Οι δοκιμές δείχνουν μύες σαν 70χρονης, αντοχή σαν 20χρονης και φυσική κατάσταση 50χρονης — καθιστώντας την πρότυπο υγιούς γήρανσης.
Η Έμμα Μαρία Ματσένγκα από την Ιταλία κατέχει τέσσερα παγκόσμια ρεκόρ στο τρέξιμο για την ηλικιακή ομάδα άνω των 90 ετών. Οι ερευνητές που εξέτασαν τους μύες και τα οστά της εξεπλάγησαν όταν ανακάλυψαν εξαιρετικά δεδομένα που την καθιστούν ζωντανό παράδειγμα υγιούς γήρανσης. Τώρα προσπαθούν να κατανοήσουν το μυστικό πίσω από τον τρόπο ζωής της.«Έχουμε να κάνουμε πολλά ακόμη πειράματα για να κατανοήσουμε την πλήρη εικόνα», λένε.

Σε μια ηλικία που οι περισσότεροι άνθρωποι συμβιβάζονται με μια σύντομη βόλτα στο σούπερ μάρκετ ή μια αργή βόλτα στο πάρκο, υπάρχει μια γυναίκα που συνεχίζει να εκπλήσσει τον κόσμο – και να τρέχει. Είναι 92 ετών, μια βετεράνος σπρίντερ από την Ιταλία, η οποία κατέχει όχι μόνο τέσσερα παγκόσμια ρεκόρ στην ηλικιακή της ομάδα, αλλά και εννέα ευρωπαϊκά ρεκόρ και 28 επίσημα ρεκόρ στη χώρα της. Αυτή είναι η ιστορία της Έμμα Μαρία Ματσένγκα, η οποία έχει γίνει ένα συναρπαστικό μυστήριο για τους επιστήμονες.

Έχει ύψος μόλις 1,55 μέτρα, αλλά χαρακτηρίζεται ως μια κορυφαία αθλήτρια σπρίντερ που κατέχει τέσσερα παγκόσμια ρεκόρ για την ηλικία της – και μετά βίας έχει κάποιον να ανταγωνιστεί. Στην Ιταλία, δεν έχει αθλήτριες της ηλικίας της, και ακόμη και στα παγκόσμια πρωταθλήματα, συνήθως αγωνίζεται με μία μόνο αθλήτρια. Παρ’ όλα αυτά, σπάει ρεκόρ. Μόλις πέρυσι, βελτίωσε το παγκόσμιο ρεκόρ στα 200 μέτρα για γυναίκες άνω των 90 δύο φορές μέσα σε ένα μήνα – και κυριάρχησε στα charts. Αυτή ήταν η μεγάλη της επιτυχία. «Ξαφνικά βρέθηκα στις εφημερίδες – κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί ποτέ», είπε.

Δείτε ΒΙΝΤΕΟ ΕΔΩ και ΕΔΩ

Εν τω μεταξύ, τα επιτεύγματα της Mazzenga δεν έμειναν μόνο στο γήπεδο, άρχισαν να ενδιαφέρουν επιστήμονες από την Ιταλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες που προσπάθησαν να απαντήσουν στο απλό ερώτημα: Πώς καταφέρνει μια γυναίκα αυτής της ηλικίας να γυμνάζεται τόσο έντονα, και να διατηρεί την ενέργεια, τη φυσική κατάσταση και την αντοχή στο επίπεδο γυναικών δεκαετιών νεότερων;

«Όταν εξετάζουμε αθλητές μεγαλύτερης ηλικίας υψηλού επιπέδου, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τι είναι ικανό να κάνει το σώμα ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία», εξήγησε ο Chris Sundberg, ένας από τους κορυφαίους ερευνητές. Η Mazzenga, η οποία ήταν καθηγήτρια φυσικών επιστημών σε λύκειο και είναι συνταξιούχος, αλλά εξακολουθεί να διαβάζει επιστημονικά περιοδικά, συμφώνησε να συμμετάσχει στην έρευνα. Πέρυσι, η ερευνήτρια Simone Porcelli την κάλεσε για μια ολόκληρη ημέρα δοκιμών στο Πανεπιστήμιο της Παβίας.
Διαφήμιση

Στο εργαστήριο, ελήφθη δείγμα μυός από τον μηρό της Mazzenga, το οποίο οδήγησε σε εξαιρετικά ευρήματα. Στο εργαστήριο, κάτω από το μικροσκόπιο, αποκαλύφθηκε ένας συναρπαστικός συνδυασμός στο σώμα της Mazzenga: οι μυϊκές ίνες ταχείας συστολής έμοιαζαν με εκείνες ενός υγιούς ατόμου στα 70 του. Οι μυϊκές ίνες βραδείας συστολής, που σχετίζονται με την αντοχή, έμοιαζαν με εκείνες ενός 20χρονου. Επιπλέον, η ροή του αίματος και οι νευρικές οδοί που ενεργοποιούν τους μύες διατηρούσαν εξαιρετική λειτουργία, και τα μιτοχόνδρια – αυτές οι «μικρές μηχανές» στα κύτταρα που παράγουν ενέργεια – βρέθηκαν να διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση. Τα τεστ φυσικής κατάστασης αποκάλυψαν ότι απολαμβάνει την καρδιαγγειακή φυσική κατάσταση μιας γυναίκας στα 50 της και μπορεί να εκτελεί δραστηριότητες με τις οποίες οι συνομήλικοί της δυσκολεύονται εδώ και καιρό. «Είναι σπάνιο να βρεις κάποιον με τέτοια τιμές», είπε ένας ερευνητής, «και πιθανότατα είναι ένας συνδυασμός γενετικής, τρόπου ζωής και κινήτρου που δεν τελειώνει ποτέ».
«Μέσω της γενετικής, του τρόπου ζωής ή ενός συνδυασμού και των δύο, καταφέρνει να διατηρεί την επικοινωνία μεταξύ του εγκεφάλου, των νεύρων και των μυών σε πολύ υψηλότερο επίπεδο από αυτό που βλέπουμε σε 90χρονους», εξήγησε ο ερευνητής Chris Sundberg.

«Δεν μπορώ απλώς να κάθομαι και να περιμένω να τελειώσει η μέρα, χρειάζομαι κίνηση»
Ποιο είναι λοιπόν το μυστικό της Mazzenga; Το κίνητρο παίζει πράγματι κεντρικό ρόλο, αλλά το ίδιο ισχύει και για τη φύση της προπόνησης και, φυσικά, για τη διατροφή. Το μενού της περιλαμβάνει μπριζόλα, ψάρι, τηγανητά αυγά, μερικά ζυμαρικά ή ρύζι. Χωρίς περίπλοκες δίαιτες ή ακραίους κανόνες – εκτός από την πλήρη αποφυγή φαγητού τις τρεις ώρες πριν από το τρέξιμο.
Προπονείται δύο με τρεις φορές την εβδομάδα στο στάδιο ή δίπλα στο ποτάμι, και τις υπόλοιπες μέρες αρκείται στο περπάτημα. Λέει ότι οι προπονήσεις της διαρκούν περίπου μία ώρα και περιλαμβάνουν αργή προθέρμανση, σύντομα τρεξίματα και στη συνέχεια επαναλήψεις της απόστασης που αγωνίζεται – με περιόδους ανάπαυσης μεταξύ τους. Η συμβουλή της προς άλλους ηλικιωμένους είναι απλή: «Πρώτα, μάθετε τα όριά σας, συμβουλευτείτε έναν γιατρό και στη συνέχεια να είστε συνεπείς. Τρέξτε αρκετές φορές την εβδομάδα – και μην τα παρατάτε. Ο αθλητισμός μου έχει δώσει τόσα πολλά, που πραγματικά με έσωσε. Δεν μπορώ απλώς να κάθομαι και να περιμένω να τελειώσει η μέρα. Χρειάζομαι κίνηση».
Οι ερευνητές θεωρούν την Mazzenga ως ένα σπάνιο παράδειγμα του πώς μπορεί κανείς να γερνάει υγιής και τονίζουν την επιμονή για την οποία μιλάει. «Πολλές από τις βλάβες που έρχονται με την ηλικία μπορούν να μειωθούν εάν διατηρείτε τακτική σωματική δραστηριότητα», εξήγησε ένας από αυτούς.
Ο Bas van Hooren, ερευνητής από το Πανεπιστήμιο του Μάαστριχτ στην Ολλανδία, σημείωσε ότι «πολλές από τις αρνητικές επιπτώσεις της γήρανσης μειώνονται σημαντικά αν συνεχίζετε να κινείστε. Τα καλά νέα είναι ότι ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσετε». Σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμη και οι δρομείς που μελέτησε και οι οποίοι άρχισαν να προπονούνται μόνο στη μέση ηλικία κατάφεραν να κάνουν αλλαγές που επηρέασαν τόσο το σώμα όσο και το μυαλό.

Ο Luigi Ferrucci, από το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξήγησε ότι «χρειάζεται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που να περιλαμβάνει σωστή διατροφή, θετική σκέψη και φυσικά σωματική δραστηριότητα. Ο αθλητισμός είναι μια εξαιρετική βάση – αλλά πρέπει να φροντίζετε ολόκληρο το σώμα, όχι μόνο ένα μέρος του».
Πέρα από τα επιτεύγματα στον στίβο και το επιστημονικό ενδιαφέρον που προκαλεί, η Mazzenga λέει ότι διατηρεί επίσης μικρές τελετουργίες που την έχουν συνοδεύσει όλα αυτά τα χρόνια – αναμνηστικά από κάθε αγώνα, ένα κανονικό μπλουζάκι με την τύχη και μερικές φορές μια μπύρα μετά τη νίκη.
«Το μυστικό είναι να μην σταματάς ποτέ. Ζω μέρα με τη μέρα και εν τω μεταξύ απολαμβάνω κάθε στιγμή», λέει, προσθέτοντας με μετριοφροσύνη: «Κάνω σχέδια μόνο ένα μήνα μπροστά, όχι περισσότερο από αυτό».

(photo: pixabay)