Ωστόσο, μια νέα επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει μια τραγική ειρωνεία πίσω από αυτή τη βαθιά πολιτιστική εμμονή. Για να πετύχουν αυτή την εκτυφλωτική απόχρωση, οι Μάγια εισήγαγαν από μακρινές περιοχές, όπως η σημερινή Ονδούρα, μεγάλες ποσότητες κιννάβαρι, ενός ορυκτού που αποτελείται από θειούχο υδράργυρο. Κάθε φορά που οι τροπικές βροχές παρέσυραν τις χρωστικές από τα μνημεία και τις πλατείες στις γύρω λίμνες, τα αναερόβια βακτήρια του βυθού μετέτρεπαν το μέταλλο σε μεθυλυδράργυρο, μια εξαιρετικά δηλητηριώδη ένωση, που εισέβαλε στην τροφική αλυσίδα, μετατρέποντας το σύμβολο της ζωής σε αόρατο δολοφόνο.
Αναλύοντας πυρήνες αρχαίων ιζημάτων από τη λίμνη Κομπά και τη φυσική καταβόθρα Σενότε Ξκατς στη χερσόνησο Γιουκατάν του Μεξικού, η ερευνητική ομάδα, υπό τον παλαιολιμνολόγο Μάθιου Γουότερς, χαρτογράφησε περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια περιβαλλοντικής ιστορίας, εντοπίζοντας σοκαριστικά επίπεδα τοξικότητας μεταξύ 40 και 820 μ.Χ. Οι συγκεντρώσεις υδραργύρου, οι οποίες στη λίμνη Κομπά άγγιξαν τα 2,3 μέρη ανά εκατομμύριο, παρέμειναν σε επικίνδυνα επίπεδα για ολόκληρους αιώνες, προκαλώντας οικολογική ασφυξία στα υδάτινα οικοσυστήματα. Τα απολιθώματα μαρτυρούν ότι κατά τις περιόδους έξαρσης της ρύπανσης, τα φύκια και τα μικροσκοπικά οστρακοειδή εξαφανίζονταν, στερώντας από τους κατοίκους μια βασική πηγή πρωτεΐνης, ενώ τα ψάρια που επιβίωναν μετέφεραν το δηλητήριο στους ανθρώπους, απειλώντας τους με σοβαρές νευρολογικές και αναπνευστικές βλάβες.
Παρότι οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι η χημική αυτή μόλυνση δεν μπορεί να θεωρηθεί από μόνη της η μοναδική αιτία για τη μυστηριώδη κατάρρευση των μεγάλων πόλεων των Μάγια τον 8ο και 9ο αιώνα, καθώς σε ορισμένα κέντρα η χρήση του ορυκτού μειώθηκε νωρίτερα λόγω διακοπής του εμπορίου, τα ευρήματα προσθέτουν ένα κρίσιμο κομμάτι στο παζλ της παρακμής τους. Σε συνδυασμό με τις παρατεταμένες ξηρασίες που έπληξαν την Κεντρική Αμερική, η χρόνια υποβάθμιση των υδάτινων πόρων και η δηλητηρίαση της τροφής λειτούργησαν ως ένας αθόρυβος επιβαρυντικός παράγοντας.
photo: pixabay









