυσμένα σημεία της τροχιάς του, θα χρειαστούμε ένα τηλεσκόπιο αρκετά ισχυρό για να τον εντοπίσουμε.

Ο Brown και ο Batygin έχουν ήδη αρχίσει να αναλύουν δεδομένα από το ιαπωνικό τηλεσκόπιο Subaru στη Χαβάη, το οποίο έχει περισσότερες πιθανότητες να βρει τον πλανήτη από το Pan-STARRS. Αλλά εάν αυτή η έρευνα δεν καταφέρει να ολοκληρώσει τη δουλειά, θα στραφούν στο επερχόμενο Παρατηρητήριο Vera C. Rubin, το οποίο βρίσκεται υπό κατασκευή στη Χιλή.

Αυτό το επίγειο τηλεσκόπιο, το οποίο θα είναι εξοπλισμένο με τη μεγαλύτερη ψηφιακή κάμερα στον κόσμο , θα επιτρέψει στους ερευνητές να κοιτάξουν μακρύτερα στο ηλιακό σύστημα από ό,τι οποιοσδήποτε από τους προκατόχους του επέτρεψε, παρόμοιο με το πώς το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb επέτρεψε στους ερευνητές να κοιτάξουν μακρύτερα σε όλο το παρατηρήσιμο σύμπαν από ποτέ.

Επί του παρόντος, το αστεροσκοπείο προγραμματίζεται να ανοίξει στα τέλη του 2025.

Με τη βοήθεια του υπερσύγχρονου τηλεσκοπίου, ο Πλανήτης Εννέα θα μπορούσε να βρεθεί μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, είπε ο Μπράουν. Αστειεύτηκε όμως και λέγοντας ότι από το 2016 κάθε χρόνο λέει τα ίδια.

Γιατί έχει σημασία ο Πλανήτης Εννέα;

Εάν ανακαλυφθεί ο Πλανήτης Εννέα, οι διαστημικές υπηρεσίες πιθανότατα θα στείλουν ανιχνευτές για να επισκεφθούν τον μακρινό κόσμο.
Αν και οι επιστήμονες παραμένουν διχασμένοι σχετικά με την ύπαρξη του Πλανήτη Εννέα, ένα πράγμα στο οποίο συμφωνούν όλοι είναι ότι η εύρεση του άπιαστου κόσμου θα ήταν πιθανότατα η μεγαλύτερη ανακάλυψη του ηλιακού συστήματος του αιώνα.

Θα ήταν ένα “αξιοσημείωτο” εύρημα, είπε ο Raymond. Θα ήταν επίσης «τεράστιο» για την κατανόησή μας για την προέλευση και την εξέλιξη του ηλιακού συστήματος, πρόσθεσε.

Η παρατήρηση του πλανήτη θα μπορούσε επίσης να μας διδάξει περισσότερα για το σχηματισμό και την εξέλιξη των γιγάντιων πλανητών, είπε ο Morbidelli. Αυτό όχι μόνο θα μας βοηθούσε να μάθουμε περισσότερα για τους πλανήτες στο ηλιακό σύστημα, αλλά θα ρίξει φως σε χιλιάδες γιγάντιους εξωπλανήτες γύρω από μακρινά αστέρια.

Εάν διαστημικές υπηρεσίες όπως η NASA στείλουν ανιχνευτές για να πετάξουν κοντά στον πλανήτη, θα μπορούσαν επίσης να αποκαλύψουν περισσότερες ενδείξεις για το παρελθόν του ηλιακού συστήματος.

«Θα έχει πολλά μυστικά που θα ξεκλειδωθούν μελετώντας το λεπτομερώς», είπε ο Μπράουν.

photo: pixabay