Ένα υπερηφαίστειο εκρήγνυται
Το Τόμπα είναι ένα από τα 20 υπερηφαίστεια στη Γη σήμερα, με το πιο διάσημο να είναι το Yellowstone στις ΗΠΑ. Υπερηφαίστειο είναι αυτό που, σε κάποιο σημείο της ιστορίας, απελευθέρωσε περισσότερα από 1.000 κυβικά χιλιόμετρα μάγματος κατά τη διάρκεια μιας έκρηξης (μια «υπερέκρηξη»). Αυτό είναι επίσης γνωστό ως έκρηξη μεγέθους 8 στον Δείκτη Εκρηκτικότητας του Ηφαιστείου .

Οι επισκέπτες στην τοποθεσία του υπερηφαιστείου Τόμπα στη Σουμάτρα σήμερα θα βρουν κυρίως νερό. Η καλντέρα του ηφαιστείου (η μεγάλη κοιλότητα σαν καζάνι που σχηματίζεται λίγο μετά το άδειασμα ενός θαλάμου μάγματος σε μια ηφαιστειακή έκρηξη) φιλοξενεί τη μεγαλύτερη ηφαιστειακή λίμνη στη Γη, με μήκος περίπου 100 χιλιόμετρα, πλάτος 30 χιλιόμετρα και έως 505 μέτρα βάθος. Η λίμνη είναι αναγνωρισμένη ως Γεωπάρκο από την UNESCO.

Η τεράστια καλντέρα του Τόμπα σχηματίστηκε πριν από 74.000 χρόνια όταν το υπερηφαίστειο που βρίσκεται από κάτω εξερράγη στη μεγαλύτερη έκρηξη των τελευταίων 28 εκατομμυρίων ετών. Αυτή η έκρηξη ήταν τεράστια, με αποτέλεσμα έναν κρατήρα ορατό από το διάστημα. Υπολογίζεται ότι περίπου 2.800 κυβικά χιλιόμετρα ηφαιστειακής τέφρας και λάβας πετάχτηκαν στην ατμόσφαιρα, 12% περισσότερα από ό,τι εκτοξεύτηκε από την τελευταία έκρηξη Yellowstone πριν από 2,2 εκατομμύρια χρόνια.

Τμήματα της Ινδονησίας, της Ινδίας και του Ινδικού Ωκεανού καλύφθηκαν από 15 εκατοστά ηφαιστειακά συντρίμμια. Πριν από αυτό, το ηφαίστειο εξερράγη πριν από 840.000 χρόνια με παρόμοιο τεράστιο τρόπο.

Το Τόμπα σήμερα
Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι το Τόμπα έχει εκραγεί τουλάχιστον δύο φορές, μία φορά πριν από 840.000 χρόνια και ξανά πριν από 75.000 χρόνια, όπως τεκμηριώνεται παραπάνω. Σήμερα, χαρακτηρίζεται ως ενεργό αλλά αδρανές.

Κανείς δεν γνωρίζει πότε θα εκραγεί ξανά το Τόμπα, και λίγα είναι γνωστά για τα υπερηφαίστεια κατά τις περιόδους αδράνειας, που διαρκούν πολλές χιλιάδες χρόνια. Σε μια πρόσφατη μελέτη του ηφαιστείου, οι ερευνητές υπέθεσαν ότι η επόμενη μεγάλη σούπερ έκρηξη του Τόμπα είναι ακόμα 600.000 χρόνια μακριά, αν και μικρότερες εκρήξεις θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν στο μεταξύ.

Παρ’ όλα αυτά, υπήρξαν και μερικά ακόμη ανησυχητικά ευρήματα, συμπεριλαμβανομένου του γεγονότος ότι μια τέτοια έκρηξη θα ήταν απίθανο να προηγηθεί από σαφή γεωλογικά σημάδια. Η μελέτη αμφισβήτησε τον καθιερωμένο τρόπο μελέτης ηφαιστείων, ο οποίος συνήθως περιλαμβάνει την αναζήτηση υγρού μάγματος κάτω από ένα ηφαίστειο για την αξιολόγηση μελλοντικών κινδύνων. Ο Martin Danišík, επικεφαλής συγγραφέας από το Πανεπιστήμιο Curtin, σημείωσε ότι οι επιστήμονες πρέπει να λάβουν υπόψη ότι οι εκρήξεις μπορούν να συμβούν ακόμη και αν δεν βρεθεί υγρό μάγμα κάτω από ένα ηφαίστειο, σημειώνοντας ότι «η έννοια του τι είναι «εκρηκτικό» πρέπει να επανεκτιμηθεί».

Τελικά, η πρόβλεψη υπερεκρήξεων με ακριβή ακρίβεια παραμένει μια πρόκληση. Η μελέτη προηγούμενων εκρήξεων και η ανάλυση της ηφαιστειακής δραστηριότητας προσφέρουν ενδείξεις, αλλά μια οριστική απάντηση στο μελλοντικό εκρηκτικό δυναμικό του Τόμπα είναι κάπως μακριά.

photo: pixabay