Τα οστά παιδιών, που εργάζονταν από μικρή ηλικία, φέρουν ενδείξεις έντονης καταπόνησης, ακόμη και όταν το σώμα τους δεν είχε ολοκληρώσει την ανάπτυξή του.

Ερευνητές μελέτησαν 143 σκελετούς ανθρώπων ηλικίας 4 έως 25 ετών, από τρεις ολλανδικές κοινότητες. Η πιο έντονη εικόνα καταγράφηκε στο αγροτικό Middenbeemster, όπου τα παιδιά συμμετείχαν στις εργασίες των γαλακτοκομικών εκμεταλλεύσεων.
Ορισμένα ξεκινούσαν να εργάζονται περίπου στα 9 τους χρόνια, μεταφέροντας γάλα, καλούπια τυριού και άλλα φορτία. Η καθημερινή επανάληψη τέτοιων δραστηριοτήτων φαίνεται πως άφησε το αποτύπωμά της στη σπονδυλική τους στήλη.

Οι ερευνητές εντόπισαν αλλοιώσεις, όπως οι λεγόμενοι κόμβοι του Schmorl και φθορές στις αρθρώσεις των σπονδύλων, ευρήματα που συνήθως συναντώνται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες. Στα συγκεκριμένα δείγματα, όμως, εμφανίζονταν ήδη σε παιδιά και εφήβους. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύγκριση με παιδιά που εργάζονταν σε αστικά εργοστάσια. Παρότι και αυτά δούλευαν πολλές ώρες, εμφάνιζαν διαφορετικό μοτίβο αλλοιώσεων, γεγονός που δείχνει ότι δεν είχε σημασία μόνο, πόσο δούλευαν τα παιδιά, αλλά και το τι ακριβώς έκαναν.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι δεν μπορεί κάθε βλάβη να αποδοθεί αποκλειστικά στην εργασία. Ωστόσο, τα ευρήματα προσθέτουν ένα συγκλονιστικό κομμάτι στην ιστορία της παιδικής εργασίας. Η καταπόνηση δεν ήταν απλώς μια δύσκολη καθημερινότητα, αλλά μπορούσε να αφήσει το σημάδι της πάνω σε ένα σώμα που ακόμη μεγάλωνε.

^{photo ΑΙ: pixabay}