Για γενιές, οι γυναίκες στην περιοχή Αΐτ Μπαάμραν, στα νοτιοδυτικά του Μαρόκου, περνούσαν έως και 4 ώρες καθημερινά περπατώντας προς πηγάδια και επιστρέφοντας με μεγάλα δοχεία νερού τα οποία κουβαλούσαν πάνω στο κεφάλι τους, με κάθε δοχείο να ζυγίζει σχεδόν 25 κιλά. Αυτή η εργασία κατανάλωνε ολόκληρα τα πρωινά τους, κρατούσε τα κορίτσια μακριά από το σχολείο και καθόριζε τη ρουτίνα κάθε νοικοκυριού στα όρια της Σαχάρας.
Όλα άλλαξαν όταν τεράστια πολυμερικά δίχτυα εμφανίστηκαν στις πλαγιές του όρους Μπουτμεζγκουίντα. Αναρτημένα σε μεταλλικούς στύλους σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, τα δίχτυα παγιδεύουν την υγρασία από την ομίχλη που έρχεται από τον Ατλαντικό καθώς αυτή διασχίζει την οροσειρά Αντί-Άτλας. Το συλλεγμένο νερό διοχετεύεται σε δεξαμενές, ρέει μέσω σωληνώσεων που λειτουργούν με τη βαρύτητα και πλέον φτάνει σε βρύσες χωριών που βρίσκονται πάνω από 10 χιλιόμετρα μακριά. Χωρίς πηγάδια και χωρίς μηχανοκίνητες αντλίες, παρά μόνο ένα πλέγμα, υψόμετρο και η υγρασία που ήδη κινείται στην ατμόσφαιρα. Το έργο παρουσιάστηκε στα μέσα Μαΐου 2026 από την UNFCCC των Ηνωμένων Εθνών.
Πώς λειτουργούν οι συλλέκτες ομίχλης
Η αρχή πίσω από τη συλλογή ομίχλης είναι αρκετά απλή και είχε ήδη περιγραφεί σε κείμενα του 16ου αιώνα. Ο Μπαρτολομέ δε λας Κάσας ανέφερε παρόμοιες τεχνικές στο έργο του History of the Indies. Η σύγχρονη μηχανική, ωστόσο, τις έκανε πολύ πιο αποτελεσματικές.
Ο Γκάρεθ ΜακΚίνλεϊ, καθηγητής καινοτομίας στη διδασκαλία στη Σχολή Μηχανικών του MIT, εξήγησε τι άλλαξε: «Αλλάζοντας το μέγεθος των οπών, το μέγεθος των ινών και σκεπτόμενοι την επίστρωση αυτών των ινών, βελτιώσαμε την απόδοση συλλογής ομίχλης κατά περίπου 500%».
Τα πολυμερικά δίχτυα στο όρος Μπουτμεζγκουίντα μπορούν να συλλέξουν έως και 64 λίτρα νερού ανά τετραγωνικό μέτρο διχτυού μέσα σε ένα μόνο 24ωρο. Η εγκατάσταση χρησιμοποιεί 600 τετραγωνικά μέτρα διχτυών, ενώ η ελάχιστη ενέργεια που απαιτείται καλύπτεται από ηλιακά πάνελ. Τα ανθεκτικά υλικά επιτρέπουν στους ίδιους τους κατοίκους να επισκευάζουν τον εξοπλισμό — σημαντική βελτίωση σε σχέση με παλαιότερες εγκαταστάσεις συλλογής ομίχλης που δοκιμάστηκαν στην Ερυθραία, τη Χιλή και την Υεμένη τη δεκαετία του 1990 και στις αρχές του 2000.
Από την ορεινή ομίχλη στη βρύση του χωριού
Η Dar Si Hmad, η μαροκινή μη κυβερνητική οργάνωση πίσω από το έργο, εργάζεται από το 2006 για να φέρει πόσιμο νερό στην περιοχή των φυλών Αΐτ Μπαάμραν, όπου το γλυκό νερό είναι σπάνιο. Όταν ο αγωγός τέθηκε για πρώτη φορά σε λειτουργία, η κοινότητα συγκεντρώθηκε για να παρακολουθήσει τη στιγμή. Μια βρύση άνοιξε μέσα σε ένα τοπικό σπίτι και νερό έτρεξε για πρώτη φορά. Ένα κρυστάλλινο ποτήρι γέμισε και πέρασε από χέρι σε χέρι. Οι άνθρωποι ήπιαν αυτό που τώρα αποκαλούν «νερό της ομίχλης».
Η βρύση λειτουργούσε. Ο αγωγός άντεχε. Όμως η αποδοχή δεν ήρθε αμέσως. Ορισμένοι χωρικοί πίστευαν ότι το νερό που δεν είχε έρθει σε επαφή με το χώμα δεν περιείχε μεταλλικά στοιχεία και άρα δεν είχε ζωή. Το «ζωντανό» νερό ήταν απαραίτητο για θρησκευτικές τελετές και, φυσικά, για πόση. Το νερό της ομίχλης λοιπόν δεν πληρούσε αυτές τις προϋποθέσεις στα μάτια τους.
Εκτός όμως από τις αντιδράσεις ή τα εγκώμια, η συλλογή ομίχλης δεν αποτελεί καθολική λύση καθώς απαιτεί σταθερή παρουσία ομίχλης, συγκεκριμένη μορφολογία εδάφους και μεγάλο υψόμετρο. Η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας δαπάνησε πρόσφατα 7,2 δισεκατομμύρια δολάρια για μονάδα αφαλάτωσης στον Περσικό Κόλπο — υπενθύμιση ότι οι άνυδρες περιοχές με ακτογραμμές αλλά χωρίς ομιχλώδη βουνά χρειάζονται εντελώς διαφορετικές προσεγγίσεις.
Βίντεο εδώ
photo: pixabay
