Κατάφεραν να διατηρούν πάγο και να αποθηκεύουν τρόφιμα στην καρδιά της καυτής ερήμου, ακόμα και στην καρδιά του καλοκαιριού. Το «μυστικό» τους βρισκόταν σε κάποιες εντυπωσιακές κωνικές κατασκευές, γνωστές ως Yakhchāl (γιαχτσάλ – που σημαίνει «λάκκος πάγου»), οι οποίες αποτελούν τα πρώτα «ψυγεία» της ανθρωπότητας.
Η λειτουργία τους βασιζόταν σε μια εκπληκτική κατανόηση από τους ατασκευαστές, της φυσικής και της αρχιτεκτονικής. Τις κρύες νύχτες της ερήμου, οι Πέρσες τοποθετούσαν στο εξωτερικό μέρος ρηχές δεξαμενές με νερό. Μόλις το νερό πάγωνε λόγω της νυχτερινής πτώσης της θερμοκρασίας, έσπαγαν τα κομμάτια του πάγου και τα μετέφεραν αμέσως στο βαθύ υπόγειο τμήμα του Yakhchāl, όπου η επαφή με το δροσερό έδαφος ελαχιστοποιούσε την απώλεια θερμότητας.
Για τη διατήρησή του, οι κατασκευές αυτές διέθεταν ειδικούς ανεμοσυλλέκτες (badgir) που διοχέτευαν τον αέρα στο εσωτερικό, ενώ οι τοίχοι –με πάχος που έφτανε έως και τα δύο μέτρα– ήταν φτιαγμένοι από ένα ειδικό αδιάβροχο κονίαμα (sarooj από λάσπη, άμμο, ασβέστη, κατσικίσιο τρίχωμα και άχυρο) που προσέφερε απόλυτη θερμομόνωση.
Χάρη στο σφαιρικό και κωνικό τους σχήμα, ο θερμός αέρας ανέβαινε προς την κορυφή και έβγαινε από μια ειδική οπή, ενώ το υπόγειο τμήμα παρέμενε παγωμένο. Έτσι, ο πάγος που μεταφερόταν από τα κοντινά βουνά ή δημιουργούνταν τις κρύες νύχτες του χειμώνα, διατηρούνταν ανέπαφος για μήνες, κάτω από τον καυτό ήλιο της ερήμου.

Δείτε βίντεο ΕΔΩ
και φωτογραφίες ΕΔΩ, ΕΔΩ κι ΕΔΩ

^{photo: pixabay}