Ισραηλινοί επιστήμονες από το Ινστιτούτο Επιστημών Weizmann ανέπτυξαν
ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης με την ονομασία Brain-IT, το οποίο έχει την ικανότητα να διαβάζει τις ανθρώπινες σκέψεις, αναλύοντας τις μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου (fMRI) και στη συνέχεια να αναπαράγει σε ψηφιακή εικόνα, αυτό που έβλεπε ή σκεφτόταν ο χρήστης, με τρομακτική ακρίβεια.

Η μελέτη αυτή, η οποία υποβλήθηκε στο Διεθνές Συνέδριο για τις Αναπαραστάσεις Μάθησης (ICLR), καταφέρνει να δημιουργήσει δομικά και σημασιολογικά, πιστές αναπαραστάσεις αντικειμένων, αποτυπώνοντας από σήματα στοπ και ζώα, μέχρι μια πίτσα με τον ακριβή αριθμό των κομματιών που είχε οραματιστεί ο άνθρωπος.

Για να κατανοήσουμε πώς επιτεύχθηκε αυτό το θαύμα, χωρίς να υποβληθούν οι άνθρωποι σε εξαντλητικές ιατρικές δοκιμές, η διαδικασία διαχωρίζεται σε δύο ξεκάθαρα στάδια. Την εικονική εκπαίδευση του αλγορίθμου και το τελικό πραγματικό πείραμα.

Στο πρώτο στάδιο, η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την καθηγήτρια Μιχάλ Ιράνι (Michal Irani) αντιμετώπισε το πρόβλημα κατά το οποίο μια AI χρειάζεται εκατομμύρια δεδομένα για να μάθει να διαβάζει το μυαλό. Όμως είναι αδύνατον να κρατηθούν άνθρωποι μέσα σε έναν μαγνητικό τομογράφο για χιλιάδες ώρες. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν αρχικά μια μικρή βάση δεδομένων από οκτώ εθελοντές, που κοίταξαν εικόνες μέσα στο μηχάνημα, και στη συνέχεια εφάρμοσαν έναν ευφυή κυκλικό μηχανισμό αυτο-εκπαίδευσης που λειτουργεί σαν «ψηφιακή μετάφραση» μπρος-πίσω. Έδιναν στην AI χιλιάδες τυχαίες φωτογραφίες από το ίντερνετ, τις οποίες κανένας άνθρωπος δεν είχε δει ποτέ μέσα σε τομογράφο, και το σύστημα μάντευε και σχεδίαζε πώς θα φαινόταν η εγκεφαλική σάρωση, αν κάποιος κοιτούσε αυτή την εικόνα. Αμέσως μετά, η AI έπαιρνε αυτή την τεχνητή σάρωση και έκανε την αντίστροφη διαδρομή, προσπαθώντας να ξαναφτιάξει από αυτήν την αρχική φωτογραφία.

Επαναλαμβάνοντας αυτή τη διαδικασία δεκάδες χιλιάδες φορές, το μοντέλο εκπαιδεύτηκε μόνο του, δημιουργώντας ένα τεράστιο εικονικό σύνολο δεδομένων, χωρίς να χρειάζεται να γίνουν ποτέ αυτές οι εξαντλητικές εξετάσεις σε αληθινούς ανθρώπους.

Στο δεύτερο στάδιο, το οποίο αφορά το πραγματικό πείραμα και τη ζωντανή ανάγνωση, το εκπαιδευμένο πλέον σύστημα τέθηκε σε πραγματική λειτουργία. Οι εθελοντές τοποθετήθηκαν κανονικά μέσα στον μαγνητικό τομογράφο fMRI και κοίταξαν ολοκαίνουριες εικόνες. Το μηχάνημα κατέγραψε τη ζωντανή δραστηριότητα του μυαλού τους και το Brain-IT, χρησιμοποιώντας τις γνώσεις που απέκτησε από την εικονική του εκπαίδευση, πήρε αυτές τις πραγματικές σαρώσεις και αναπαρήγαγε ψηφιακά τις σκέψεις τους μέσα σε μόλις μία ώρα. Κατά τη διάρκεια του πειράματος, η AI εντόπισε128 λειτουργικές περιοχές στον εγκέφαλο, που αντιδρούν με πανομοιότυπο τρόπο σε όλους τους ανθρώπους, όπως συγκεκριμένες ζώνες που ενεργοποιούνται αποκλειστικά στη θέα του φαγητού, των σπορ ή των εξωτερικών χώρων.

Η συγκεκριμένη τεχνολογία δεν αναπτύχθηκε για να κατασκοπεύει τους πολίτες, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αλλά έχει έναν βαθύ ανθρωπιστικό και ιατρικό σκοπό, όπως πάντα για το καλό μας. Η Ιράνι επισημαίνει ότι το εργαλείο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα για να βοηθήσει ανθρώπους που υποφέρουν από καθολική παράλυση να επικοινωνήσουν ξανά με το περιβάλλον τους, μετατρέποντας τις εσωτερικές τους σκέψεις σε καθαρές ψηφιακές εικόνες και λέξεις, ενώ παράλληλα μειώνει δραματικά το υψηλό κόστος των εγκεφαλικών ερευνών.

Παρά τις θετικές αυτές εφαρμογές, νευροεπιστήμονες εκφράζουν την ανησυχία τους ότι αν η τεχνολογία αυτή χρησιμοποιηθεί κρυφά, κινδυνεύει να γίνει πραγματικότητα το πιο κλασσικό και τρομακτικό σενάριο των βιβλίων επιστημονικής φαντασίας, όπου οι κυβερνήσεις ή οι εταιρείες μπορούν να κλέβουν τις σκέψεις των ανθρώπων χωρίς την έγκρισή τους, κάνοντας την έννοια των κρυφών, προσωπικών σκέψεων ένα λείψανο του παρελθόντος.

^{photo AI: pixabay}