Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των Δήμων θα επιφέρουν οι διατάξεις του σχεδίου νόμου του υπουργείου Εσωτερικών που από σήμερα συζητείται στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Καταργούνται τα ΝΠΔΔ των Δήμων
Το σχέδιο νόμου προβλέπει μια σημαντική, δομική αλλαγή στο σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας των ΟΤΑ, που είναι η κατάργηση των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ), τα οποία ενσωματώνονται στον πυρήνα λειτουργίας των δήμων. Το πάσης φύσεως προσωπικό δε, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού ορισμένου χρόνου, μεταφέρεται πλέον στον δήμο. Ίδια λογική θα ισχύσει και για τη διαχείριση των σχολικών μονάδων, που σήμερα γίνεται από τις σχολικές επιτροπές, οι οποίες επίσης θα περάσουν στους δήμους. Τα χρήματα που θέλει ένα σχολείο για θέρμανση ή για βελτίωση του σχολικού κτιρίου πλέον θα τα διαχειρίζεται ο δήμος κεντρικά και όχι η σχολική επιτροπή.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει μια σημαντική αλλαγή, τη συνεδρίαση ελέγχου πεπραγμένων δημοτικής και περιφερειακής αρχής, η οποία προσομοιάζει στο μοντέλο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, ενισχύοντας, όπως αναφέρεται, τον δημόσιο έλεγχο των πεπραγμένων των αυτοδιοικητικών αρχών.
Παράλληλα καθιερώνονται δείκτες ποιότητας και παρακολούθησης των επιδόσεων των ΟΤΑ, με ανοιχτά διαθέσιμα δεδομένα σε όλους τους πολίτες και επιβράβευση των αποδοτικότερων. Στόχος είναι η δημόσια απεικόνιση κρίσιμων δεδομένων των δήμων και των περιφερειών, βασισμένων σε διεθνή πρότυπα. Με τον τρόπο αυτό, ο πολίτης θα μπορεί να βλέπει, σε ένα κεντρικό σημείο, κρίσιμα δεδομένα για τη λειτουργία των ΟΤΑ και να συγκρίνει τις επιδόσεις τους.
Με το σχέδιο νόμου τροποποιούνται ή καταργούνται ρυθμίσεις που αφορούσαν στη μεταβατική αυτοδιοικητική περίοδο 2019-2023, κατά την οποία οι αυτοδιοικητικές αρχές εξελέγησαν με το σύστημα της απλής αναλογικής και ήταν αναγκαίο να επιτευχθούν συμπράξεις μεταξύ παρατάξεων για να καταστεί δυνατή η κυβερνησιμότητά τους. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, με τις τιθέμενες διατάξεις προσαρμόζεται το σύστημα διακυβέρνησης των ΟΤΑ στις αλλαγές που επέφερε ο ν. 4804/2021, με τον οποίο επανήλθε το πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα στις αυτοδιοικητικές εκλογές και επιδιώκεται και η ενίσχυση της δημόσιας λογοδοσίας των δημοτικών και περιφερειακών αρχών.
Κατάργηση των ΝΠΔΔ των δήμων
Σε σχέση με τις διατάξεις με τις οποίες ενσωματώνονται οι αρμοδιότητες και το προσωπικό των καταργούμενων ΝΠΔΔ, κοινωφελών επιχειρήσεων και σχολικών επιτροπών στον πυρήνα των δήμων, στην αιτιολογική έκθεση του σχεδίου νόμου υπογραμμίζεται ότι η βελτίωση του μοντέλου οργάνωσης των δήμων, μέσω της κατάργησης των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου αυτών, καθώς και των κοινωφελών επιχειρήσεων και σχολικών επιτροπών, επέρχεται προκειμένου να εξασφαλισθούν οικονομίες κλίμακας, καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και συνεκτικότερη οικονομική και διοικητική διαχείριση.
Σήμερα με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, υπάρχουν 488 ΝΠΔΔ και κοινωφελείς επιχειρήσεις δήμων και 631 σχολικές επιτροπές. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα, από τα 488 νομικά πρόσωπα τα 133 (ποσοστό 27% επί του συνόλου) έχουν μέσο ετήσιο προϋπολογισμό την τελευταία πενταετία μικρότερο των 500.000 ευρώ, δηλαδή, μικρότερο από 41.600 ευρώ σε μηνιαία βάση. Ισάριθμα είναι τα νομικά πρόσωπα με μέσο όρο ετήσιου προϋπολογισμού μεγαλύτερο από 2.000.000 ευρώ, δηλαδή, περίπου 167.000 ευρώ σε μηνιαία βάση. Το συνολικό τους μέγεθος (με όρους προϋπολογισμού) ανέρχεται περίπου στα 870.000.000 ευρώ και αντιστοιχεί περίπου στο 6% του συνολικού μεγέθους των 271 δήμων που τα έχουν συστήσει (14,1 δισ. ευρώ).
Για τους 75 εξ αυτών, η αναλογία είναι μικρότερη του 3%, ενώ για 44 δήμους η αναλογία είναι μεγαλύτερη του 10%. Επιπλέον, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία προσωπικού, σήμερα υπηρετούν σε αυτά τα νομικά πρόσωπα 16.978 υπάλληλοι (μόνιμοι, ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, με συμβάσεις μίσθωσης έργου, βάσει δικαστικών αποφάσεων κλπ). Από τους συγκεκριμένους, 7.860, ήτοι ποσοστό 46% επί του συνόλου, είναι τακτικό προσωπικό. Τα 127 ΝΠΔΔ έχουν έως 5 μόνιμους εργαζόμενους, τα 81 έχουν μεταξύ 6 και 10 ατόμων, ενώ μόλις σε 7 νομικά πρόσωπα υπηρετούν πάνω από 100 εργαζόμενοι.
Αν αφαιρεθούν τα 7 μεγαλύτερα σε προσωπικό νομικά πρόσωπα, στα υπόλοιπα 481 υπηρετούν κατά μέσο όρο 12 εργαζόμενοι. «Αυτός ο αριθμός προσωπικού δεν κρίνεται επαρκής για να υποστηρίξει τις εξόχως σημαντικές αρμοδιότητες που έχουν ανατεθεί σε αυτές τις οντότητες, και αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο δήμος να υποχρεώνεται, συχνά, να διαθέτει προσωπικό σε αυτά, προκειμένου να διασφαλιστεί η άσκηση των αρμοδιοτήτων τους», σημειώνεται στην εισηγητική έκθεση του σχεδίου νόμου του υπουργείου Εσωτερικών.
Επισημαίνεται εξάλλου, αναφορικά με την οργάνωσή τους, ότι κάθε ένα από τα 488 νομικά πρόσωπα οφείλει να διαθέτει αφενός οικονομική υπηρεσία επαρκώς στελεχωμένη και εφοδιασμένη με τους απαραίτητους πόρους -κυρίως σε επίπεδο πληροφοριακών συστημάτων και γνώσης- προκειμένου να είναι εφικτή η ορθή εφαρμογή των κανόνων χρηστής οικονομικής διαχείρισης και λειτουργίας που προβλέπονται στις ισχύουσες δημοσιονομικές διατάξεις και στην κείμενη νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων, και αφετέρου ειδική οργανική μονάδα για τη διαχείριση του προσωπικού τους.
Επιπλέον, οφείλουν να εφαρμόζουν το σύνολο των διατάξεων του Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ΝΠΔΔ, σχετικά με την επιλογή προϊσταμένων οργανικών μονάδων.
Με το νομοσχέδιο θεσπίζονται επίσης δημόσιοι δείκτες ποιότητας και απόδοσης των ΟΤΑ και βραβεία για τις βέλτιστες επιδόσεις αυτών, με σκοπό τη χάραξη, την παρακολούθηση και την υλοποίηση αποτελεσματικών και στοχευμένων πολιτικών της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Η θέσπιση δεικτών ποιότητας και απόδοσης των ΟΤΑ, αποφασίστηκε προκειμένου να καταστεί δυνατή η δημόσια απεικόνιση κρίσιμων δεδομένων των δήμων και των περιφερειών, βασισμένων σε διεθνή πρότυπα. Με τον τρόπο αυτό, ο πολίτης θα μπορεί να ελέγχει κρίσιμα δεδομένα για τη λειτουργία των ΟΤΑ και να συγκρίνει τις επιδόσεις τους, όπως αναφέρεται στην εισηγητική έκθεση του σχεδίου νόμου.
Σφοδρή αντίδραση από ΣΥΡΙΖΑ
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, σε μια «επίδειξη αδίστακτου νομοθετικού αυταρχισμού», κατέθεσε στη Βουλή, χθες τα ξημερώματα, το σχέδιο νόμου, για την αναμόρφωση του συστήματος διακυβέρνησης των ΟΤΑ, την κατάργηση των ΝΠΔΔ των δήμων, την παρακολούθηση των επιδόσεων της τοπικής αυτοδιοίκησης, κατήγγειλε η εισηγήτρια του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ Γιώτα Πούλου που μίλησε για «απόλυτο αιφνιδιασμό των ανθρώπων της αυτοδιοίκησης».
Η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ επισήμανε ότι η ΚΕΔΕ, σε τηλεδιάσκεψη προ μιας εβδομάδας, ζήτησε από το υπουργείο Εσωτερικών να αναβληθεί η κατάθεση του νομοσχεδίου, ώστε να προηγηθούν οι αυτοδιοικητικές εκλογές που απέχουν μόλις δέκα ημέρες.
«Για ακόμα μια φορά επιδείξατε αυταρχισμό, απέναντι στους θεσμούς και στους ανθρώπους της αυτοδιοίκησης. Επιδείξατε περιφρόνηση απέναντι στις προτεραιότητες και στις αγωνίες τους. Επί τέσσερα χρόνια, η αυτοδιοίκηση περίμενε από την κυβέρνησή σας το πλαίσιο των δήθεν μεταρρυθμίσεων του επιτελικού κράτους, πραγματική αποκέντρωση, αρμοδιότητες και πόρους. Μάταια όμως. Επί τέσσερα χρόνια την εγκλωβίζατε στην αδιαφάνεια, τη χειραγώγηση, την μικροκομματική συναλλαγή, τον αυταρχισμό», είπε η κυρία Πούλου.
Σε σχέση με το νομοσχέδιο, η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προειδοποίησε ότι «επιδιώκεται η απόλυτη επικράτηση του δημαρχοκεντρικού μοντέλου, με ρυθμίσεις που ενισχύουν τις εξουσίες του δημάρχου και αποδυναμώνουν τις παρατάξεις μειοψηφίας, δηλαδή την αντιπολίτευση».
(με πληροφορίες από ethnos. gr / photo: intime)
