Οι πρόεδροι των ΗΠΑ και του Ιράν υπέγραψαν εξ αποστάσεως χθες Τετάρτη το βράδυ τη διμερή συμφωνία με σκοπό να τερματιστεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με την Τεχεράνη να δεσμεύεται ότι θα αραιώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει, με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων της Ουάσιγκτον και τις λεπτομέρειες να μένουν να διευθετηθούν στις περαιτέρω διαπραγματεύσεις οι οποίες αναμένεται να αρχίσουν αύριο Παρασκευή.

Τα δυο μέρη κατέληξαν αυτή την εβδομάδα σε συμφωνία για να τελειώσει η ένοπλη σύρραξη η οποία ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με τους καταιγιστικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, στοιχίζοντας τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στην πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.

Το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», που συμπεριλαμβάνει το μέτωπο του Λιβάνου, υπογράφτηκε από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη Γαλλία.

«Μόλις το υπέγραψα», είπε ο ρεπουμπλικάνος στον Τύπο, εξερχόμενος από παλάτι στις Βερσαλλίες όπου του παρατέθηκε επίσημο δείπνο. Ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε κατόπιν μέσω X βίντεο στο οποίο τον βλέπει κανείς καθώς βάζει την υπογραφή του με μαρκαδόρο στο έγγραφο, έχοντας καθισμένο στο πλάι του τον γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν, που τον συγχαίρει, προτού το δώσει στον υπουργό Εξωτερικών του Μάρκο Ρούμπιο, όρθιο πίσω του.

Το κείμενο υπογράφτηκε από τον ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και τον αμερικανό ομόλογό του, ανακοίνωσε από την πλευρά του ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.

Το πρακτορείο ειδήσεων IRNA μετέδωσε φωτογραφίες που εικονίζουν τον πρόεδρο Πεζεσκιάν καθώς υπέγραφε.

Κατά το Press TV, ο κ. Μπαγαεΐ σημείωσε πως η απόφαση το έγγραφο να υπογραφτεί από τους προέδρους δεν ήταν τυχαία. Το ότι το υπέγραψαν οι αρχηγοί των δυο κρατών σημαίνει πως θα είναι αυξημένο το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε παραβίασης, εξήγησε, σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο.

Αναλυτές σημείωσαν ότι η Τεχεράνη προτιμούσε να αποφύγει δημόσιες χειραψίες ιρανών με αμερικανούς αξιωματούχους σε επίσημη τελετή υπογραφής — η ιρανική πλευρά προσάπτει στην αμερικανική ευθύνες για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας Αλί Χαμενεΐ την 28η Φεβρουαρίου και το πολιτικό κόστος τέτοιων εικόνων δεν θα ήταν ακριβώς ευκαταφρόνητο στο εσωτερικό.

Το Ορμούζ θα ανοίξει «χωρίς καθυστέρηση»

Η υπογραφή της συμφωνίας από τους προέδρους σημαίνει ότι πως το στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά πλήρως «χωρίς καθυστέρηση» κι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θα αρθεί «αμέσως», διαβεβαίωσε τις πρώτες πρωινές ώρες ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ.

Επιβεβαίωσε εξάλλου ότι θα οργανωθεί αύριο Παρασκευή στην Ελβετία τελετή για να τιμηθεί η σημαντική «εξέλιξη» και να αρχίσουν «τεχνικές συνομιλίες» ανάμεσα στα μέρη.

Ως χθες βράδυ αναμενόταν ότι τη συμφωνία θα υπέγραφαν ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς κι ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ αύριο Παρασκευή στην Ελβετία.

Η συμφωνία «καταγράφει την αποτυχία των ΗΠΑ», έκρινε χθες βράδυ κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στην κρατική τηλεόραση ο κ. Γαλιμπάφ.

Ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολά, λιβανικού σιιτικού κινήματος προσκείμενου στην Τεχεράνη, ο Ναΐμ Κάσεμ, εξέλαβε από την πλευρά του τη συμφωνία ως «μεγάλη νίκη» για το Ιράν, το οποίο ευχαρίστησε επειδή επέμεινε να συμπεριληφθεί σε αυτήν το μέτωπο του Λιβάνου.

Σε τηλεοπτικό διάγγελμά του παρότρυνε την κυβέρνηση στη Βηρυτό να «εκμεταλλευτεί» τη συμφωνία για να «διώξει το Ισραήλ» από το έδαφος του Λιβάνου.

Αντίπαλοι του κινήματος κατηγορούν τη Χεζμπολά πως έσυρε τον Λίβανο στον πόλεμο τη 2η Μαρτίου, εκτοξεύοντας ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ για να εκδικηθεί τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ.

Ο ηγέτης της Χεζμπολά Κάσεμ κάλεσε ακόμη τη λιβανική κυβέρνηση να σταματήσει τις απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, που άρχισαν τον Απρίλιο υπό την αιγίδα της Ουάσιγκτον.

Ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν τόνισε νωρίτερα πως η διαδικασία είναι «ανεξάρτητη» από τη συμφωνία Ουάσιγκτον-Τεχεράνης.

Δυο μήνες διαπραγματεύσεων

Το κείμενο της συμφωνίας, που ανέγνωσε χθες αμερικανός αξιωματούχος σε δημοσιογράφους, προβλέπει πως η Ουάσιγκτον θα αναστείλει, από τη στιγμή της υπογραφής, τις κυρώσεις της που εμπόδιζαν τις πωλήσεις του ιρανικού πετρελαίου. Δέχτηκε επίσης να προχωρήσει στην άρση του συνόλου των κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης σε περίπτωση σύναψης οριστικής συμφωνίας έπειτα από διαπραγματεύσεις διάρκειας εξήντα ημερών.

Κατά τη διάρκειά τους, οι κυβερνήσεις των δυο χωρών θα συζητήσουν για τη δημιουργία «μηχανισμού που θα επιτρέψει την επεξεργασία» των ιρανικών αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, με την καταφυγή σε μέθοδο αραίωσής του «υπό την επίβλεψη του ΔΟΑΕ», του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, σημείωσε ο αμερικανός αξιωματούχος που είδε «μεγάλη νίκη» για την Ουάσιγκτον στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το Ιράν θα επιτρέψει εντός τριάντα ημερών την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ, το de facto κλείσιμο του οποίου αφότου ξέσπασε ο πόλεμος κλόνισε την παγκόσμια οικονομία.

Οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν, εφόσον συναφθεί οριστική συμφωνία, να διευκολύνουν, σε συντονισμό με «περιφερειακούς εταίρους» τους, ιδίως μοναρχίες του Κόλπου, την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν, χωρίς πάντως αυτό να συνεπάγεται οποιαδήποτε αμερικανική χρηματοδοτική συμμετοχή.

Το Ιράν δημοσιοποίησε χθες το κείμενο της συμφωνίας μέσω του επίσημου πρακτορείου ειδήσεων IRNA.

Οι αρχηγοί των κρατών της G7, η σύνοδος της οποίας μόλις διεξήχθη στη Γαλλία, εξήραν σε κοινή τους ανακοίνωση την «ιστορική ευκαιρία να εμποδιστεί το Ιράν να αποκτήσει οποιοδήποτε πυρηνικό όπλο και να αντιμετωπιστούν οι απειλές που συνδέονται με τις περιφερειακές δραστηριότητές του» και το πρόγραμμά του για την κατασκευή βαλλιστικών πυραύλων.

Η Κίνα από την πλευρά της εκτίμησε πως είναι «απόλυτα απαραίτητο» να εφαρμόσουν πλήρως «όλα τα μέρη» τη συμφωνία και να αποφευχθούν εξωτερικές «επεμβάσεις», κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνδιάλεξης του υπουργού Εξωτερικών Ουάνγκ Γι με τον ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί, έκανε γνωστό το Πεκίνο.

Ο επικεφαλής της κινεζικής διπλωματίας, η χώρα του οποίου εξαρτάται σε υψηλό βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο, τόνισε την ανάγκη να γίνει «σωστή διαχείριση» της ναυσιπλοΐας στο στενό του Ορμούζ και να καταπραϋνθούν «οι έντονες ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας».

Οι τιμές του πετρελαίου έκλεισαν με μικρή άνοδο χθες, με τις αγορές να μοιάζουν επιφυλακτικές πριν από την υπογραφή της συμφωνίας· το Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, ποικιλία αναφοράς, σημείωσε άνοδο 0,75% στα 79,55 δολάρια το βαρέλι.

ΑΠΕ-ΜΠΕ/photo αρχείου EPA-UPI POOL