Ο Έφηβος των Αντικυθήρων, ένα χάλκινο έργο ηλικίας σχεδόν 2.300 ετών, συνεχίζει να κοιτάζει προς ένα σημείο που κανείς σήμερα δεν μπορεί να δει.

Ο λόγος είναι το χαμένο αντικείμενο που κρατούσε κάποτε στο δεξί του χέρι. Η στάση του σώματος, η ένταση του χεριού και το βλέμμα με τα γυάλινα ένθετα μάτια δείχνουν ότι ο νεαρός δεν στεκόταν απλώς ως διακοσμητικό άγαλμα, αλλά αλληλεπιδρούσε με κάτι που πλέον έχει εξαφανιστεί.

Η ιστορία της ανακάλυψής του μοιάζει βγαλμένη από αρχαιολογική περιπέτεια. Το 1900, σφουγγαράδες από τη Σύμη αναγκάστηκαν λόγω κακοκαιρίας να σταματήσουν κοντά στα Αντικύθηρα. Κατά τη διάρκεια μιας κατάδυσης, ένας από αυτούς ανέφερε ότι είχε δει στον βυθό «πτώματα και άλογα». Όταν ο επικεφαλής της ομάδας κατέβηκε ο ίδιος, ανακάλυψε ότι επρόκειτο για αγάλματα από ένα αρχαίο ναυάγιο. Το πλοίο, πιθανότατα ρωμαϊκό εμπορικό πλοίο που μετέφερε ελληνικά έργα τέχνης προς τη Δύση, είχε βυθιστεί γύρω στον 1ο αιώνα π.Χ. Στο φορτίο του βρέθηκαν μαρμάρινα και χάλκινα αγάλματα, κοσμήματα, αμφορείς, νομίσματα, αλλά και ένα μυστηριώδες αντικείμενο που αργότερα θα αναγνωριζόταν ως ο περίφημος Μηχανισμός των Αντικυθήρων, ο αρχαιότερος γνωστός αναλογικός υπολογιστής.
Ο Έφηβος, όμως, χρειάστηκε δεκαετίες για να αποκατασταθεί σωστά. Όταν βγήκε από τη θάλασσα ήταν διαλυμένος σε κομμάτια και η πρώτη ανασύνθεση είχε αρκετά λάθη. Τη δεκαετία του 1950 ο αρχαιολόγος Χρήστος Καρούζος επανεξέτασε το άγαλμα και διόρθωσε τη θέση του κεφαλιού, του σώματος και κυρίως του βλέμματος.

Η αλλαγή αυτή αποκάλυψε κάτι εντυπωσιακό, τα μάτια του αγάλματος, κατασκευασμένα από γυαλί, δεν κοιτούσαν τυχαία. Ο Έφηβος φαίνεται να είχε στραμμένο το βλέμμα του προς το αντικείμενο που κρατούσε. Το μεγάλο ερώτημα παραμένει: Ποιος ήταν;

Η δημοφιλέστερη θεωρία υποστηρίζει ότι ίσως πρόκειται για τον Πάρη, τον μυθικό πρίγκιπα της Τροίας, που κρατά το μήλο της Έριδας και το προσφέρει στην Αφροδίτη. Ωστόσο, η θεωρία έχει προβλήματα, καθώς ο Πάρης συνήθως απεικονίζεται με χαρακτηριστικό φρυγικό κάλυμμα και όχι γυμνός. Άλλες ερμηνείες προτείνουν τον Περσέα με το κεφάλι της Μέδουσας, τον Ηρακλή με το μήλο των Εσπερίδων, τον Απόλλωνα ή ακόμη και έναν αθλητή που κρατά το βραβείο του. Καμία από αυτές τις θεωρίες δεν έχει αποδειχθεί οριστικά. Το αντικείμενο που θα έδινε την απάντηση χάθηκε πιθανότατα στον βυθό μαζί με το υπόλοιπο φορτίο του πλοίου.

Σήμερα ο Έφηβος των Αντικυθήρων παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής. Γνωρίζουμε την ηλικία του, την τεχνική κατασκευής του και τη μοναδική ποιότητα της τέχνης του. Δεν γνωρίζουμε όμως το όνομά του, τον δημιουργό του και κυρίως τι ήταν αυτό που κοιτούσε επί περισσότερα από δύο χιλιετίες.

Και ίσως αυτό ακριβώς να είναι το μεγαλύτερο μέρος της γοητείας του, ένα αρχαίο βλέμμα που συνεχίζει να περιμένει μια απάντηση από το παρελθόν.
Δείτε φωτογρεφίες ΕΔΩ κι ΕΔΩ

^{photo: intime}