Γιατί εκτελέστηκαν;

Ένα από τα πιο ανατριχιαστικά ευρήματα της αρχαίας Αθήνας αποκτά νέα διάσταση. Στο νεκροταφείο του Φαλήρου, σε έναν χώρο που έχει γίνει γνωστός ως Εσπλανάδα, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν 79 κυρίως νεαρούς άνδρες, θαμμένους σε μαζικούς τάφους. Πολλοί ήταν ακόμη δεμένοι με μεταλλικά δεσμά, ενώ τα ευρήματα δείχνουν ότι είχαν υποστεί βίαιο θάνατο.

Η νέα μελέτη προσπάθησε να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα. Ποιοί ήταν αυτοί οι άνθρωποι; Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ισότοπα στροντίου στο σμάλτο των δοντιών. Η μέθοδος αυτή μπορεί να δώσει στοιχεία για τη γεωγραφική περιοχή, όπου μεγάλωσε ένας άνθρωπος, καθώς το χημικό αποτύπωμα του περιβάλλοντος περνά μέσω της τροφής και του νερού στον οργανισμό και διατηρείται στο σμάλτο που σχηματίζεται κατά την παιδική ηλικία.

Από τους 66 αλυσοδεμένους άνδρες που εξετάστηκαν, 64 παρουσίασαν ισοτοπικές τιμές συμβατές με την Αττική. Το αποτέλεσμα δείχνει ότι η συντριπτική πλειονότητα είχε μεγαλώσει στην περιοχή και όχι σε κάποια μακρινή ξένη περιοχή. Η ίδια έρευνα εξέτασε συνολικά 163 άτομα από το νεκροταφείο και διαπίστωσε επίσης πολύ υψηλό ποσοστό τοπικών ισοτοπικών υπογραφών.

Τα ισότοπα μπορούν να δείξουν πού μεγάλωσε κάποιος, αλλά όχι αν ήταν Αθηναίος πολίτης, ποια πολιτική παράταξη υποστήριζε ή γιατί καταδικάστηκε. Έτσι, η μελέτη αποδυναμώνει σημαντικά την υπόθεση, ότι οι άνδρες ήταν ξένοι εισβολείς ή αιχμάλωτοι που μεταφέρθηκαν στην Αττική, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνη της ποιοι ήταν ή ποιος έδωσε την εντολή για τον θάνατό τους.

Η Εσπλανάδα χρονολογείται στον 7ο αιώνα π.Χ., μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα περνούσε έντονες κοινωνικές και πολιτικές αναταράξεις. Οι ερευνητές έχουν συσχετίσει τον μαζικό τάφο με πολιτική βία και μαζικές εκτελέσεις, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί οριστικά ποιο συγκεκριμένο γεγονός οδήγησε στον θάνατο αυτών των ανθρώπων. Μία από τις γνωστές υποθέσεις έχει συνδέσει την ταφή με την Κυλώνεια σύγκρουση, όμως οι αρχαιολόγοι έχουν επισημάνει ότι τα ευρήματα δεν επιβεβαιώνουν, ούτε αποκλείουν οριστικά, αυτή την ταύτιση.

Παράλληλα, νεότερη έρευνα για την ομάδα «D» του Φαλήρου δείχνει ότι οι ασυνήθιστες ταφές δεν περιορίζονταν στην Εσπλανάδα και ότι οι δεσμώτες αποτελούν ένα ευρύτερο και σύνθετο αρχαιολογικό φαινόμενο.

Το μυστήριο παραμένει
Τα νέα στοιχεία αλλάζουν ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας. Οι άνδρες της Εσπλανάδας δεν φαίνεται να ήταν μια ομάδα ξένων που ήρθε από μακριά. Ήταν άνθρωποι με ισχυρούς δεσμούς με την Αττική, οι οποίοι βρέθηκαν αλυσοδεμένοι και νεκροί σε έναν μαζικό τάφο.
Ποιοι ήταν όμως αυτοί οι άνθρωποι και τι ακριβώς συνέβη, ώστε η ίδια η κοινωνία στην οποία είχαν μεγαλώσει, να τους οδηγήσει σε έναν τέτοιο θάνατο;
Αυτό είναι που κάνει την Εσπλανάδα ένα από τα πιο σκοτεινά αρχαιολογικά μυστήρια της πρώιμης Αθήνας.

Δείτε φωτογραφία ΕΔΩ

^{photo: pixabay}