Είναι εντυπωσιακά ψηλός και λεπτός.

Πρόκεται για τους Ντίνκα του Νότιου Σουδάν, έναν από τους σημαντικότερους λαούς της ανατολικής και βορειοανατολικής Αφρικής, που πήραν το όνομά τους από την περιοχή του Άνω Νείλου.

Σε παλαιότερες ανθρωπολογικές μετρήσεις, ο μέσος άνδρας σε ορισμένες ομάδες Ντίνκα έφτανε περίπου τα 181–183 εκατοστά. Μια μελέτη του 1995, όμως, σε Ντίνκα που είχαν εγκατασταθεί ως πρόσφυγες στην Αιθιοπία, κατέγραψε χαμηλότερο μέσο όρο, 176,4 εκατοστά. Ιδιαίτερα παράξενο είναι το γεγονός, ότι το ύψος τους δεν είναι ένας σταθερός αριθμός.

Οι Ντίνκα που μετρήθηκαν τη δεκαετία του 1950 δεν ζούσαν στις ίδιες συνθήκες με τους Ντίνκα που μετρήθηκαν δεκαετίες αργότερα, μέσα στη δίνη πολέμων, εκτοπισμών και διατροφικών στερήσεων. Η μελέτη του 1995 σημείωσε μάλιστα, ότι οι Νιλωτικοί πληθυσμοί θα μπορούσαν να φτάσουν σε μεγαλύτερο ύψος, εάν είχαν καλύτερες συνθήκες διατροφής και υγείας κατά την παιδική και εφηβική ηλικία.

Δεν είναι απλώς το ύψος

Αυτό που εντυπωσιάζει στις φωτογραφίες δεν είναι μόνο πόσο ψηλοί είναι κάποιοι άνθρωποι, αλλά η αναλογία του σώματος. Πολλοί Νιλωτικοί πληθυσμοί χαρακτηρίζονται από μακριά άκρα και λεπτή σωματική κατασκευή. Έτσι, ένας άνθρωπος ύψους περίπου 1,80 μ. μπορεί οπτικά να φαίνεται ακόμη ψηλότερος, εξαιτίας των αναλογιών του σώματός του.

Αυτή η σωματική μορφολογία έχει οδηγήσει ανθρωπολόγους να εξετάσουν και το κλίμα, ως πιθανό παράγοντα. Σε πολύ θερμά περιβάλλοντα, ένα μακρύ και λεπτό σώμα έχει σχετικά μεγαλύτερη επιφάνεια σε σχέση με τη μάζα του, κάτι που μπορεί να διευκολύνει την αποβολή θερμότητας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το κλίμα από μόνο του «κάνει» έναν άνθρωπο ψηλό. Το ύψος είναι αποτέλεσμα σύνθετης αλληλεπίδρασης γενετικής, διατροφής, υγείας και περιβάλλοντος.

Γιατί έγιναν τόσο ψηλοί;

Δεν υπάρχει μία οριστική απάντηση. Η γενετική προδιάθεση είναι προφανώς σημαντική, αλλά οι επιστήμονες δεν μπορούν να δείξουν ένα συγκεκριμένο «γονίδιο των γιγάντων». Η διατροφή και οι συνθήκες ανάπτυξης παίζουν επίσης τεράστιο ρόλο. Παραδοσιακά, η ζωή πολλών κοινοτήτων Ντίνκα, συνδέεται στενά με τα βοοειδή. Τα κοπάδια δεν αποτελούν απλώς οικονομικό κεφάλαιο, έχουν βαθιά κοινωνική και πολιτισμική σημασία. Έτσι, η εικόνα του ψηλού, λεπτού ανθρώπου, που κινείται ανάμεσα σε τεράστια κοπάδια, μέσα στις απέραντες πεδιάδες του Νότιου Σουδάν, έχει γίνει σχεδόν εμβληματική.

Αλλά υπάρχει και μια σκοτεινή ανατροπή. Οι πόλεμοι και οι εκτοπισμοί μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη. Η μεγάλη ανθρωπομετρική μελέτη του 1995 αφορούσε ανθρώπους που είχαν εγκαταλείψει το Νότιο Σουδάν και ζούσαν σε προσφυγικό καταυλισμό στην Αιθιοπία. Ο μέσος όρος των Ντίνκα ανδρών, που μετρήθηκαν εκεί, ήταν αισθητά χαμηλότερος από τις παλαιότερες μετρήσεις. Άρα, η εικόνα του «γιγαντιαίου λαού» κρύβει στην πραγματικότητα μια ιστορία για το πόσο πολύ μπορεί να επηρεάσει το ανθρώπινο σώμα το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει.

Ίσως κανένας άνθρωπος δεν έκανε αυτή την παράξενη εικόνα γνωστότερη στον κόσμο από τον Manute Bol. Ο Ντίνκα από το σημερινό Νότιο Σουδάν, έγινε ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς ψηλούς παίκτες στην ιστορία του NBA. Η επίσημη καταγραφή του NBA τον δίνει στα 2,29 μέτρα. Το ύψος του ήταν τόσο ακραίο, ώστε η παρουσία του στο γήπεδο έμοιαζε σχεδόν εξωπραγματική. Και δεν ήταν μια εντελώς μεμονωμένη περίπτωση. Ο γιος του, Bol Bol, επίσης έφτασε σε ύψος πάνω από 2,20 μέτρα και αγωνίστηκε στο NBA.

Οι «γίγαντες» των παλιών ταξιδιωτών

Οι παλιές περιγραφές ταξιδιωτών έκαναν την εικόνα ακόμη πιο μυστηριώδη. Σε κείμενα του 20ού αιώνα, οι Ντίνκα περιγράφονταν συχνά ως «γίγαντες», ενώ υπήρχαν αναφορές ακόμη και σε άνδρες περίπου επτά ποδιών. Το πρόβλημα είναι ότι τέτοιες περιγραφές δεν αποτελούν ανθρωπομετρικές μετρήσεις. Μπορεί να βασίζονταν σε πραγματικά ασυνήθιστα ψηλούς ανθρώπους, αλλά και στην εντυπωσιακή αντίθεση ανάμεσα στους πολύ ψηλούς και λεπτούς Ντίνκα και στους Ευρωπαίους παρατηρητές της εποχής. Όταν, όμως, οι ανθρωπολόγοι άρχισαν να χρησιμοποιούν συστηματικές μετρήσεις, η εικόνα έγινε πολύ πιο ενδιαφέρουσα.

Δείτε βίντεο ΕΔΩ

^{photo: pixabay}