Την εκδήλωση παρακολούθησαν οι υφυπουργοί Κώστας Γκιουλέκας, Σταύρος Καλαφάτης, Νίκος Ταχιάος και Νικόλαος Παπαϊωάννου, ο υπουργός Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Βασίλης Πάλμα, ο Γενικός Πρόξενος της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη Κωνσταντίνος Πολυκάρπου, βουλευτές, ακαδημαϊκοί, φοιτητές, εκπρόσωποι φορέων και πλήθος κόσμου. Παρέστησαν, επίσης, οι αντιπρυτάνεις του ΑΠΘ Ιωάννης Ρέκανος, Νίκος Μαγγιώρος και Ιάκωβος Μιχαηλίδης.
Ο πρύτανης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου, καθηγητής Κυριάκος Αναστασιάδης, στην προσφώνησή του αναφέρθηκε στη σημασία της ελευθερίας ως θεμελιώδους αξίας, η οποία στηρίζεται στη γνώση, την ισχύ και την τολμηρή πράξη — συστατικά τα οποία υπηρετεί το Πανεπιστήμιο. Τόνισε τον καθοριστικό ρόλο της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης στην ενίσχυση της διεθνούς επιρροής, της οικονομικής ανάπτυξης και της τεχνολογικής ανταγωνιστικότητας της χώρας, υπογραμμίζοντας ότι το Πανεπιστήμιο οφείλει να μετατρέπει τη γνώση σε πράξη μέσω της έρευνας, της καινοτομίας και της δημιουργίας.
«Χωρίς τη γνώση της γλώσσας και της ιστορίας των πιο μορφωμένων Ελλήνων, χωρίς την ανδρεία, τον οπλισμό και τις συμμαχίες των πιο φιλόδοξων Ελλήνων, χωρίς την επίμονη, την εθελοντική, τη συντεταγμένη και πολυεπίπεδη δράση των πιο φιλοπάτριδων Ελλήνων, επί μήνες και χρόνια πριν από την ημέρα που τιμούμε σήμερα, αυτό εδώ το έδαφος δε θα ήταν ελληνικό» είπε ο κ. Αναστασιάδης και συνέχισε:
«Ακόμη και το ‘ΟΧΙ’ που θα μνημονεύουμε μεθαύριο θα λησμονούνταν, αν η εποποιία που το ακολούθησε δεν εμπνεόταν από αυτά τα βασικά συστατικά της ελευθερίας: γνώση, ισχύς και τολμηρή πράξη. Φαίνεται περίεργο, αλλά αυτά, κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, αυτά είναι τα συστατικά που υπηρετεί το Πανεπιστήμιο. Σήμερα, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, δεν είναι μόνο η στρατιωτική ισχύς, ή οι φυσικοί πόροι, που εξασφαλίζουν τη δύναμη μιας χώρας. Είναι και οι εθνικές επιδόσεις στην επιστήμη και την τεχνολογία, είναι ο δυναμισμός της οικονομίας της, η διεθνής επιρροή και οι συμμαχίες της, η θεσμική της οργάνωση. Είναι οι μορφωμένοι πολίτες της.
Έχω πολλές φορές επισημάνει τη σημασία της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα: είναι παράγοντας ισχύος, διεθνούς επιρροής, οικονομικής ανάπτυξης, τεχνολογικής ανταγωνιστικότητας, είναι soft power, που μπορεί μια χαρά να ‘σκληρύνει’ αν οι περιστάσεις το απαιτήσουν».
Ο πρύτανης κάλεσε τις νέες και τους νέους να υπερασπίζονται την ελευθερία και τη δημοκρατία, να επιλέγουν τη γνώση απέναντι στην άγνοια και τη δημιουργία απέναντι στην παραίτηση, επισημαίνοντας ότι το Αριστοτέλειο, στην αρχή του δεύτερου αιώνα της λειτουργίας του, δεσμεύεται να καλλιεργεί τις αξίες αυτές και να προετοιμάζει τις επόμενες γενιές για το μέλλον.
Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε ο ομότιμος καθηγητής της έδρας Κοραή, Νεοελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας του King’s College London, Σερ Ρόντρικ Μπίτον, με τίτλο: «Από τον ‘Αγιο Δημήτριο στο ‘Όχι’ του Μεταξά».
Στην ομιλία του αναφέρθηκε στον ρόλο του Αγίου Δημητρίου ως προστάτη της Θεσσαλονίκης και ανέδειξε το ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο που οδήγησε στο «Όχι» της 28ης Οκτωβρίου 1940, εστιάζοντας στις γεωπολιτικές ισορροπίες της εποχής, στους διπλωματικούς χειρισμούς του Ιωάννη Μεταξά και στην απόφαση της Ελλάδας να υπερασπιστεί την ελευθερία και την ανεξαρτησία της.
«Στον ‘Αγιο Δημήτριο χρωστάει η Θεσσαλονίκη πολλά. Σύμφωνα με τα παλιά βυζαντινά χρονικά, ο άγιος επενέβη αυτοπροσώπως τουλάχιστον δύο φορές προκειμένου να σώσει την πολιορκημένη από τους Σλάβους και τους Αβάρους πόλη κατά τον έβδομο αιώνα μ.Χ.. Ο ρόλος του προστάτη αγίου έχει εμπεδωθεί βαθιά στη συνείδηση των Θεσσαλονικέων ανά τους αιώνες» είπε ο κ. Μπίτον και συνέχισε την ομιλία του με τα γεγονότα κατά τον 20ό αι., την περίοδο από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους μέχρι και τον εθνικό αγώνα κατά του ‘Αξονα.
«Για δεύτερη φορά κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα, η Ελλάδα μπήκε σε έναν ευρωπαϊκό πόλεμο, ο οποίος σύντομα θα κατέληγε να γίνει παγκόσμιος. Και ο Μεταξάς, ο οποίος δεν υπήρξε ποτέ δημοφιλής και είχε οικοδομήσει ολόκληρη τη σταδιοδρομία του προσπαθώντας να αποτρέψει τη συμμετοχή σε πόλεμο της ‘μικράς αλλά και έντιμης Ελλάδος’, αναδείχθηκε από τη μία μέρα στην άλλη σε εθνικό ήρωα» είπε ο κ. Μπίτον και συνέχισε:
«Με την απάντηση που έδωσε στον Ιταλό πρεσβευτή, στις 3 τα χαράματα της Δευτέρας 28 Οκτωβρίου του 1940, ο Μεταξάς κατόρθωσε να ενώσει σύσσωμο τον ελληνικό λαό στο πλευρό του, κάτι που δεν το είχε καταφέρει με κανέναν από τους βαρύγδουπους λόγους του, με τους οποίους δόξαζε τους στόχους και τα επιτεύγματα του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου… Ο κόσμος καταλαβαίνει αμέσως, ότι σε αυτόν τον πόλεμο διακυβεύεται η ίδια η ελευθερία των Ελλήνων, ή η αυτοδιάθεση του ελληνικού κράτους. Όσοι δεν επιστρατεύθηκαν, συμμετείχαν ως εθελοντές. Η υπεράσπιση των ελληνικών συνόρων αποτελούσε συνέχεια των παμπάλαιων αγώνων των Ελλήνων, από το 1821 μέχρι τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912 και 1913. Τον χειμώνα του 1940-41, οι Έλληνες μιλούσαν με μια φωνή. Δρούσαν και πολεμούσαν σαν ένας άνθρωπος».
Ο κ. Beaton αναφέρθηκε στο θαυμασμό που ξεσήκωσαν οι πρώτες ελληνικές νίκες στην Ευρώπη, κράτη της οποίας είχαν ήδη καταλυθεί από τον ‘Αξονα – αλλά και στην Βρετανία. Όπως πρόσθεσε, «πέρα από τα ωραία λόγια, είναι γεγονός ότι μέχρι τον Μάρτιο του 1941 οι Έλληνες είχαν κερδίσει την πρώτη νίκη κατά των δυνάμεων του ‘Αξονα σε όλη τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Και ενώ στην αγγλόφωνη ιστοριογραφία διαβάζουμε συνήθως ότι το 1940 και το 1941, πριν τη συμμαχία με την Αμερική και τη Σοβιετική Ρωσία, ‘οι ‘Αγγλοι πολεμούσαν μόνοι τους’, δεν αληθεύει. Πολέμησαν και οι Έλληνες – και κέρδισαν κιόλας, μέχρι που επενέβη ο Χίτλερ για να σώσει τον σύμμαχό του Μουσολίνι. Όμως αυτή είναι άλλη ιστορία. Σήμερα στη Θεσσαλονίκη, και στις 28 Οκτωβρίου σε όλη την Ελλάδα, μνημονεύουμε τους ηρωικούς εκείνους Έλληνες, που για άλλη μια φορά στη μακραίωνη ιστορία τους πολέμησαν για την ελευθερία. Αιωνία η μνήμη τους».
Η τελετή ξεκίνησε με το απολυτίκιο του Αγίου Δημητρίου από τη χορωδία «Γιάννης Μάντακας» του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, υπό τη διεύθυνση της Εριφύλης Δαμιανού.
Στο μουσικό μέρος της εκδήλωσης, η συμφωνική ορχήστρα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου ερμήνευσε έργα των Aaron Copland, Μίκη Θεοδωράκη και Edward Elgar.
Με την ορχήστρα συνέπραξε η χορωδία «Γιάννης Μάντακας» του Αριστοτελείου και το Χορωδιακό Εργαστήρι του τμήματος Μουσικών Σπουδών, σε διδασκαλία της Εριφύλης Δαμιανού. Τη συμφωνική ορχήστρα και τις χορωδίες του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, διεύθυνε ο αν. καθηγητής του τμήματος Μουσικών Σπουδών, Βλαδίμηρος Συμεωνίδης.
Η τελετή του εορτασμού της 26ης Οκτωβρίου, ολοκληρώθηκε με τον Εθνικό Ύμνο από τα μουσικά σύνολα του Πανεπιστημίου.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ / photo: eurokinissi
