Η πανδημία, οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η εκτίναξη των ενοικίων και αγοράς ακινήτων σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, η ανάγκη των επιχειρήσεων να μειώσουν σταθερά κόστη, αλλά και η αυξανόμενη κινητικότητα επαγγελματιών και εταιρικών ομάδων δημιούργησαν ένα νέο περιβάλλον στην αγορά γραφείων. Παράλληλα, η ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εργασίας, των startups, των υβριδικών μοντέλων και των ψηφιακών υπηρεσιών άλλαξε τις απαιτήσεις γύρω από τον επαγγελματικό χώρο. Μέσα σε αυτή τη μεταβολή, οι συνεργατικοί χώροι εργασίας δεν αποτελούν πλέον μια περιθωριακή ή προσωρινή τάση αλλά έναν τομέα που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης.

   Η Αθήνα συγκαταλέγεται πλέον στις πόλεις που επιχειρούν να αποκτήσουν πιο ενεργό ρόλο σε αυτή τη νέα αγορά. Το χαμηλότερο κόστος ζωής σε σχέση με άλλες δυτικές πρωτεύουσες, η βελτίωση των ψηφιακών υποδομών, η άνοδος των διεθνών αφίξεων, η ανάπτυξη της startup κοινότητας αλλά και η δυνατότητα συνδυασμού εργασίας και καθημερινότητας με πιο ήπιους ρυθμούς δημιουργούν ένα περιβάλλον που προσελκύει όλο και περισσότερους επαγγελματίες.

   Σύμφωνα με στοιχεία της ελληνικής εταιρείας ViOS που δραστηριοποιείται στον τομέα των coworking spaces, η ελληνική πρωτεύουσα εξελίσσεται σταδιακά σε κόμβο για τηλεργαζόμενους, ψηφιακούς νομάδες, freelancers, startups αλλά και ομάδες πολυεθνικών εταιρειών που αναζητούν ευελιξία και λειτουργικότητα.

   Η ανάπτυξη των ψηφιακών νομάδων ενίσχυσε ακόμη περισσότερο αυτή τη δυναμική. Μετά τη θέσπιση της Digital Nomad Visa το 2021, η Ελλάδα άρχισε να εμφανίζεται συστηματικά στους διεθνείς οδηγούς για remote workers και location independent professionals. Από αυτό το σημείο και μετά, η εικόνα της αγοράς αποτυπώνεται μέσα από ορισμένες βασικές τάσεις που καταγράφει η ViOS:

   * Η Αθήνα συγκεντρώνει πλέον χαρακτηριστικά που θεωρούνται κρίσιμα για τους σύγχρονους επαγγελματίες. Η γεωγραφική της θέση επιτρέπει εύκολη συνεργασία με Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική, ενώ η πόλη διαθέτει πλέον καλύτερη ψηφιακή συνδεσιμότητα, αυξημένες αεροπορικές συνδέσεις και ένα οικοσύστημα υπηρεσιών που υποστηρίζει τη μακροχρόνια παραμονή επαγγελματιών από το εξωτερικό. Την ίδια στιγμή, σε σύγκριση με πόλεις όπως το Λονδίνο, το Παρίσι ή το ‘Αμστερνταμ, η Αθήνα παραμένει οικονομικά πιο προσιτή τόσο ως προς το κόστος ζωής όσο και ως προς την εγκατάσταση επαγγελματικών ομάδων.

    * Οι περισσότεροι ψηφιακοί νομάδες που επιλέγουν την Ελλάδα δραστηριοποιούνται στην τεχνολογία, το digital marketing, το design, το freelancing και τις υπηρεσίες προς startups και scaleups. Προέρχονται κυρίως από τις ΗΠΑ, τη Γερμανία, τη Γαλλία και τις σκανδιναβικές χώρες, ενώ οι ηλικίες κινούνται κυρίως μεταξύ 30 και 40 ετών. Αναζητούν γρήγορο internet, σύγχρονες υποδομές, αίσθηση κοινότητας, ευέλικτες λύσεις στέγασης αλλά και εύκολη πρόσβαση σε θάλασσα, πολιτισμό και καθημερινές δραστηριότητες. Σύμφωνα με τη ViOS, οι διεθνείς χρήστες αποτελούν ήδη το 30%-40% των μελών συνεργατικών χώρων στην Αθήνα.

    * Το coworking δεν αφορά πλέον απλώς την κοινή χρήση ενός γραφείου. Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για οργανωμένες επαγγελματικές υποδομές που επιτρέπουν σε ανθρώπους και ομάδες να λειτουργούν αποτελεσματικά χωρίς τα κόστη και τις δεσμεύσεις ενός παραδοσιακού γραφείου. Οι σύγχρονοι συνεργατικοί χώροι δίνουν έμφαση τόσο στην ατομική συγκέντρωση όσο και στην οργανωμένη συνεργασία, παρέχοντας ήσυχες ζώνες εργασίας, αίθουσες συσκέψεων, γρήγορες συνδέσεις internet και ευέλικτες λύσεις φιλοξενίας.

    * Η διεθνής αγορά coworking συνεχίζει να αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς. Σύμφωνα με στοιχεία της ViOS, η αγορά αναμένεται να ξεπεράσει τα 36 δισ. δολάρια έως το 2030, με ετήσια ανάπτυξη άνω του 14%, ενώ άλλες διεθνείς εκτιμήσεις ανεβάζουν την αξία της πάνω από τα 82 δισ. δολάρια έως το 2034. Στο Ηνωμένο Βασίλειο ήδη το 36% των γραφειακών χώρων έχει μετατραπεί σε coworking ή flex offices, με προβλέψεις που ανεβάζουν το ποσοστό αυτό στο 54% μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

    * Τα υβριδικά μοντέλα εργασίας επηρεάζουν καθοριστικά αυτή την εξέλιξη. Tο 64% των οργανισμών λειτουργεί ήδη με υβριδικό μοντέλο, ενώ το 76% των εργαζομένων δηλώνει ότι προτιμά ευέλικτες μορφές εργασίας. Έρευνες της Cushman & Wakefield και του Harvard Business Review δείχνουν ότι οι ευέλικτοι χώροι εργασίας αυξάνουν την παραγωγικότητα έως και κατά 20%, ενώ το 74% όσων εργάζονται σε coworking spaces δηλώνει ότι αποδίδει καλύτερα σε σχέση με την εργασία από το σπίτι.

    * Οι λόγοι δεν αφορούν μόνο την ευελιξία αλλά και την ποιότητα του περιβάλλοντος. Φυσικός φωτισμός, εργονομία, καθαρός αέρας, ακουστική, ενεργειακή απόδοση, ιδιωτικότητα αλλά και υπηρεσίες ευεξίας μετατρέπονται σε βασικά στοιχεία επιλογής. Tα νέα πρότυπα περιλαμβάνουν διπλές γραμμές συνδεσιμότητας, εξελιγμένα συστήματα καθαρισμού αέρα, αίθουσες συσκέψεων με δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης, βιοφιλικό σχεδιασμό και υποδομές WELL. Η ίδια η εταιρεία αποτελεί τον μοναδικό φορέα coworking στην Ελλάδα με πιστοποίηση WELL Health and Safety.

    * Στην ελληνική αγορά, η ανάπτυξη του coworking συνδέεται και με την περιορισμένη διαθεσιμότητα σύγχρονων γραφείων κατηγορίας Α στο κέντρο της Αθήνας. Πολλές επιχειρήσεις επιδιώκουν πλέον να μειώσουν τα σταθερά κόστη εγκατάστασης χωρίς να υποβαθμίσουν την ποιότητα των υποδομών τους. Τα coworking spaces επιτρέπουν γρήγορη προσαρμογή, δυνατότητα επέκτασης ή συρρίκνωσης ομάδων και πρόσβαση σε υπηρεσίες που παλαιότερα απαιτούσαν σημαντικές επενδύσεις.

      * Παράλληλα, οι συνεργατικοί χώροι εργασίας συνδέονται όλο και περισσότερο με τις έννοιες της βιωσιμότητας και της ευημερίας. Οι επιχειρήσεις αναζητούν ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, καλύτερες συνθήκες εργασίας και υποδομές που υποστηρίζουν ESG στρατηγικές.

   Η ελληνική αγορά παραμένει μικρότερη σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ωστόσο παρουσιάζει πλέον σαφή σημάδια ωρίμανσης. Η αυξανόμενη παρουσία διεθνών επαγγελματιών, οι επενδύσεις σε σύγχρονες υποδομές, η αλλαγή των επιχειρηματικών μοντέλων και η ανάγκη για μεγαλύτερη ευελιξία δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον γύρω από την αγορά γραφείων. Σε αυτό το πλαίσιο, η Αθήνα έχει αποκτήσει πιο σταθερό ρόλο στον χάρτη των ευέλικτων επαγγελματικών υποδομών της ευρύτερης περιοχής, σε μια περίοδο κατά την οποία οι συνεργατικοί χώροι εργασίας μετατρέπονται σταδιακά σε βασικό κομμάτι της διεθνούς αγοράς επαγγελματικών ακινήτων.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ/photo: pixabay