στην κορυφή ενός λόφου που δεσπόζει πάνω από τον αρχαιολογικό χώρο του Bushat, περίπου δέκα χιλιόμετρα νότια του Shkodër στη βόρεια Αλβανία. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν τα λίθινα θεμέλια ενός ορθογώνιου οικοδομήματος διαστάσεων 13,6 επί 9,6 μέτρων, αναλογίες που παραπέμπουν σε κλασικό ελληνικό ναό και καθιστούν την ανακάλυψη ιδιαίτερα σημαντική για τη μελέτη της περιοχής.
Το εύρημα έρχεται να προστεθεί στις ανακαλύψεις που πραγματοποιούνται στον χώρο από το 2018, όταν ο λόφος επανεντοπίστηκε από Πολωνούς και Αλβανούς αρχαιολόγους. Οι τοπογραφικές μελέτες και η σύγκριση των δεδομένων με αρχαίες γραπτές πηγές έχουν οδηγήσει τους ερευνητές στην εκτίμηση ότι ο χώρος ταυτίζεται με την αρχαία Bassania, μια σημαντική πόλη της περιοχής, η ακριβής θέση της οποίας παρέμενε άγνωστη επί αιώνες.
Σύμφωνα με τον Piotr Dyczek, διευθυντή του Κέντρου Έρευνας της Αρχαιότητας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, η θέση του κτηρίου στο υψηλότερο σημείο του λόφου και ο προσανατολισμός του προς τα σημεία του ορίζοντα αποτελούν ισχυρές ενδείξεις ότι πρόκειται για ναό που δέσποζε στην ακρόπολη της πόλης από τον 4ο έως τον 2ο αιώνα π.Χ. Η δεσπόζουσα αυτή θέση θα επέτρεπε στο μνημείο να είναι ορατό από μεγάλη απόσταση, λειτουργώντας ως σύμβολο της ισχύος και της ταυτότητας του τοπικού πληθυσμού.
Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών αποκαλύφθηκαν επίσης τμήματα ενός τείχους που περιέβαλλε τον λόφο. Το τείχος φαίνεται πως είχε διπλή λειτουργία, καθώς εκτός από την αμυντική του χρήση όριζε και τον ιερό χώρο, δηλαδή την περιοχή όπου πραγματοποιούνταν οι λατρευτικές και θρησκευτικές δραστηριότητες γύρω από τον ναό. Η ύπαρξη ενός τέτοιου χώρου αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των ελληνικών και ελληνιστικών ιερών, γεγονός που υποδηλώνει έντονες πολιτισμικές και αρχιτεκτονικές επιρροές των Ελλήνων στην περιοχή κατά την ελληνιστική περίοδο.
Οι αρχιτεκτονικές αναλογίες του οικοδομήματος, σε συνδυασμό με τη διάταξη του ιερού χώρου, ενισχύουν την άποψη ότι οι Ιλλυριοί είχαν υιοθετήσει και προσαρμόσει ελληνικά πρότυπα στη δική τους θρησκευτική και αστική αρχιτεκτονική. Η ανακάλυψη προσφέρει έτσι πολύτιμες πληροφορίες για τις πολιτισμικές σχέσεις μεταξύ των Ιλλυριών και των Ελληνικών πληθυσμών της περιοχής, καθώς και για τον βαθμό εξελληνισμού ορισμένων ιλλυρικών κέντρων κατά τους ελληνιστικούς χρόνους.
Η πόλη φαίνεται ότι εγκαταλείφθηκε κάποια στιγμή κατά την ελληνιστική περίοδο. Ωστόσο, αιώνες αργότερα, τον 3ο αιώνα μ.Χ., οι Ρωμαίοι κατασκεύασαν ένα μικρότερο κτήριο δίπλα στα ερείπια του ναού, το οποίο παρέμεινε σε χρήση για περίπου έναν αιώνα. Οι ερευνητές θεωρούν ότι το κτήριο αυτό λειτουργούσε ως παρατηρητήριο ή στρατηγικό φυλάκιο, από το οποίο μπορούσε να ελεγχθεί οπτικά μια μεγάλη περιοχή που εκτεινόταν από το Shkodër έως την αρχαία Λισσό και τις ακτές της Αδριατικής.
Η ανακάλυψη του ναού στο Bushat αποτελεί σημαντική πρόοδο στην κατανόηση της θρησκευτικής αρχιτεκτονικής ενός λαού που μέχρι σήμερα ήταν γνωστός κυρίως από τα οχυρά και τους οικισμούς του και λιγότερο από τους χώρους λατρείας του. Παράλληλα, ο αρχαιολογικός χώρος προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για τη μελέτη της πολεοδομικής οργάνωσης μιας εξελληνισμένης πόλης, καθώς και για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ιεροί αυτοί χώροι διατηρήθηκαν και μετασχηματίστηκαν κατά τη ρωμαϊκή κυριαρχία. Οι νέες ερευνητικές ανασκαφές ενισχύουν σημαντικά την υπόθεση ότι το Bushat ταυτίζεται με τη χαμένη πόλη της Βασσανίας, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Ιλλυρίας, η οποία είχε εξαφανιστεί όχι μόνο από τους χάρτες αλλά και από τη συλλογική μνήμη των μεταγενέστερων πληθυσμών.
Φωτογραφίες ΕΔΩ
photo: pixabay
