Μια νέα και ιδιαίτερα φιλόδοξη διαστημική αποστολή ετοιμάζονται να εκτοξεύσουν από κοινού η Ευρώπη και η Κίνα, με στόχο να αποκαλύψει τα μυστικά των ηλιακών καταιγίδων και της επίδρασής τους στη Γη.
Το διαστημόπλοιο, που ονομάζεται SMILE (Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer), έχει σχεδιαστεί για να παρατηρεί για πρώτη φορά σε ακτίνες Χ το μαγνητικό πεδίο της Γης κατά τη διάρκεια έντονων ηλιακών εκρήξεων.
Η αποστολή αναμένεται να εκτοξευθεί με πύραυλο Vega-C από το Κουρού στη Γαλλική Γουιάνα και αποτελεί συνεργασία της European Space Agency και της Chinese Academy of Sciences.
Τι θα μελετήσει το SMILE
Ο Ήλιος εκπέμπει συνεχώς ένα ρεύμα φορτισμένων σωματιδίων γνωστό ως ηλιακός άνεμος. Σε πιο ακραίες περιπτώσεις, τεράστιες εκρήξεις πλάσματος — οι λεγόμενες στεμματικές εκτινάξεις μάζας — μπορούν να εκτοξεύσουν σωματίδια με ταχύτητες περίπου 2 εκατομμυρίων χιλιομέτρων την ώρα.
Όταν αυτά τα σωματίδια φτάσουν στη Γη (συνήθως σε 1–2 ημέρες), το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη τα εκτρέπει. Ωστόσο, σε ισχυρές καταιγίδες, μέρος της ενέργειας εισχωρεί στην ανώτερη ατμόσφαιρα, προκαλώντας έντονα φαινόμενα.
Οι επιστήμονες θέλουν να κατανοήσουν καλύτερα τη λεγόμενη “διαστημική καταιγίδα”, καθώς μπορεί να επηρεάσει δορυφόρους, αστροναύτες και συστήματα επικοινωνίας στη Γη. Οι γεωμαγνητικές καταιγίδες μπορούν να προκαλέσουν θεαματικά σέλας στους πόλους, αλλά και σοβαρά προβλήματα σε σύγχρονες υποδομές, όπως ηλεκτρικά δίκτυα και δορυφορικές επικοινωνίες.
Ένα από τα πιο ακραία ιστορικά παραδείγματα ήταν η καταιγίδα του 1859 (γνωστή ως Carrington Event), όταν το σέλας έγινε ορατό μέχρι την Παναμά και τηλεγραφικοί σταθμοί παρουσίασαν ηλεκτρικές εκκενώσεις.
Σήμερα, το πρόβλημα θεωρείται ακόμη πιο κρίσιμο λόγω της εξάρτησης από δορυφόρους και διαστημικά συστήματα. Το SMILE θα κάνει κάτι που δεν έχει ξαναγίνει: θα παρατηρεί το μαγνητικό πεδίο της Γης σε ακτίνες Χ, καταγράφοντας πότε και πώς τα ηλιακά σωματίδια αλληλεπιδρούν με αυτό.
Όπως ανακοίνωσε η ESA, στόχος είναι να φανεί με ακρίβεια “πότε, πού και πώς” ο ηλιακός άνεμος επηρεάζει τη μαγνητική ασπίδα της Γης. Το διαστημόπλοιο θα μελετά περιοχές όπως το “όριο” όπου ο ηλιακός άνεμος συγκρούεται με το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη μας, αλλά και τις πολικές περιοχές όπου τα φαινόμενα σέλαος είναι εντονότερα.
Το SMILE είναι εξοπλισμένο με τέσσερα επιστημονικά όργανα, μεταξύ των οποίων ένας απεικονιστής με ακτίνες X βρετανικής κατασκευής, ένας ανιχνευτής UV, ένας αναλυτής ιόντων και ένα μαγνητόμετρο από την κινεζική πλευρά.
Σύμφωνα με αναφορές, τα πρώτα επιστημονικά δεδομένα θα ξεκινήσουν να συλλέγονται περίπου μία ώρα μετά την είσοδο σε τροχιά. Αρχικά το SMILE θα κινηθεί σε χαμηλή τροχιά περίπου 700 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη, πριν περάσει σε μια εξαιρετικά ελλειπτική τροχιά. Σε αυτή τη φάση, θα φτάνει έως και 121.000 χιλιόμετρα μακριά από τον πλανήτη, επιτρέποντας μεγάλες και συνεχείς παρατηρήσεις, ειδικά πάνω από τον βόρειο πόλο, όπου μπορεί να καταγράφει το σέλας έως και 45 ώρες συνεχόμενα.
Η αποστολή έχει προγραμματιστεί να διαρκέσει 3 χρόνια, με πιθανότητα επέκτασης αν το διαστημόπλοιο παραμείνει λειτουργικό.
photo: pixabay
