Το Camp Century, μια αμερικανική στρατιωτική βάση που κατασκευάστηκε το 1959 μέσα στο στρώμα πάγου, σχεδιάστηκε ως ένα από τα πιο φιλόδοξα τεχνικά εγχειρήματα της εποχής.
Η βάση δεν ήταν ένα απλό στρατόπεδο. Ήταν μια υπόγεια εγκατάσταση με ένα δίκτυο περίπου 21 σηράγγων, χώρους διαμονής, εργαστήρια και υποδομές που μπορούσαν να φιλοξενήσουν περίπου 200 ανθρώπους, στις ακραίες συνθήκες της Αρκτικής.

Για την παραγωγή ενέργειας χρησιμοποιούσε τον μικρό πυρηνικό αντιδραστήρα PM-2A, ο οποίος λειτούργησε από το 1960 έως το 1964, παρέχοντας ηλεκτρισμό και θέρμανση στη βάση.

Επισήμως, το Camp Century παρουσιάστηκε ως ερευνητικός σταθμός για τη μελέτη της ζωής και των κατασκευών στον πάγο. Πίσω από το έργο όμως, υπήρχε και μια στρατιωτική διάσταση. Το Project Iceworm, ένα μυστικό αμερικανικό σχέδιο για τη δημιουργία ενός τεράστιου δικτύου σηράγγων κάτω από τον πάγο, όπου θα μπορούσαν θεωρητικά, να αναπτυχθούν πυρηνικοί πύραυλοι. Το σχέδιο δεν προχώρησε ποτέ, καθώς η κίνηση του πάγου έκανε μια τέτοια εγκατάσταση μη πρακτική.

Η βάση εγκαταλείφθηκε το 1967. Ο πυρηνικός αντιδραστήρας αποσυναρμολογήθηκε και μεταφέρθηκε πίσω στις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως μέρος των αποβλήτων και των υλικών που είχαν απομείνει, παρέμειναν θαμμένα κάτω από τον πάγο. Για δεκαετίες θεωρούνταν ότι το χιόνι και ο πάγος θα κάλυπταν μόνιμα τα απομεινάρια της εγκατάστασης. Όμως η άνοδος της θερμοκρασίας στην Αρκτική δημιούργησε νέα ερωτήματα.

Μελέτες έχουν εξετάσει το ενδεχόμενο μελλοντικής έκθεσης υλικών που βρίσκονται κάτω από τον πάγο, όπως καύσιμα, λύματα, χημικά κατάλοιπα και ραδιενεργά υγρά, από τη λειτουργία του αντιδραστήρα. Η εγκατάσταση ήρθε ξανά στο προσκήνιο το 2024, όταν αεροσκάφος της NASA πραγματοποίησε πτήσεις χαρτογράφησης στη Γροιλανδία και το ραντάρ εντόπισε με μεγάλη λεπτομέρεια, τις κρυμμένες δομές της βάσης κάτω από τον πάγο. Η ανακάλυψη αποκάλυψε ξανά, ένα μέρος που για χρόνια παρέμενε κρυμμένο από την επιφάνεια.

Ένα έργο που δημιουργήθηκε για να δείξει την τεχνολογική δύναμη μιας εποχής, παραμένει πλέον ως υπενθύμιση, ότι ακόμη και όσα θάβονται βαθιά στον πάγο, δεν εξαφανίζονται για πάντα.

Δείτε φωτογραφίες ΕΔΩ , ΕΔΩ , ΕΔΩ κι ΕΔΩ

^{photo: AΠΕ-ΜΠΕ-EPA-RITZAU SCANPIX}