Όταν η Ιωάννα Χαρίτου-Μπάρτσικ θέλει να φτιάξει μια σύνθεση ικεμπάνα, η πρώτη κίνηση που κάνει είναι να βγει στον κήπο ή να επισκεφτεί την ύπαιθρο ή ένα δάσος. Κι αυτό διότι η συγκεκριμένη ιαπωνική τέχνη ανθοδετικής, δεν ξεκινά από τα λουλούδια. Ξεκινάει από τα κλαδιά που μπορεί να βρει κάποιος στη φύση. Αυτά θα δώσουν τη δύναμη, την αρμονία και την ισορροπία στη σύνθεση, όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κα Χαρίτου-Μπάρτσικ, πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου Ανθοδετικής Ikebana της σχολής Ohara της Ιαπωνίας, η οποία έχει τιμηθεί -μεταξύ άλλων- με το παράσημο του Τάγματος του Ανατέλλοντος Ηλίου, Χρυσών και Αργυρών Ακτινών από τον Αυτοκράτορα της Ιαπωνίας και κατέχει τον τίτλο τής Master Level 1 και Sub Grand Master στη συγκεκριμένη αρχαία τέχνη.
«Για εμένα τα κλαδιά είναι το άλφα και το ωμέγα στην ικεμπάνα, η οποία θα έλεγα πως είναι σαν ένα είδος ζωγραφικής με λουλούδια» λέει, εξηγώντας ότι τα άνθη μπορείς να τα αγοράσεις, αλλά τα κλαδιά -όπως και κάποιες όμορφες ρίζες ή μεγάλα φύλλα- είναι σημαντικό να τα βρεις ο ίδιος, αν υπάρχει η δυνατότητα της πρόσβασης στη φύση.
«Η ικεμπάνα είναι φάρμακο»
Τι σημαίνει για εσάς προσωπικά η ικεμπάνα; τη ρωτάμε. «Για εμένα η ικεμπάνα είναι φάρμακο. Τι γιατρεύει; Αν πονάς, αν έχεις υποφέρεις γιατί έχεις αποτύχει, αν έχεις πέσει και δεν έχεις κέφι, νιώθεις καλύτερα» λέει χαρακτηριστικά η κα Χαρίτου-Μπάρτσικ, γεννημένη στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, η οποία εργάστηκε για χρόνια ως διερμηνέας και μεταφράστρια στα Ηνωμένα Έθνη, αφού μιλάει και γράφει αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά και αραβικά. Μεγαλώνοντας στην Αλεξάνδρεια, μαζί με το άλφα και το βήτα έμαθε και το «άλεφ και το μπέι», όπως χαρακτηριστικά λέει η πρόεδρος του συλλόγου, η οποία θα βρεθεί στις 9 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, για μια ομιλία και ένα εργαστήριο γύρω από την τέχνη της ικεμπάνα.
Η ομιλία της συμπίπτει με τις ημέρες της 90ής ΔΕΘ, στην οποία τιμώμενη χώρα είναι η Ιαπωνία, αλλά αυτό δεν ήταν προγραμματισμένο, παρά αποτελεί μια ευτυχή συγκυρία: εντάσσεται στο πλαίσιο της εικαστικής έκθεσης του Συλλόγου Καλλιτεχνών Εικαστικών Τεχνών Βορείου Ελλάδος (ΣΚΕΤΒΕ) «Λευκάδιος Χερν: Ο αφηγητής της ιαπωνικής σιωπής», στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο Θεσσαλονίκης. Τη διοργάνωση του συγκεκριμένου εργαστηρίου για την ικεμπάνα (όπως και συνολικά της έκθεσης) επιμελήθηκε η εικαστικός Παρασκευή Ζέρβα. Η έκθεση, που θα πραγματοποιηθεί στις 3-30 Σεπτεμβρίου,προετοιμάζεται από τον Μάρτιο του 2025, προτού ανακοινωθεί η συμμετοχή της Ιαπωνίας στην 90ή ΔΕΘ ως τιμώμενης χώρας. Η διοργάνωση αποτελεί πρωτοβουλία του ΣΚΕΤΒΕ και πραγματοποιείται σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, με τη συνεργασία του Δήμου Κορδελιού Ευόσμου, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και της Πρεσβείας της Ιαπωνίας στην Ελλάδα.
Γιατί η ικεμπάνα ταιριάζει στους Έλληνες
Ταιριάζει η τέχνη της ικεμπάνα στη νοοτροπία των Ελλήνων, οι οποίοι ως λαός διαφέρουν πολύ από τους Ιάπωνες; «Ναι, ταιριάζει. Σε εμάς τους ‘Ελληνες αρέσει το όμορφο. Δεν είναι δυνατόν να βρεθείς μπροστά σε ένα όμορφο λουλούδι ή σε μια όμορφη σύνθεση και να μην συγκινηθείς. Για αυτό και υπάρχει ενδιαφέρον για την ικεμπάνα. Ακόμη και κατά την περίοδο της πανδημίας, αρκετοί μάς τηλεφωνούσαν, εκφράζοντας το ενδιαφέρον τους να μάθουν την τέχνη. Φυσικά, τότε σταματήσαμε και δεν κάναμε μαθήματα λόγω του κινδύνου μετάδοσης του ιού, αλλά τώρα ο Σύλλογος παίρνει ξανά “μπροστά” και κάνουμε μια νέα αρχή» εξηγεί η κα Χαρίτου-Μπάρτσικ, η οποία έχει διατελέσει πρόεδρος του Συνδέσμου και στο παρελθόν, πριν από την τρέχουσα θητεία, το 1992-2001. Όπως λέει, η ιαπωνική παραδοσιακή τέχνη ικεμπάνα της Σχολής Ohara Ιαπωνίας έγινε γνωστή στην Ελλάδα με πρωτοβουλία του Κωνσταντίνου Μπέρτσου, προέδρου του Ελληνοϊαπωνικού Συνδέσμου, ο οποίος είχε την υποστήριξη της ιαπωνικής πρεσβείας. Ακολούθησε η επίσημη ίδρυση του Συνδέσμου, το 1983, με πρωτοβουλία του ιδίου και της Ελένης Πετρακοπούλου και έκτοτε έγιναν πολλές εκδηλώσεις, δράσεις και σεμινάρια, συμπεριλαμβανομένων επισκέψεων καθηγητών από την Ιαπωνία.
Σε κάποια στιγμή ο σύλλογος έφτασε να αριθμεί 100 μέλη. Σήμερα είναι λιγότερα, αλλά έχει αρχίσει πορεία επανεκκίνησης, λέει. Η τέχνη αυτή προσελκύει τόσο γυναίκες, όσο και άντρες, κυρίως μεγαλύτερης ηλικίας και βοηθά στο να έρθουν σε επαφή με τη φύση, σε μια περίοδο που οι οθόνες των κινητών αυξάνουν την απόσταση που μας χωρίζει από αυτή. «Η φύση είναι κάτι μαγικό. ‘Ο,τι και αν έχετε, αν κάνετε ένα περίπατο στο δάσος, θα νιώσετε καλύτερα. Όποιος λοιπόν αρχίζει και ασχολείται με την ικεμπάνα έρχεται σε επαφή με τη φύση και αν “ανοιχτεί” καταλαβαίνει και την “ψυχή” των λουλουδιών» περιγράφει η κα Χαρίτου-Μπάρτσικ και καθώς μιλάει η φωνή της μαρτυρά τη βαθιά αγάπη για αυτό που κάνει. Άλλωστε, άρχισε να ασχολείται με την ικεμπάνα ακριβώς επειδή είχε «μανία» με τα λουλούδια, όπως λέει χαρακτηριστικά, μια μανία που κληρονόμησε από τη μητέρα της, όπως εκείνη από τη δική της μητέρα, ενώ θαύμαζε και τον πολιτισμό της Ιαπωνίας.
Η τέχνη αυτή εμπνέεται από τα στοιχεία της φύσης και τον άνθρωπο. Όλες οι συνθέσεις της, εξηγεί, βασίζονται στο τρίπτυχο Ουρανός- Άνθρωπος- Γη. Έτσι αν έχεις τρία τριαντάφυλλα, αυτά θα σχηματοποιηθούν σε ένα τρίγωνο, και καθένα από αυτά θα σχετίζεται με ένα μέρος του τριπτύχου. Είναι τόσο όμορφες οι συνθέσεις ικεμπάνα! Τις έχουν «ανακαλύψει» τα ελληνικά ανθοπωλεία; «Δυστυχώς όχι. Δεν τις έχω δει ποτέ και πουθενά, όπου και αν έχω πάει» καταλήγει η κα Χαρίτου-Μπάρτσικ.
Η Σχολή Ikebana Ohara θεωρείται από τις σημαντικότερες σχολές της ιαπωνικής τέχνης της ανθοδετικής και ιδρύθηκε το 1895 από τον Unshin Ohara, ο οποίος δημιούργησε το στυλ «Moribana», χρησιμοποιώντας φαρδιά και ρηχά δοχεία. Η τεχνική αυτή, με τις συνθέσεις σε χαμηλά δοχεία, επέτρεψε τη χρήση των νέων ειδών λουλουδιών που εισάγονταν από τη Δύση και αντανακλούσε το άνοιγμα της Ιαπωνίας σε δυτικές πολιτισμικές επιρροές στα τέλη του 19ου αιώνα. Γραφεία της Σχολής Ohara υπάρχουν στο Τόκιο, την Οσάκα και το Κόμπε. Η σχολή διαθέτει 160 παραρτήματα στην Ιαπωνία και 57 παραρτήματα εκτός Ιαπωνίας. Σε παγκόσμιο επίπεδο, υπάρχουν σχεδόν 130.000 δάσκαλοι της Ohara και περισσότεροι από ένα εκατομμύριο μαθητές._
(ΑΠΕ -ΜΠΕ / photo: eurokinissi)
