Το 1808, ο Ναπολέων Βοναπάρτης αποφάσισε να ανεγείρει στο σημείο ένα αυτοκρατορικό μνημείο θριάμβου, επιλέγοντας το επιβλητικό σχήμα ενός γιγαντιαίου ελέφαντα, ο οποίος στη διεθνή ιστοριογραφία είναι γνωστός ως Elephant of the Bastille.

Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε μια κολοσσιαία κατασκευή ύψους 24 μέτρων, χυτευμένη εξ ολοκλήρου από τον ορείχαλκο των κανονιών που είχαν κατασχεθεί από τις νίκες των γαλλικών στρατευμάτων στην Ισπανία και την Αυστρία. Ο ελέφαντας θα έφερε στην πλάτη του έναν ολόκληρο πύργο παρατήρησης, ενώ το νερό του συντριβανιού θα ανάβλυζε απευθείας από την προβοσκίδα του, συμβολίζοντας την αυτοκρατορική ισχύ της Γαλλίας.

Για να οπτικοποιηθεί το εγχείρημα, ο αρχιτέκτονας Jean-Antoine Alavoine κατασκεύασε ένα πλήρους μεγέθους ομοίωμα από γύψο και ξύλινο σκελετό, το οποίο τοποθετήθηκε στην πλατεία το 1814. Ωστόσο, η πτώση του Ναπολέοντα στη μάχη του Βατερλώ και η αλλαγή του πολιτικού σκηνικού πάγωσαν οριστικά τη χρηματοδότηση του χάλκινου μνημείου, αφήνοντας το γύψινο ομοίωμα εγκαταλελειμμένο στην τύχη του για ολόκληρες δεκαετίες.

Με την πάροδο των ετών, το γύψινο άγαλμα άρχισε να καταρρέει κάτω από τη βροχή και την υγρασία, μετατρεπόμενο σε μια αληθινή εστία μόλυνσης. Η κοιλιά του ελέφαντα μετατράπηκε στο μεγαλύτερο λημέρι αρουραίων ολόκληρου του Παρισιού, προκαλώντας τον τρόμο στους κατοίκους των γύρω συνοικιών, οι οποίοι διαμαρτύρονταν συνεχώς για την έντονη δυσοσμία και την εισβολή των τρωκτικών στα σπίτια τους.

Η τραγική και σκοτεινή εικόνα του κατεστραμμένου μνημείου πέρασε για πάντα στην παγκόσμια λογοτεχνία μέσα από το μυθιστόρημα «Οι Άθλιοι» του Βίκτωρος Ουγκώ. Στις σελίδες του βιβλίου, ο μικρός άστεγος Γαβριάς μετατρέπει την κοίλη κοιλιά του γύψινου ελέφαντα σε αυτοσχέδιο καταφύγιο και σπίτι του, περιγράφοντας την απόκοσμη ατμόσφαιρα του εγκαταλελειμμένου γίγαντα.

Τελικά, το 1846, οι αρχές του Παρισιού αποφάσισαν την πλήρη κατεδάφιση του επικίνδυνου γύψινου σκελετού, απομακρύνοντας οριστικά τα συντρίμμια του. Στη θέση όπου θα υψωνόταν ο ορειχάλκινος ελέφαντας, τοποθετήθηκε αργότερα η Στήλη της Ιουλίου, η οποία δεσπόζει μέχρι σήμερα στην πλατεία της Βαστίλλης.

Πριν ο Ναπολέων καταλήξει στον γύψινο ελέφαντα της Βαστίλλης, το Παρίσι είχε ήδη φλερτάρει με μια ακόμα πιο εξωφρενική ιδέα. Το 1758, ο Γάλλος αρχιτέκτονας Charles François Ribart σχεδίασε το «Triumphal Elephant» (Ελέφαντας του Θριάμβου), ένα κολοσσιαίο μνημείο που προοριζόταν να τοποθετηθεί στο τέρμα των Ηλυσίων Πεδίων, ακριβώς στο σημείο όπου σήμερα δεσπόζει η πασίγνωστη Αψίδα του Θριάμβου.

Το αρχιτεκτονικό αυτό σχέδιο δεν ήταν απλώς ένα άγαλμα, αλλά ένα ολόκληρο τριώροφο κτίριο σε μορφή γιγαντιαίου ελέφαντα. Στο εσωτερικό του προβλέπονταν πολυτελείς αίθουσες χορού, δωμάτια δεξιώσεων και διακοσμητικά σιντριβάνια, ενώ η πρόσβαση στους ορόφους θα γινόταν μέσω μιας κυκλικής σκάλας που θα διαπερνούσε την κοιλιά του ζώου.

Η πιο εντυπωσιακή λεπτομέρεια του σχεδίου αφορούσε την προβοσκίδα και τα αυτιά του ελέφαντα. Η προβοσκίδα θα λειτουργούσε ως ένας τεράστιος σωλήνας που θα ανέβλυζε νερό για το κεντρικό σιντριβάνι της πλατείας, ενώ τα αυτιά ήταν σχεδιασμένα έτσι ώστε να διοχετεύουν τη μουσική από μια εσωτερική ορχήστρα προς το εξωτερικό περιβάλλον.
Παρά την πρωτοτυπία και τη φαντασία του Ribart, η γαλλική κυβέρνηση απέρριψε τελικά το αίτημά του, θεωρώντας την κατασκευή υπερβολικά αλλόκοτη και δαπανηρή για την αισθητική της πόλης.

Δεκαετίες αργότερα, ο Ναπολέων δανείστηκε την κεντρική ιδέα του ελέφαντα για την πλατεία της Βαστίλλης, ενώ στο αρχικό σημείο του Ribart οικοδομήθηκε τελικά, η κλασσική Αψίδα του Θριάμβου που γνωρίζουμε σήμερα.

Δείτε φωτογραφίες του ελέφαντα της Βαστίλης ΕΔΩ ΕΔΩ κι ΕΔΩ και του Ελέφαντα του Θριάμβου ΕΔΩ

^{photo AI: pixabay}