Ο βουλευτής Λάρισας, Γιάννης Καριπίδης, ήταν ο ειδικός αγορητής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Διαρκούς Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου. Θέμα της ημερήσιας διάταξης ήταν η επεξεργασία και η εξέταση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με τίτλο: «Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις». Στην τοποθέτησή του, ο κ. Καριπίδης επισήμανε τα εξής:

“Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, κύριε Υπουργέ, συζητούμε σήμερα ένα «μίνι» νομοσχέδιο «σκούπα» του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, που ρυθμίζει ένα ετερόκλητο πεδίο δημόσιων πολιτικών από την αλιεία, μέχρι το Μητρώο Αγροτών και τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος.

Στην 1η συνεδρίαση, θα εστιάσω κυρίως στο μέρος Β΄. Δηλαδή, στην καρδιά του νομοσχεδίου το οποίο συγκέντρωσε και τη μεγάλη πλειοψηφία των αντιδράσεων στη φάση της διαβούλευσης. Στο μέρος, που αφορά στον έλεγχο της αλιείας, στις υδατοκαλλιέργειες, στα αλιευτικά εργαλεία και στη συλλογική εκπροσώπηση των αλιέων

Πράγματι, δεν αμφισβητεί κανείς, ότι ο Αλιευτικός Κώδικας χρειάζεται εκσυγχρονισμό. Το πραγματικό ερώτημα όμως είναι, ποιον εκσυγχρονισμό υπηρετεί το νομοσχέδιο;

Προωθεί μόνο, έναν μηχανισμό επιβολής που θα λειτουργεί μόνο, απέναντι στον ευκολότερο στόχο;

Δηλαδή, απέναντι στον μικρό παράκτιο αλιέα;

Επειδή αυτός, είναι ο ευκολότερα ελεγχόμενος, ενώ θα αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις οργανωμένες και συστηματικές μορφές παράνομης αλιείας;

Ή προωθεί μια συνεκτική δημόσια πολιτική που προστατεύει τα αλιευτικά αποθέματα, αντιμετωπίζει τη σοβαρή παρανομία και κρατά «ζωντανές» τις παράκτιες κοινωνίες;

Για τον «ΣΥΡΙΖΑ», η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε η ασυδοσία, αλλά ούτε και οικονομική εξόντωση. Διότι, ούτε η θάλασσα προστατεύεται αν αφανιστούν οι μικροί αλιείς, ενώ ούτε και οι αλιείς έχουν μέλλον σε μια θάλασσα χωρίς ζωή.

Στην τοποθέτησή μου, θα σταθώ σε ορισμένα σημεία που θα κάνω κριτική.

Το 1ο σημείο της κριτικής μας, αφορά τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιήθηκε η διαβούλευση. Η ίδια η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης (ΑΣΡ) καταγράφει 288 σχόλια, μόνο στο μέρος Β΄ κι όμως δηλώνει μηδέν (0) υιοθετημένα σχόλια επί της αρχής και κανένα συγκεκριμένο σχόλιο επί των άρθρων υιοθετημένο, ως είχε.

Κύριε Υπουργέ, η διαβούλευση δεν είναι μια διακοσμητική διαδικασία. Από το σχέδιο της διαβούλευσης, μέχρι την κατάθεση προσθέσετε ένα νέο άρθρο για τις Επιτροπές Προσφυγών, αφαιρέσετε 2 άρθρα αδειοδότησης και μεταφέρατε κρίσιμη ύλη σε Υπουργικές Αποφάσεις. Πρέπει να ξεκαθαρίσετε όμως, ποια πρόταση από κάθε φορέα έγινε δεκτή, ποια απορρίφθηκε και για ποιο λόγο. Η γενικόλογη φράση ότι «ο διάλογος συνέβαλε», δεν αρκεί. Όταν ψαράδες, επιστήμονες, επιχειρήσεις, περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι κατέθεσαν συγκεκριμένες προτάσεις, η Κυβέρνηση τους οφείλει συγκεκριμένη λογοδοσία.

Το 2ο σημείο της κριτικής μας, αφορά την απόσταση ανάμεσα στις κυβερνητικές διακηρύξεις για τον έλεγχο της αλιείας και στην πραγματική δυνατότητα εφαρμογής του. Το Εθνικό Σύστημα Ελέγχου Αλιείας, το Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας ΟΣΠΑ, τα Μητρώα και τα Κοινά Κλιμάκια μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμα εργαλεία. Αλλά εργαλεία χωρίς Προσωπικό, εξοπλισμό και χρηματοδότηση είναι απλώς τίτλοι σε ένα ΦΕΚ. Το Γενικό Λογιστήριο δηλώνει, ότι η σχετική δαπάνη δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια. Η Ένωση Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝ.Π.Ε.), ζητά συγκεκριμένη κοστολόγηση, Προσωπικό και σεβασμό στην αυτοτέλεια των Περιφερειών, αφού το νομοσχέδιο εντάσσει τις Περιφέρειες και τις Υπηρεσίες Αλιείας στο Εθνικό Σύστημα Ελέγχου και τους αναθέτει πλήθος ελεγκτικών και κοινοτικών αρμοδιοτήτων. Αυτό βέβαια, πρέπει να συνοδευτεί με Προσωπικό και με κάλυψη των δαπανών.

Οι Ιχθυολόγοι του Δημοσίου, ζητούν στελέχωση, πρόσβαση στα συστήματα, καθαρό διαχωρισμό αρμοδιοτήτων και κοινές επιθεωρήσεις. Σας ρωτούμε ευθέως, λοιπόν. Πόσες νέες οργανικές θέσεις προβλέπετε, σε ποιες Περιφέρειες, με ποια ειδικότητα και με ποιο χρονοδιάγραμμα;

Ποιο είναι το συνολικό κόστος ανάπτυξης και λειτουργίας του ολοκληρωμένου Συστήματος Παρακολούθησης Αλιείας;

Ποια Αρχή, θα έχει την επιχειρησιακή ευθύνη, όταν οι αρμοδιότητες αλληλοκαλύπτονται;

Αν απαντήσετε με αριθμούς, η πολυδιαφημισμένη μεταρρύθμιση θα μετατραπεί σε ακόμη μια μεταφορά ευθύνης σε προς υποστελεχωμένες υπηρεσίες και σε άνιση εφαρμογή από περιοχή, σε περιοχή.

Το 3ο σημείο της κριτικής μας, αφορά την απουσία μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για τη βιώσιμη αλιεία. Η Κυβέρνηση συσσωρεύει ελέγχους και κυρώσεις, αλλά δεν παρουσιάζει πολυετές σχέδιο, με στόχο τη διαχείριση των αποθεμάτων και την ανανέωση του στόλου, χωρίς αύξηση της αλιευτικής πίεσης, την προστασία των περιφερειακών ιδιαιτεροτήτων, την είσοδο νέων ανθρώπων στην παραγωγή και την αξιοπρεπή μετάβαση όσων πλήττονται.

Για παράδειγμα, η παράκτια αλιείς της Ρόδου και της Αλοννήσου, ζητούν επιστημονικά περιφερειακά σχέδια, ζώνες αναπαραγωγής, αποζημιωμένες περιόδους ανάπαυσης και αντιμετώπισης των εισβολικών ειδών. Ενώ και το «WWF», προτείνει συμβούλια βιώσιμης αλιείας και τοπική συν διαχείριση, ιδίως όμως, για την ερασιτεχνική αλιεία υπάρχει μια εντυπωσιακή σύγκλιση. Οι επαγγελματίες αλιείς, οι ιχθυολόγοι, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, ζητούν καταγραφή, κανόνες, όρια και ουσιαστικό έλεγχο της απαγόρευσης της εμπορίας.

Γιατί αφήσατε έξω ένα ζήτημα που σχεδόν όλοι αναγνωρίζουν;

Πώς θα μετρηθεί η συνολική πίεση στα αποθέματα, αν ένα τμήμα της δραστηριότητας παραμένει ουσιαστικά αόρατο;

Πού είναι το Εθνικό Σχέδιο για τον Λαγοκέφαλο και τα άλλα εισβολικά είδη;

Το 4ο σημείο της κριτικής μας, αφορά στο κυρωτικό σύστημα, στα διοικητικά μέτρα συμμόρφωσης και στις εγγυήσεις δικαιοσύνης. Από τη μια πλευρά, οι ενώσεις αλιέων, ζητούν αναλογικότητα στις κυρώσεις, προειδοποίηση για διορθώσιμα τυπικά λάθη, αποτελεσματικό μηχανισμό προσφυγής και αποφυγής διπλών επιβαρύνσεων. Από την άλλη, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, ζητούν αυστηρότερη αντιμετώπιση της σοβαρής και επαναλαμβανόμενης παρανομίας. Η δική μας θέση είναι ξεκάθαρη και ισορροπημένη. Αυστηρότητα εκεί που υπάρχει ουσιαστική βλάβη, οργανωμένη παράνομη δραστηριότητα ή υποτροπή και αναλογικότητα εκεί που υπάρχει μικρή τυπική και διορθώσιμη παράβαση.

Το 5ο σημείο της κριτικής μας, αφορά στις δύο επίμαχες και συγκρουσιακές ρυθμίσεις του νομοσχεδίου, την κατάργηση της βιτζότρατας και το όριο 5% για τα τυχαία αλιεύματα γαύρου και σαρδέλας, ανά είδος και ανά εκφόρτωση. Εδώ πράγματι, οι απόψεις αποκλίνουν σημαντικά, ιδίως ανάμεσα σε επαγγελματικές ενώσεις και περιβαλλοντικούς φορείς. Οι μεν, όπως η «Πανελλήνια Ένωση Πλοιοκτητών Μέσης Αλιείας», επικαλούνται απώλεια περιουσίας, εισοδήματος και ανάγκη διαχειριστικού σχεδίου, ενώ οι άλλοι, οι δε, όπως το…Cyclades Preservation Fund (CPF) και το Blue Marine Foundation (BMF) στηρίζουν την κατάργηση για λόγους προστασίας. Αντίστοιχα, οι μηχανότρατες, απορρίπτουν το όριο του 5%, ενώ η «Πανελλήνια Ένωση Αλιέων Γρι- Γρι» το υποστηρίζει. Ακριβώς, επειδή οι θέσεις συγκρούονται, η κρίση ευθύνη της τεκμηρίωσης των νομοθετικών επιλογών, ανήκει στην Κυβέρνηση. Τεκμηρίωση επομένως.

Καταθέσετε κύριε Υπουργέ, τις επιστημονικές μελέτες για την επίπτωση κάθε εργαλείου στα ενδιαιτήματα και στα αποθέματα. Πείτε πόσα ενεργά σκάφη και πόσες οικογένειες αλιέων επηρεάζονται, ποια οικολογική βελτίωση αναμένεται και με ποιο σύστημα παρακολούθησης;

Εξηγήστε, γιατί το 5% είναι το κατάλληλο όριο, πώς θα εφαρμόζεται στις μικτές εκφόρτωσης και πώς θα αποτρέπεται η απόρριψη αλιευμάτων;

Παρουσιάστε ολοκληρωμένο σχέδιο μετάβασης αποζημίωσης ή εναλλακτικής δραστηριότητας, όπου η δημόσια απαγόρευση πλήττει νόμιμες επαγγελματικές επενδύσεις.

Το 6ο σημείο της κριτικής μας, αφορά τις υδατοκαλλιέργειες. Πρόκειται για κλάδο με μεγάλη εξαγωγική και παραγωγική σημασία, αλλά η οικονομική σημασία δεν πρέπει να αγνοεί τη φέρουσα ικανότητα των οικοσυστημάτων, ούτε το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών στη διαφάνεια. Οι περιβαλλοντικοί φορείς και οι δήμοι, ζητούν δημόσια συγκρίσιμα στοιχεία, ανεξάρτητη επαλήθευση, συμμετοχή της αυτοδιοίκησης, εγγυήσεις αποκατάστασης και αυστηρό έλεγχο σε περιοχές «Natura» και σε λιβάδια Ποσειδωνίας.

Οι επιχειρηματικοί φορείς από την άλλη, ζητούν σαφείς αρμοδιότητες, ασφάλειας δικαίου, κανόνες πυρασφάλειας και προστασία εμπιστευτικών πληροφοριών. Ένα σοβαρό κράτος, μπορεί και οφείλει να …. και τα δύο. Το δικό σας σχέδιο όμως, παρατείνεται από 20 σε 90 μέρες της προθεσμίας απομάκρυνσης παράνομων εγκαταστάσεων και από 24 σε 30 μήνες το ανώτατο διάστημα απομάκρυνσης μετά τη λήξη ή τη διακοπή της μίσθωσης. Σε ποια περιβαλλοντική και οικονομική μελέτη βασίζεται αυτό;

Γιατί, δεν είναι ο κανόνας 24 μήνες και η παράταση μόνο μια αιτιολογημένη εξαίρεση;

Ποιος πιστοποιεί την αποκατάσταση του βυθού και γιατί οι εκθέσεις παρακολούθησης δεν δημοσιοποιούνται υποχρεωτικά σε ενιαία προσβάσιμη ηλεκτρονική βάση;

Πώς εξασφαλίζεται ότι η υδρανάπαυση, δεν θα σημαίνει απλώς μεταφορά επιβάρυνσης από τη μια θέση στην άλλη;

Σε κάθε περίπτωση, εφιστούμε την προσοχή στις αδειοδοτήσεις όταν έρχονται σε σύγκρουση με το κοινό αίσθημα του συνόλου, όπως στην περίπτωση της επιχειρούμενης μυδοκαλλιέργειας στο Δέλτα του Πηνειού στον δήμο Αγιάς στην ακτογραμμή της Λάρισας και αυτή η επιχειρούμενη μυδοκαλλιέργεια έχει την έντονη αντίδραση των ΟΤΑ των τοπικών οργανώσεων αλλά και του πληθυσμού. Το νομοσχέδιο στο έβδομο σημείο της κριτικής μας, αφορά τη δημοκρατική και αποτελεσματική εκπροσώπηση του κλάδου των αλιέων. Στο νομοσχέδιο επιβάλλει ανά δήμο τρεις κατηγορίες συλλόγων, μία για τα γρι-γρι, μία για την τράτα βυθού και μία για τα υπόλοιπα εργαλεία. Πολλοί φορείς από τους παράκτιους αλιείς μέχρι τους ιχθυολόγους και το ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης προειδοποιούν για κατακερματισμό.

Γιατί, προδικάζει όμως το κράτος τη συνδικαλιστική αρχιτεκτονική, αντί να θέτει δημοκρατικούς κανόνες αντιπροσωπευτικότητας;

Ταυτόχρονα, το νομοσχέδιο μεταφέρει σε υπουργικές αποφάσεις κρίσιμα ζητήματα πρόσβασης σε πόρους αλλά και σε ζητήματα διάρκειας ανανέωσης, ανάκλησης και μεταβίβασης επαγγελματικών αδειών. Δηλαδή και πάλι ζητάτε από τη Βουλή, να ψηφίσει ένα νομοθετικό κέλυφος για να μάθει αργότερα το περιεχόμενο. Η πρωτογενής νομοθέτηση όμως δεν μπορεί να αντικαθίσταται από εν λευκώ εξουσιοδοτήσεις ιδίως όταν από μία απόφαση εξαρτάται η επιβίωση ολόκληρων οικογενειών.

Κύριε Υπουργέ, οι θέσεις του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. για την αλιευτική πολιτική είναι σταθερές και τεκμηριωμένες. Χρειαζόμαστε εθνικό σχεδιασμό, την προστασία των φυσικών πόρων, ισχυρό δημόσιο έλεγχο, στήριξη της μικρής παραγωγής, συλλογική οργάνωση και ψηφιακά εργαλεία που απλουστεύουν αντί να αποκλείουν. Με πλήθος κοινοβουλευτικών παρεμβάσεων έχουμε αποδείξει το δυσβάστακτο κόστος παραγωγής για τους μικρούς αλιείς, τα μη ανταποδοτικά τέλη και τις ελλιπείς λιμενικές υποδομές. Αναδείξαμε επίσης τον αποκλεισμό τους από χρηματοδοτικά προγράμματα λόγω χρεών, εγγυήσεων και γραφειοκρατίας, καθώς και την ανάγκη αποζημίωσης για ζημιές από το λαγοκέφαλο και βέβαια έχουμε πλούσια νομοθετική παρακαταθήκη.

Αναφορικά με το επίμαχο ζήτημα της βιτζότρατας, η κυβέρνηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. το 2016, θέσπισε τριετές σχέδιο διαχείρισης με 244 ειδικές άδειες, δορυφορική παρακολούθηση, ηλεκτρονικό ημερολόγιο, επιστημονική αξιολόγηση και απαγόρευση αλιείας από την 1η ως την 30η Σεπτεμβρίου, ενώ το 2018 πρόσθεσε για ένα έτος απαγόρευση σε 11 ακόμη παράκτιες περιοχές, καθόρισε συγκεκριμένα λιμάνια εκφόρτωσης και αυστηρότερους ελέγχους. Επίσης, θέσπισε με το ν. 4384 του 16, πλαίσιο για αγροτικούς συνεταιρισμούς και μορφές συλλογικής οργάνωσης των αλιέων, το οποίο παραπέμπει και το σημερινό νομοσχέδιο, ενώ θέσπισε επίσης το οριζόντιο πλαίσιο απλούστευσης της αδειοδότησης οικονομικών δραστηριοτήτων και ενίσχυσε τον αλιευτικό τουρισμό ως συμπληρωματική δραστηριότητα.

Δεν ισχυριζόμαστε ότι αυτοί οι νόμοι έλυσαν κάθε πρόβλημα. Δείχνουν όμως την κατεύθυνση προς τη συλλογική οργάνωση και τη διοικητική απλούστευση με δημόσια εποπτεία και εναλλακτικό σχέδιο για τις αλιευτικές οικογένειες.

Εσείς, γιατί δεν οικοδομείται πάνω σε αυτή την κατεύθυνση;

Εσείς, γιατί δεν συνδέεται τους περιορισμούς με μεταβατικά σχήματα; Χρηματοδότηση, κατάρτιση, αλιευτικό τουρισμό, περιβαλλοντικές υπηρεσίες και στήριξη των νέων αλιέων;

Τέλος, θα ήθελα να κλείσω με μερικές παρατηρήσεις στο μέρος γ και δ του νομοσχεδίου και θα επανέλθουμε στις επόμενες συνεδριάσεις.

Αναφορικά με τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, θα ήθελα να επισημάνω ότι η απλή αναγνώριση των σχολών και η θέσπιση κυρώσεων, δεν υποκαθιστούν την ενίσχυση της δημόσιας κατάρτισης, χρειάζονται πόροι, μόνιμοι εκπαιδευτές, προστασία των σπουδαστών από παρατυπίες των σχολών. Αναφορικά με το μητρώο αγροτών, παρατηρούμε ότι συνδέεται με την πρόσβαση στις ενισχύσεις.

Ποιος εγγυάται όμως ότι διοικητικά λάθη και ψηφιακές δυσλειτουργίες δεν θα αποκλείσουν τους πραγματικούς παραγωγούς;

Η ψηφιοποίηση, οφείλει να υπηρετεί τον αγρότη και όχι να του μεταφέρει τις ευθύνες του κράτους. Αυτές τις μέρες μάλιστα στη Λάρισα όπως αναφέρθηκε και από άλλους και σε όλη τη Θεσσαλία, καταγράφονται και πάλι καθυστερήσεις και γραφειοκρατικά προβλήματα στην υποβολή των ενιαίων αιτήσεων ενίσχυσης του 26, για τα οποία δεν ευθύνονται οι παραγωγοί, με αποτέλεσμα 40 μέρες μετά την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας «MY AGRO» μόλις το 2% των δηλώσεων να έχει οριστικοποιηθεί.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αναμένουμε τις απαντήσεις της κυβέρνησης στις παρατηρήσεις μας, τις τοποθετήσεις των φορέων στην επιτροπή και κυρίως τις διορθώσεις που θα καταθέσει το Υπουργείο. Η κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. επιφυλάσσεται για την τελική της θέση για το νομοσχέδιο. Η επιφύλαξη μας, δεν είναι σιωπή ούτε ανοχή. Περιμένουμε να δούμε κύριε Υπουργέ, αν προτίθεστε με το νομοσχέδιο σας, να αποδείξετε ότι η κυβέρνηση επιθυμεί να εξυπηρετήσει ταυτόχρονα τη βιωσιμότητα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, τη δικαιοσύνη για τους ανθρώπους της αλιείας και την αξιοπιστία της δημόσιας διοίκησης.

Σας ευχαριστώ”

^{ΑΠΕ-ΜΠΕ / photo: eurokinissi}