Μετά την ισλαμική επανάσταση του 1979, το ισλαμικό καθεστώς φρόντισε να οργανώσει σειρά υπηρεσιών ασφαλείας στις οποίες ανατέθηκε η άμυνα του Ιράν απέναντι σε εξωτερικούς και εσωτερικούς εχθρούς ώστε να μην εξαρτάται από μία και μόνη δομή ασφαλείας.

Ολες οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας είναι επιστρατευμένες στον πόλεμο κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.

Στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας

Γνωστός στο Ιράν ως Artesh, ο τακτικός ιρανικός στρατός έχει ως αποστολή την διαφύλαξη της εθνικής κυριαρχίας. Περιλαμβάνει σημαντικό στρατό ξηράς και μικρότερες ναυτικές, αεροπορικές και διαστημικές δυνάμεις.

Μαζί με το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης αριθμεί περί τις 960.000 μέλη (τακτικά και εφεδρείες).

Αρχηγός των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων είναι ο στρατηγός Αμίρ Χαταμί, που μέχρι στιγμής έχει επιβιώσει των στοχευμένων αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων. Διορίστηκε τον Ιούνιο 2025, όταν το Ισραήλ σκότωσε τον προκάτοχό του Μοχάμαντ Μπαγερί κατά τον πόλεμο των 12 ημερών ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν.

Ο ιρανικός στρατός διαθέτει μικτή στρατιωτική διοίκηση γνωστή υπό την ονομασία γενικό Κεντρικό Στρατηγείο Χατάμ αλ-Ανμπίγια. Διοικητής της ο στρατηγός Αμπντολαχί Αλιαμπαντί.

Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης

Γνωστοί ως «Πασνταράν» (Φρουροί) ή «Σεπάχ» (Σώμα), οι Φρουροί της Επανάστασης είναι ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η πολυδιάστατη αυτή δομή, που αριθμεί 125.000 περίπου μέλη, έχει στρατιωτικό, οικονομικό και πολιτικό χαρακτήρα και η πολιτική της επιρροή είναι σαφώς σημαντικότερη από την επιρροή του τακτικού στρατού.

Παρά τον θάνατο του αρχηγού τους, στις αρχές του Μαρτίου, μετά τον θάνατο του προκατόχου του τον Ιούνιο 2025, οι Πασνταράν διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στον πόλεμο.

Έπειτα από χρόνια πιέσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση δέχθηκε πρόσφατα να περιλάβει τους Φρουρούς της Επανάστασης στον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων μαζί με την Αυστραλία, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μία απόφαση που κατήγγειλε η Τεχεράνη.

Δύναμη Αλ-Κοντς

Η Δύναμη Αλ-Κοντς (Al Qods στα περσικά, Al Quds στα αραβικά, Ιερουσαλήμ) ανήκει στους Φρουρούς της Επανάστασης και είναι επιφορτισμένη με την συλλογή Πληροφοριών και τις επιχειρήσεις στο εξωτερικό.

Αρχηγός της επί δύο δεκαετίες ήταν ο ιρανός στρατηγός Κάσαμ Σολεϊμάνι, που θεωρείται ότι κατηύθυνε τις επιχειρήσεις στον Λίβανο, την Συρία και το Ιράκ, κυρίως κατά των δυτικών συμφερόντων. Σκοτώθηκε σε στοχευμένη αμερικανική επίθεση στο Ιράκ το 2020.

Μυστηριώδης και αόρατος όσο και ο προκάτοχός του, ο στρατηγός Ισμαΐλ Καάνι ανέλαβε τα ηνία. Τελευταία δεν έχει εμφανισθεί δημόσια, δημιουργώντας εικασίες για τον ρόλο του και τον τόπο διαμονής του, αν και οι αναλυτές θεωρούν την εξαφάνισή του λογική σε καιρό πολέμου.

Μπασίτζ

Η πολιτοφυλακή Μπασίτζ (Basij), επιστρατευμένος στα περσικά) συγκροτήθηκε, όπως και οι Φρουροί της Επανάστασης, αμέσως μετά την ισλαμική επανάσταση.

Είναι μία πολιτοφυλακή εθελοντικής κατάταξης, τα μέλη της οποίας, οι μπασιτζί, προέρχονται από τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα και τους συντηρητικότερους θρησκευτικούς κύκλους του σιιτισμού. Αριθμεί περί τα 90.000 τακτικά μέλη και περί τις 300.000 εφέδρους.

Τα μέλη της διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο κατά τον πόλεμο του Ιράν με το Ιράκ (1980-1988) και το καθεστώς της Τεχεράνης αποτίει ακόμη φόρο τιμής στους νεαρούς μάρτυρες εκείνου του πολέμου.

Σήμερα ωστόσο, οι Μπασιτζί (Basiji) είναι γνωστοί στους Ιρανούς για την διαρκή παρουσία τους, συχνά με μοτοσικλέτες ή με πολιτικά ρούχα, σε σημεία κλειδιά των πόλεων έτοιμοι να επέμβουν στο παραμικρό ίχνος διαμαρτυρίας.

Ο διοικητής τους, ο Γολαμρεζά Σολεϊμάνι, σκοτώθηκε σε αεροπορική επίθεση, ανακοίνωσε ο ισραηλινός στρατός την περασμένη εβδομάδα.

Δυνάμεις της τάξης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Φαρατζά (Faraja)

Η ιρανική εθνική αστυνομία, γνωστή με το ακρωνύμιο Φαρατζά (Faraja), είναι επιφορτισμένη με την διατήρηση της τάξης στην ιρανική καθημερινότητα.

Διοικείται από τον Αχμάντ-Ρεζά Ραντάν, εξέχουσα προσωπικότητα του ιρανικού καθεστώτος. Ο θάνατός του ανακοινώθηκε κατά την διάρκεια του σύντομου πολέμου του Ιουνίου 2025, αλλά στην συνέχεια εκείνος επανεμφανίσθηκε.

Πολυεπίπεδος μηχανισμός

Το Ιράν διαθέτει λοιπόν έναν πολυεπίπεδο μηχανισμό, ο οποίος διαθέτει όλα τα παραπάνω. Αυτόν καλούνται να υπερνικήσουν οι ΗΠΑ.

Είναι κάθε άλλο παρά εύκολη υπόθεση η κατανίκηση του καθεστώτος, ειδικά όταν η Τεχεράνη διαθέτει συν τοις άλλοις, τις συμμαχίες, που διαθέτει με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ/photo αρχείου EPA-IRANIAN ARMY OFFICE