Η πρακτική αυτή περιλαμβάνει τη μετακίνηση των ρολογιών μία ώρα μπροστά την άνοιξη για να ισχύει η θερινή ώρα και μία ώρα πίσω το φθινόπωρο για να επιστρέψει η χειμερινή. Αν και παλαιότερα η πλειονότητα των χωρών συμμετείχε σε αυτήν, σήμερα μόνο περίπου το ένα τρίτο εξακολουθεί να την εφαρμόζει, σύμφωνα με ανάλυση του Pew Research Center το 2023.
Μέρη όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη, τμήματα του Καναδά, της Αυστραλίας, της Λατινικής Αμερικής, η Βραζιλία και η Καραϊβική συνεχίζουν το μέτρο της αλλαγής της ώρας, ενώ πολλές χώρες, κυρίως στην Ασία και την Αφρική, έχουν εγκαταλείψει την πρακτική. Στην τελευταία δεκαετία, το Αζερμπαϊτζάν, το Ιράν, η Ιορδανία, η Ναμίμπια, η Ρωσία, η Σαμόα, η Συρία, η Τουρκία, η Ουρουγουάη και το μεγαλύτερο μέρος του Μεξικού τερμάτισαν τη θερινή ώρα. Στις ΗΠΑ, η Χαβάη και η Αριζόνα δεν εφαρμόζουν τη θερινή ώρα, όπως και η Αμερικανική Σαμόα, το Γκουάμ, οι Βόρειες Μαριάνες Νήσοι, το Πουέρτο Ρίκο και οι Αμερικανικές Παρθένοι Νήσοι.
Η κατάργηση της θερινής ώρας συζητήθηκε ακόμα και στην πολιτική σκηνή των ΗΠΑ. Τον Δεκέμβριο του 2024, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ήθελε να την καταργήσει χαρακτηρίζοντάς την «άβολη» και «πολύ δαπανηρή», αλλά τον Μάρτιο του 2025 έκανε πίσω, χαρακτηρίζοντας το θέμα «50-50».
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι αλλαγές στη θερινή ώρα μπορούν να επηρεάσουν την υγεία και την ασφάλεια. Ο Jagdish Khubchandani, καθηγητής δημόσιας υγείας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού, αναφέρει ότι μελέτες δείχνουν συσχέτιση μεταξύ των αλλαγών ώρας και προβλημάτων υγείας, όπως διαταραχές ύπνου, καρδιακές προσβολές, ψυχική υγεία και ατυχήματα. Οι αλλαγές αυτές διαταράσσουν τους κιρκαδικούς ρυθμούς – τον κύκλο ύπνου-αφύπνισης, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου. Αυτό συνδέεται – σύμφωνα με έρευνα – με μεγαλύτερο κίνδυνο παχυσαρκίας, μεταβολικών συνδρόμων, καρδιαγγειακών παθήσεων και κατάθλιψης.
Ο Tord Wingren, ειδικός που μελετά τον ύπνο, εξηγεί ότι το πρωινό φυσικό φως είναι ο βασικός συγχρονιστής των κιρκαδικών ρυθμών, ενώ οι αλλαγές ώρας καθυστερούν ή μειώνουν την πρόσβαση σε αυτό. Ενώ ο Khubchandani προσθέτει ότι η καθυστερημένη έναρξη της μέρας σε σκοτεινότερες ώρες μπορεί να επηρεάσει εργαζόμενους και μαθητές, ενώ η επιπλέον έκθεση στο φως το βράδυ καθυστερεί τους χρόνους ύπνου.
Όμως, οι αλλαγές ώρας συνδέονται και με θέματα ασφάλειας: ερευνητές στην Ισπανία διαπίστωσαν αύξηση στα θανατηφόρα τροχαία την ημέρα που οι δείκτες των ρολογιών μετακινήθηκαν μπροστά, ενώ η Mayo Clinic στις ΗΠΑ κατέγραψε αύξηση σε περιστατικά ασφαλείας στον χώρο εργασίας μετά την αλλαγή ώρας. Οι φερόμενες επιπτώσεις στην υγεία περιλαμβάνουν αύξηση καρδιακών προσβολών (Ιταλία, 2018) και εγκεφαλικών επεισοδίων έως 8% (Φινλανδία, 2016).
Παράλληλα, το ιστορικό των αλλαγών ώρας συνδέεται και με την κατανάλωση ενέργειας. Αν και ο Βενιαμίν Φραγκλίνος το 1784 πρότεινε την αλλαγή της ώρας για εξοικονόμηση κεριών, η έρευνα δείχνει μικτά αποτελέσματα ως προς την εξοικονόμηση ενέργειας. Στην Αριζόνα, η θερινή ώρα εφαρμόστηκε το 1967 αλλά καταργήθηκε μέσα στην ίδια χρονιά, καθώς η αύξηση χρήσης κλιματιστικών για τη ζέστη αύξανε την κατανάλωση ενέργειας.
Όσον αφορά την κοινή γνώμη, έρευνες δείχνουν ότι μεγάλα ποσοστά του πληθυσμού θέλουν την κατάργηση της θερινής ώρας. Στις ΗΠΑ, πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες θα ήθελαν να καταργηθεί η αλλαγή. Στη Βρετανική Κολομβία του Καναδά, το 93% επιθυμεί μόνιμη θερινή ώρα, ενώ στην Ευρώπη το 84% τάσσεται υπέρ της κατάργησης.
Η συζήτηση συνεχίζεται, καθώς επιστήμονες, πολιτικοί και πολίτες προσπαθούν να ισορροπήσουν μεταξύ εξοικονόμησης ενέργειας, υγείας, ασφάλειας και καθημερινών συνηθειών, αναζητώντας την ιδανική λύση για το μέλλον της θερινής ώρας.
photo: pixabay
