Η κοινωνική ασφάλιση δεν μπορεί να παραμένει στατική σε έναν κόσμο που αλλάζει. Οφείλει να εξελίσσεται μαζί με την κοινωνία, την οικονομία και την αγορά εργασίας και, πάνω από όλα, να δημιουργεί περισσότερες επιλογές και συνακόλουθα μεγαλύτερη ασφάλεια για το μέλλον.
Αυτή είναι η φιλοσοφία του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης. Μια μεταρρύθμιση που δεν ξεκινά από το μηδέν, αλλά αποτελεί το επόμενο βήμα μιας συνεπούς προσπάθειας, που έχει γίνει με τον Ν. 5078/2023, για έναν ισχυρότερο, πιο αξιόπιστο και περισσότερο προσβάσιμο δεύτερο πυλώνα ασφάλισης.
Ως εξειδικευμένη στο εργατικό δίκαιο, αλλά και ως μάχιμη δικηγόρος επί σειρά ετών, γνωρίζω ότι οι θεσμικές παρεμβάσεις κρίνονται τελικά στην εφαρμογή τους και στην καθημερινότητα του εργαζομένου.
Παράλληλα, είχα την ευκαιρία, ως εισηγήτρια του ν. 5078/2023, να γνωρίζω σε βάθος τις θέσεις των εμπλεκόμενων φορέων και των κοινωνικών εταίρων. Αυτή η γνώση και η εμπειρία αποτέλεσαν πολύτιμα εργαλεία για το επόμενο βήμα που κάνουμε σήμερα.
Από την αρχή, θέσαμε τρεις καθαρούς στόχους: να διορθώσουμε πραγματικά προβλήματα του ισχύοντος πλαισίου, να ανοίξουμε την επαγγελματική ασφάλιση σε περισσότερους εργαζομένους, ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις και να δημιουργήσουμε ένα σύστημα που θα εμπνέει αξιοπιστία, σταθερότητα και προοπτική, ιδιαίτερα στη νέα γενιά.
Με συνέπεια στην πολιτική που εφαρμόζει η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, συνεχίζουμε να χτίζουμε ένα σύγχρονο και βιώσιμο κοινωνικοασφαλιστικό σύστημα, με μεταρρυθμίσεις που δεν περιορίζονται στη διαχείριση του σήμερα, αλλά δημιουργούν περισσότερη ασφάλεια και προοπτική για το αύριο.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι αυτή η παρέμβαση είναι αναγκαία. Σήμερα, οι ασφαλισμένοι στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 5% του εργατικού δυναμικού, ενώ το ενεργητικό των Τ.Ε.Α. βρίσκεται περίπου στο 1% του ΑΕΠ. Επομένως, υπάρχει σημαντικό περιθώριο, ώστε ο θεσμός να αναπτυχθεί και να αποκτήσει πολύ ευρύτερο κοινωνικό αποτύπωμα.
Κεντρική αλλαγή του νομοσχεδίου είναι η δημιουργία των Ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και των Ανοιχτών Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης. Με τα νέα εργαλεία, μικρότερες επιχειρήσεις, εργαζόμενοι, αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες, αποκτούν ευκολότερη πρόσβαση σε σχήματα επαγγελματικής ασφάλισης.
Η δεύτερη σημαντική παρέμβαση αφορά τα φορολογικά κίνητρα. Δημιουργούμε ένα πιο ελκυστικό πλαίσιο, συνδέοντας τα φορολογικά κίνητρα με τις ηλικίες συνταξιοδότησης και καταργώντας στρεβλώσεις που λειτουργούσαν αποτρεπτικά, ιδιαίτερα για όσους επέλεγαν να ενταχθούν στον δεύτερο πυλώνα σε μεγαλύτερη ηλικία.
Η τρίτη μεγάλη τομή είναι η φορητότητα των δικαιωμάτων. Η αγορά εργασίας του 2026 δεν είναι η αγορά εργασίας προηγούμενων δεκαετιών. Οι εργαζόμενοι αλλάζουν εργοδότες, επαγγελματικές διαδρομές και μορφές απασχόλησης. Το ασφαλιστικό σύστημα πρέπει να ακολουθεί αυτή την πραγματικότητα. Με τη δυνατότητα ατομικής και ομαδικής φορητότητας προστατεύεται η συνταξιοδοτική αποταμίευση, ώστε η αλλαγή εργασίας να μην συνεπάγεται απώλεια ή αποδυνάμωση κατοχυρωμένων δικαιωμάτων.
Όλες, όμως, οι παραπάνω αλλαγές προϋποθέτουν κάτι θεμελιώδες: εμπιστοσύνη και αξιοπιστία.
Όταν ένας πολίτης αποταμιεύει για δεκαετίες για το συνταξιοδοτικό του μέλλον, πρέπει να γνωρίζει ότι τα χρήματα και τα δικαιώματά του προστατεύονται. Γι’ αυτό, η εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και οι ισχυρές εποπτικές δικλείδες αποτελούν κεντρικά στοιχεία της μεταρρύθμισης.
Το έχω περιγράψει με μια απλή εικόνα: τα θεμέλια του οικοδομήματος της επαγγελματικής ασφάλισης είναι η αξιοπιστία, το κτίσμα είναι η ευελιξία και τα κλειδιά που ανοίγουν την πόρτα είναι τα ισχυρά φορολογικά κίνητρα.
Το σημαντικό είναι ότι αυτό το οικοδόμημα δεν διαμορφώθηκε πίσω από κλειστές πόρτες. Προηγήθηκε ουσιαστικός και εκτεταμένος διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους και τους φορείς της επαγγελματικής ασφάλισης, με αποτέλεσμα να έχει μια ευρύτατη κοινωνική συναίνεση. Για μεταρρυθμίσεις με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα, η συνεννόηση δεν είναι αδυναμία. Είναι προϋπόθεση για καλύτερες και πιο ανθεκτικές λύσεις.
Ταυτόχρονα, πρέπει να είναι απολύτως σαφές ότι η ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα δεν γίνεται σε βάρος της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης. Η στήριξη του πρώτου, υποχρεωτικού και δημόσιου πυλώνα αποτελεί σταθερή και ακλόνητη επιλογή μας.
Η επαγγελματική ασφάλιση, άλλωστε, δεν αφορά μόνο τις συντάξεις του αύριο. Μπορεί να αποτελέσει εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης εργαζομένων για τις επιχειρήσεις, να καλλιεργήσει μια ισχυρότερη κουλτούρα μακροχρόνιας αποταμίευσης, να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του ασφαλιστικού συστήματος και να δημιουργήσει μια μεγαλύτερη βάση κεφαλαίων, που μπορούν να στηρίξουν την ελληνική οικονομία και τις επενδύσεις.
Πάνω από όλα, όμως, αφορά τη νέα γενιά.
Αφορά τη δυνατότητα ενός νέου ανθρώπου, χωρίς μεγάλο αρχικό κεφάλαιο, να δημιουργήσει σταδιακά μέσα από τη μακροχρόνια αποταμίευση ένα πρόσθετο συνταξιοδοτικό κεφάλαιο. Να διαθέτει περισσότερα εργαλεία και περισσότερες επιλογές, για να σχεδιάσει το μέλλον του με μεγαλύτερη σιγουριά.
Με το νέο νομοσχέδιο επιχειρούμε ακριβώς αυτό: να χτίσουμε σήμερα τον δεύτερο πυλώνα του μέλλοντος. Έναν δεύτερο πυλώνα αξιόπιστο, ευέλικτο και προσβάσιμο σε περισσότερους.
(ΑΠΕ -ΜΠΕ / photo: eurokinissi)
