Το Φεστιβάλ φέτος έχει θεματική «Τοπίο – Σώμα», μια σχέση την οποία η διοργάνωση διερευνά με διάφορους τρόπους: Το τοπίο ως δραματουργικό πεδίο, ως χώρος μνήμης, εμπειρίας και έκφρασης, αλλά και ως ένα ζωντανό σώμα που φέρει ίχνη χρόνου, ιστορίας και ανθρώπινης παρουσίας.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάχθηκαν και δράσεις που συνομιλούν καίρια με το φετινό Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης -όπως η βιντεοσκοπημένη χορογραφία της Ασημίνας Μιχελάκου «Η μάντρα» (παρουσιάστηκε στις 22/9), που ενθουσίασε και ταξίδεψε το κοινό στον κόσμο του χορού, αλλά και στην εποχή που μεσουρανούσε το ρεμπέτικο. «Είχε μια δυσκολία -και ρυθμικά- να δημιουργήσω χορογραφία χρησιμοποιώντας το ρεμπέτικο. Αναγκαστήκαμε να πατήσουμε πάνω σε ‘τσαχπινιές’ της μουσικής, δηλαδή ζητούσα από τους συμφοιτητές μου, που συμμετείχαν στην παράσταση, να ακούσουν πολύ προσεκτικά τη μουσική, τις αστείες στιγμές που μπορούσε να μας δώσει, να πάρουν ποιότητες από αυτήν. Ήταν ένα πολύ όμορφο ταξίδι, πώς δηλαδή μια μουσική από εκείνες τις εποχές μπορεί τελικά να μεταμορφώσει το σώμα, να σου δώσει απίστευτες ευκαιρίες. Ήταν πολύ δύσκολο, αλλά και πολύ ενδιαφέρον, μας έδωσε πολλές ιδέες», είπε η χορεύτρια και χορογράφος στο τέλος της παρουσίασης, απαντώντας στις ερωτήσεις του κοινού, όπως συμβαίνει πάντα στο συγκεκριμένο φεστιβάλ.

Είχε προηγηθεί ένα πολύ συγκινητικό φωτογραφικό αφιέρωμα στον Λευτέρη Βογιατζή από τον φωτογράφο Κώστα Ορδόλη για τον οποίον θεατρικές παραστάσεις, όπως εκείνες του σπουδαίου θεατρανθρώπου, υπήρξαν μέρος μιας προσωπικής φωτογραφικής καταγραφής. «Ως φωτογράφος πιστεύω ότι η φόρμα στα εικαστικά είναι το πιο σημαντικό πράγμα. Όμως, στο θέατρο και στον κινηματογράφο, αν δεν υπάρχει περιεχόμενο, είναι ένα στιλιζάρισμα που δεν έχει κανένα ενδιαφέρον», δήλωσε ο γνωστός φωτογράφος, απαντώντας στις ερωτήσεις του κοινού, κυρίως του νεανικού, που επισήμανε τις διαφορετικές προσεγγίσεις του χτες και του σήμερα. Και το «κενό» που επιζητούσε από τους ηθοποιούς του ο Λευτέρης Βογιατζής, όπως ακούστηκε από τους ίδιους στο βίντεο από αποσπάσματα παλαιότερων αφιερωμάτων, το οποίο ακολούθησε το φωτογραφικό πανόραμα; «Σημαίνει πως ξεχνάω όλα όσα ξέρω, αφήνω τον εαυτό μου απόλυτα πίσω και γίνομαι μέρος του έργου. Δηλαδή, αποκαλύπτω έναν καινούργιο εαυτό μέσα από το κείμενο και το έργο. Το ‘κενό’, με άλλα λόγια, σημαίνει ότι ξεχνάω τι είμαι, τι ξέρω και ξαναρχίζω από την αρχή. Ξεκινάω από το μηδέν», απάντησε ο ίδιος σε σχετική ερώτηση, θυμούμενος μεταξύ άλλων τις πρόβες από τις παραστάσεις του κορυφαίου δημιουργού που είχε φωτογραφήσει.

Η βραδιά ολοκληρώθηκε με την προβολή της ταινίας «No Other Land», των Μπάζελ Άντρα, Χάμνταν Μπαλάλ, Γιουβάλ Άμπραχαμ, Ρέιτσελ Ζορ. Το καθηλωτικό και πολυβραβευμένο ντοκιμαντέρ του 2024 παρουσιάζει την καταστροφή της περιοχής Masafer Yatta στη Δυτική Όχθη, που κατέγραψε, για περισσότερα από 5 χρόνια, ο Παλαιστίνιος ακτιβιστής Basel Adra με την βοήθεια του Ισραηλινού δημοσιογράφου Yuval Abraham. Η ταινία απέσπασε το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ (2025), καθώς και σημαντικά βραβεία στο Φεστιβάλ Βερολίνου (Μπερλινάλε). Αξίζει να σημειωθεί ότι, πριν από την προβολή, διαβάστηκε προς το Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης μήνυμα της Μαρίνα Μπάρχαμ (Marina Barham). Η συν-ιδρύτρια και γενική διευθύντρια του Al-Harah Theater, ενός από τους πιο σημαντικούς μη κερδοσκοπικούς θεατρικούς οργανισμούς στην Παλαιστίνη, εκπροσωπούσε, όπως τόνισε η ίδια, όχι μόνο το συγκεκριμένο θέατρο αλλά και τη «φωνή του λαού της Παλαιστίνης, οι ιστορίες του οποίου αντηχούν μέσα στους αιώνες».

Συγκλονιστικές ήταν και οι δυο παραστάσεις που παρουσιάστηκαν την προηγούμενη ημέρα (21/9). Το «Κοιμούνται τα ψάρια;», ο βαθιά συγκινητικός μονόλογος του Γενς Ράσκε, που ερμήνευσε μοναδικά η Ευγενία Δημητροπούλου, αφορά ένα δεκάχρονο κορίτσι, την Γέτε, που προσπαθεί να διαχειριστεί τον θάνατο του μικρού αδερφού της. Η τρυφερότητα, η αφοπλιστική ειλικρίνεια και το χιούμορ δεν λείπουν από τον θεατρικό μονόλογο, που παρουσιάζει το ευαίσθητο και τεράστιο θέμα της απώλειας, του πένθους, και πώς αυτό αντιμετωπίζεται από τα παιδιά.

Το ίδιο βράδυ παρουσιάστηκαν επίσης οι «Στρακαστρούκες» του Δημήτρη Σαμόλη, που εντυπωσίασε το κοινό, το οποίο ανταποκρίθηκε με πολλές ερωτήσεις και τοποθετήσεις στην ενότητα των καθιερωμένων Q&A -όπως συνέβη και με την παράσταση της Ευγενίας Δημητροπούλου. Οι «Στρακαστρούκες», το πρώτο θεατρικό έργο του Δ. Σαμόλη, διαπραγματεύεται τη διαφορετικότητα, τον σχολικό και κοινωνικό εκφοβισμό, τα στερεότυπα της «αγίας ελληνικής οικογένειας» και την ασφυκτική ζωή στην επαρχία. Η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από τη βία και τον εκφοβισμό, θέματα που αγγίζουν πολλές πτυχές της κοινωνίας μας. «Είναι βαθιά κοινωνικό το ζήτημα και ως τέτοιο θα πρέπει να μας απασχολήσει. Ξεκινώντας από το βαθιά προσωπικό, πρέπει να δούμε το βαθιά κοινωνικό… Εμένα τέτοιες παραστάσεις μου δίνουν κουράγιο να συνεχίσω», είπαν κάποιοι από τους νέους ηθοποιούς που παρακολούθησαν την παράσταση, ενώ μια από τους θεατές τόνισε την ανάγκη τέτοιες παραστάσεις να παρουσιάζονται και στα σχολεία. «Πιστεύω ότι θα αποτυπωνόταν πιο πολύ στα παιδιά από ό,τι τα βιντεάκια που προβάλλουν κάθε χρόνο για το bullying», σημείωσε η ίδια.

Όπως έγινε ήδη φανερό, το Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης καινοτομεί φέτος με την προβολή ταινιών, οι οποίες «συνομιλούν» είτε με τη θεματική του είτε με τις θεατρικές παραστάσεις. Όπως το ποιητικό ντοκιμαντέρ «Mauthausen», των Παναγιώτη Κουντουρά και Αρίσταρχου Παπαδανιήλ, που προβλήθηκε στις 20/9, λίγες μέρες μετά την επέτειο των πέντε χρόνων από τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη. Το πολυβραβευμένο μεγάλου μήκους κινηματογραφικό έργο, με μουσική Μίκη Θεοδωράκη και τον προσωπικό αδημοσίευτο μονόλογο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, συνδιαλέχθηκε με την παράσταση «Κυρίες και Κύριοι, από δω για τα Αέρια», που παρουσιάστηκε στις 19/9 και η οποία είναι βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα του Tadeusz Borowski, σε σκηνοθεσία του Βασίλη Γεωργοσόπουλου. Μετά την προβολή του «Mauthausen», που είναι γυρισμένο στο ομώνυμο πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης στην Αυστρία, οι Παναγιώτης Κουντουράς και Αρίσταρχος Παπαδανιήλ απάντησαν στις ερωτήσεις του κοινού, ενώ παρουσίασαν και την ιδιαίτερη δομή του έργου, που είναι «κυριολεκτικά το νέο κινηματογραφικό έργο του Μίκη Θεοδωράκη και του Ιάκωβου Καμπανέλλη».

Το Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης 2026 συνδιοργανώνεται από τον Δήμο Ιθάκης, την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Ιονίων Νήσων και τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.

^{ΑΠΕ-ΜΠΕ- Ελένη Μάρκου / photo: pixabay}