Πρόκειται για το Cyclospora cayetanensis, τον οργανισμό που προκαλεί την ασθένεια κυκλοσπορίαση (Cyclosporiasis). Η λοίμωξη εμφανίζεται κυρίως όταν κάποιος καταναλώσει τρόφιμα ή νερό που έχουν μολυνθεί από το παράσιτο. Τα τελευταία χρόνια οι υγειονομικές αρχές σε διάφορες χώρες παρακολουθούν στενά, περιστατικά που συνδέονται κυρίως με φρέσκα λαχανικά, φρούτα και τρόφιμα που καταναλώνονται ωμά.
Το Cyclospora είναι ένα εντερικό παράσιτο που προσβάλλει τον άνθρωπο και εγκαθίσταται στο λεπτό έντερο. Δεν πρόκειται για βακτήριο ή ιό, αλλά για έναν μικροσκοπικό οργανισμό που παράγει ανθεκτικές μορφές, τα λεγόμενα ωοκύστια, τα οποία μπορούν να επιβιώσουν στο περιβάλλον.
Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω:
• μολυσμένων τροφίμων,
• μολυσμένου νερού,
• κακής υγιεινής κατά την παραγωγή, μεταφορά ή προετοιμασία τροφίμων.
Δεν μεταδίδεται συνήθως άμεσα από άνθρωπο σε άνθρωπο, καθώς το παράσιτο χρειάζεται χρόνο στο περιβάλλον για να γίνει μολυσματικό.
Ποια τρόφιμα μπορεί να συνδέονται με το παράσιτο
Οι περισσότερες γνωστές εξάρσεις έχουν συνδεθεί με τρόφιμα που τρώγονται ωμά, επειδή δεν περνούν από διαδικασία μαγειρέματος που θα μπορούσε να καταστρέψει το παράσιτο.
Έχουν αναφερθεί συσχετίσεις κυρίως με:
• πράσινα φυλλώδη λαχανικά,
• μαρούλι και έτοιμες σαλάτες,
• φρέσκα μυρωδικά όπως κόλιανδρο,
• ορισμένα φρούτα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα φρέσκα προϊόντα αποτελούν κίνδυνο. Το πρόβλημα συνδέεται κυρίως με μολυσμένες παρτίδες τροφίμων ή προβλήματα στην αλυσίδα παραγωγής.
Ποια είναι τα συμπτώματα
Η κυκλοσπορίαση μπορεί να εμφανιστεί μετά από ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες από την έκθεση. Τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι:
• επίμονη υδαρής διάρροια,
• κοιλιακές κράμπες,
• φούσκωμα και αέρια,
• ναυτία,
• απώλεια όρεξης,
• κόπωση,
• απώλεια βάρους σε παρατεταμένες περιπτώσεις.
Σε αρκετούς ανθρώπους η ασθένεια μπορεί να επιμένει για εβδομάδες ή να παρουσιάζει περιόδους βελτίωσης και επανεμφάνισης.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι αναρρώνουν με την κατάλληλη αντιμετώπιση, όμως μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται από:
• μικρά παιδιά,
• ηλικιωμένους,
• εγκύους,
• άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα,
• ανθρώπους με χρόνια προβλήματα υγείας.
Σε αυτές τις ομάδες η αφυδάτωση και οι επιπλοκές μπορεί να είναι πιο σοβαρές.
Πώς προστατευόμαστε
Δεν χρειάζεται να σταματήσει κάποιος να τρώει φρούτα και λαχανικά. Η σωστή διαχείριση των τροφίμων μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο.
Οι βασικές οδηγίες είναι:
- Καλό πλύσιμο των τροφίμων
Ξεπλένουμε καλά φρούτα, λαχανικά και μυρωδικά κάτω από τρεχούμενο νερό. Το πλύσιμο δεν εξουδετερώνει πάντα το Cyclospora, αλλά βοηθά στην απομάκρυνση ρύπων και άλλων μικροοργανισμών. - Προσοχή στα έτοιμα κομμένα προϊόντα
Οι έτοιμες σαλάτες και τα κομμένα λαχανικά μπορεί να έχουν περάσει από περισσότερα στάδια επεξεργασίας, αυξάνοντας τις πιθανότητες επιμόλυνσης αν υπάρχει πρόβλημα σε κάποια παρτίδα. - Προτίμηση στο μαγείρεμα όπου είναι δυνατό
Η θερμική επεξεργασία καταστρέφει το παράσιτο. Τα μαγειρεμένα λαχανικά αποτελούν ασφαλέστερη επιλογή όταν υπάρχει αυξημένη ανησυχία. - Έλεγχος ανακλήσεων τροφίμων
Όταν οι αρχές ανακοινώνουν ανάκληση προϊόντος, δεν πρέπει να καταναλώνεται, ακόμη και αν πλυθεί. - Καλή υγιεινή στην κουζίνα
Πλένουμε χέρια, σκεύη και επιφάνειες πριν και μετά την προετοιμασία τροφίμων.
Πότε πρέπει να ζητήσουμε ιατρική βοήθεια
Εάν η διάρροια επιμένει για πολλές ημέρες, υπάρχει έντονη αφυδάτωση, αίμα στα κόπρανα, υψηλός πυρετός ή τα συμπτώματα εμφανιστούν σε άτομο υψηλού κινδύνου, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Η κυκλοσπορίαση αντιμετωπίζεται με ειδική φαρμακευτική αγωγή όταν επιβεβαιωθεί η διάγνωση.
Το Cyclospora δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγουμε όλες τις σαλάτες και τα φρέσκα τρόφιμα. Η σωστή επιλογή προϊόντων, η προσεκτική προετοιμασία και η ενημέρωση για πιθανές ανακλήσεις είναι τα βασικά εργαλεία προστασίας. Η ασφάλεια των τροφίμων ξεκινά από το χωράφι και φτάνει μέχρι το πιάτο μας και η σωστή ενημέρωση παραμένει η καλύτερη άμυνα απέναντι σε αόρατους κινδύνους.
photo: pixabay