Ο «λωτός του χιονιού» του Τιενσάν (Saussurea involucrata) φυτρώνει συνήθως σε βραχώδεις σχισμές και αλπικές πλαγιές, σε υψόμετρα περίπου 2.400 έως 4.100 μέτρων. Εκεί οι θερμοκρασίες είναι χαμηλές, ο αέρας αραιός και η υπεριώδης ακτινοβολία ιδιαίτερα έντονη. Κι όμως, αυτό το μικρό φυτό όχι μόνο επιβιώνει, αλλά ανθίζει μέσα σε αυτό το εχθρικό περιβάλλον.
Το μυστικό του βρίσκεται εν μέρει στη μορφή του. Τα μεγάλα βράκτια που περιβάλλουν την ταξιανθία λειτουργούν σαν ένα φυσικό προστατευτικό περίβλημα. Έρευνα σε πληθυσμούς του φυτού στα 3.540 μέτρα έδειξε ότι το εσωτερικό αυτού του περιβλήματος μπορεί να παρουσιάζει σημαντικά διαφορετικές συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας από τον εξωτερικό αέρα — σε μία ημέρα καταγράφηκε διαφορά θερμοκρασίας έως και 7,2°C.
Δεν είναι όμως ένα φυτό που βιάζεται. Ο «λωτός του χιονιού» αναπτύσσεται εξαιρετικά αργά. Από τη βλάστηση του σπόρου μέχρι την ανθοφορία του μπορεί να χρειαστούν 6 έως 8 χρόνια περίπου. Το φυτό χρειάζεται χρόνια για να φτάσει στην ανθοφορία, αλλά όταν τελικά ανθίσει, μπορεί να παραμείνει ανθισμένο για περισσότερο από έναν μήνα. Και αυτή η σπανιότητα τον έκανε πολύτιμο στην παραδοσιακή ιατρική της Κεντρικής Ασίας και της Κίνας.
Το φυτό χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες σε παραδοσιακές θεραπείες, ενώ έχουν μελετηθεί ενώσεις του όπως η ακετακίνη, η ισπιδουλίνη και η ρουτίνη. Οι σύγχρονες έρευνες εξετάζουν διάφορες βιολογικές δράσεις του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι οι παραδοσιακοί θεραπευτικοί ισχυρισμοί έχουν αποδειχθεί κλινικά. Η δημοτικότητά του, όμως, έγινε και η αδυναμία του.
Η υπερσυλλογή από το φυσικό περιβάλλον έχει οδηγήσει σε σοβαρή μείωση των άγριων πληθυσμών και το είδος θεωρείται απειλούμενο στην Κίνα και περιλαμβάνεται στη δεύτερη κατηγορία των εθνικά προστατευόμενων φυτών της χώρας. Ένα λουλούδι που έγινε σύμβολο αντοχής απέναντι στο κρύο, το υψόμετρο και την ακτινοβολία, κινδυνεύει τελικά, όχι από το βουνό, αλλά από τον άνθρωπο.
photo: pixabay
