Νέα έρευνα για τα μυστηριώδη υπολείμματα μουμιοποιημένων μπαμπουίνων, που βρέθηκαν μακριά από το φυσικό τους περιβάλλον πριν από εκατό χρόνια στην Αίγυπτο, έχει ρίξει φως στην ιερή σημασία των πρωτευόντων στην αρχαία Αραβική Χερσόνησο.

Μελετώντας τα περίεργα πλάσματα, οι ερευνητές του έργου πιστεύουν επίσης ότι έχουν αποκαλύψει νέα στοιχεία ότι το Punt και το Adulis, δύο θρυλικές εμπορικές περιοχές που διαμόρφωσαν την οικονομική και γεωπολιτική δομή του κόσμου, μπορεί να ήταν το ίδιο μέρος στην παράκτια περιοχή της Ερυθραίας, απλά με διαφορά χιλίων ετών.

Οι μουμιοποιημένοι μπαμπουίνοι hamadryas βρέθηκαν το 1905, να διαβρώνονται από την κοιλάδα των πιθήκων – ένας αρχαιολογικός χώρος στη δυτική όχθη του Νείλου του Λούξορ, γνωστός για τις απεικονίσεις μπαμπουίνων σε τοίχους τάφων που ανακαλύφθηκαν εκεί κοντά. Από τα πλάσματα έλειπαν οι κυνόδοντές τους, αλλά, σε αντίθεση με άλλα δείγματα μουμιοποιημένων μπαμπουίνων που βρέθηκαν στο ίδιο χρονικό πλαίσιο, ούτε είχαν ταφεί με ευγενείς της εποχής ούτε βρέθηκαν σε ομαδικές κατακόμβες, εγείροντας ερωτήματα για δεκαετίες για το πώς έφτασαν εκεί — και κυρίως γιατί.

Η επιστήμη έχει επιτέλους προχωρήσει αρκετά για να απαντήσει σε ορισμένες επίμονες ερωτήσεις σχετικά με τους μπαμπουίνους. Αφού δοκίμασε δέκα διαφορετικά δείγματα και μπόρεσε να εξαγάγει DNA από ένα μόνο, η Gisela Kopp, βιολόγος από το Πανεπιστήμιο της Konstanz, χρησιμοποίησε μια νέα μέθοδο γενετικής ανάλυσης του DNA από το δείγμα για να εντοπίσει την προέλευσή του. Είναι η πρώτη φορά που το αρχαίο DNA από ένα μουμιοποιημένο μη ανθρώπινο πρωτεύον έχει αναλυθεί με επιτυχία σε αυτόν τον βαθμό.

Μυθικές αρχαίες πόλεις

Η μούμια από την οποία η Kopp εξήγαγε το DNA, εκτιμάται ότι χρονολογείται μεταξύ του 800 και 500 π.Χ. και η ανάλυση επιβεβαίωσε ότι και αυτό το δείγμα όπως και ένα παρόμοιο που είχε προηγουμένως ανακαλυφθεί προέρχονταν από μπαμπουίνους με προέλευση από το Κέρας της Αφρικής. Το άλλο δείγμα προερχόταν από την παράκτια περιοχή της Ερυθραίας, όπου, κατά την αρχαιότητα, πιθανότατα βρισκόταν το λιμάνι Adulis.

Το παράξενο όμως είναι ότι ο μπαμπουίνος που μελέτησε η Kopp διατηρήθηκε πολύ πριν η αρχαία πόλη Adulis ακμάσει ως βασικό εμπορικό κέντρο και λιμάνι, όπου αγοράζονταν και πωλούνταν συχνά ζώα όπως οι μπαμπουίνοι και οι λεοπαρδάλεις.

Αρχαία κείμενα της ίδιας χρονικής περιόδου υποδηλώνουν ότι ο μπαμπουίνος της Kopp πιθανότατα προέρχεται από μια πόλη που ονομάζεται Punt. Η ακριβής τοποθεσία της Punt, είπε η Kopp στο Insider, έχει προβληματίσει εδώ και καιρό τους ερευνητές λόγω των αναφορών στην πόλη που βρέθηκαν σε σημαντικά κείμενα και έργα τέχνης, αλλά δεν βρέθηκαν σε υπάρχοντες χάρτες.

“Το δείγμα που μελετήσαμε ταιριάζει χρονολογικά με τις τελευταίες γνωστές αποστολές στην Punt. Γεωγραφικά, ωστόσο, ταιριάζει με το Adulis, μια τοποθεσία που, αιώνες αργότερα, ήταν γνωστή ως τόπος συναλλαγών, επίσης για πρωτεύοντα. Υποθέτουμε ότι το Punt και το Adulis είναι δύο διαφορετικά ονόματα για το ίδιο μέρος που χρησιμοποιήθηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους», έγραψε η Kopp σε μια ερευνητική εργασία που δημοσιεύθηκε νωρίτερα αυτό το μήνα, προσθέτοντας: «Μόνο αφού βάλαμε τα βιολογικά μας ευρήματά στο πλαίσιο της ιστορικής έρευνας, η ιστορία ταιριάζει πραγματικά .”

Η Kopp είπε στο Insider ότι οι ακριβείς μέθοδοι πίσω από την εισαγωγή των πρωτευόντων στην Αίγυπτο, την εκτροφή τους και στη συνέχεια τη μουμιοποίησή τους παραμένουν ασαφείς.

«Από τον τρόπο που παρουσιάζονται στα έργα τέχνης, πρέπει να είχαν παρατηρήσει (οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι) τους μπαμπουίνους στο φυσικό τους περιβάλλον», είπε η Kopp. « Αλλά δεν ξέρουμε γιατί ή πώς».

Ο ανθρωπολόγος Nathaniel Dominy από το Dartmouth College, ο οποίος συνεργάστηκε με την Kopp στη μελέτη, είπε στο Insider ότι οι μπαμπουίνοι συχνά λείπουν εμφανώς από τα αφρικανικά έργα τέχνης της εποχής λόγω της φήμης τους ως παράσιτων στους φυσικούς τους βιότοπους, αλλά έχουν ιδιαίτερη σημασία στην Αίγυπτο.

“Σε όλη την Αφρική, θα δείτε ένα σωρό ελέφαντες και καμηλοπαρδάλεις, και όλα τα είδη προϊόντων που αντιπροσωπεύουν ζώα, αλλά πολύ σπάνια μπαμπουίνους. Και αυτό συμβαίνει επειδή, γενικά, οι μπαμπουίνοι δεν είναι αρεστοί. Επιτίθενται στις καλλιέργειές σας, καταστρέφουν τα προς το ζην, είναι προάγγελοι ασθενειών», είπε ο Dominy. «Θυμάμαι ότι πήγα στην Αίγυπτο για πρώτη φορά και απλώς είχα μείνει έκπληκτος από τον αριθμό των μπαμπουίνων που απεικονίζονται στους τοίχους του ναού ή στους τάφους των ευγενών θα έβλεπες μεγάλα αγάλματα μπαμπουίνων σε διάφορους ναούς. Και μάλιστα μουμιοποιούσαν μπαμπουίνους, κάτι που οποιοσδήποτε πρωτοπαθολόγος θα σας πει ότι προβληματίζει».

Ο Dominy είπε ότι για τους αρχαίους Αιγύπτιους, οι μπαμπουίνοι φαίνεται ότι εξυπηρετούσαν έναν διπλό πνευματικό σκοπό. Τα πλάσματα παρουσιάζονται συχνά με τα χέρια τους σηκωμένα προς τον ήλιο σε αυτό που περιέγραψε ως «στάση λατρείας» προς τον ανατέλλοντα ήλιο, τον Αιγύπτιο θεό Ρα.

«Μερικοί ερευνητές εικάζουν ότι οι μπαμπουίνοι θα προσανατολίζουν φυσικά το σώμα τους προς τον ανατέλλοντα ήλιο και ότι θα φωνάζουν στον ανατέλλοντα ήλιο», είπε η Dominy. «Και η ιδέα είναι ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι θα είχαν δει αυτή τη φυσική συμπεριφορά και αυτό θα τους είχε εντυπωσιάσει, επειδή οι Αιγύπτιοι χαιρετούσαν τον ανατέλλοντα ήλιο και τραγουδούσαν στον ανατέλλοντα ήλιο. Το ζώο συνδέθηκε με τις δικές τους θρησκευτικές πρακτικές».

Οι μπαμπουίνοι επίσης συχνά απεικονίζονταν ως η φυσική ενσάρκωση του θεού Θωθ, της αιγυπτιακής θεότητας του φεγγαριού και του θεού που σχετίζεται με τη σοφία και τον πόλεμο.

«Έτσι μπορούν και οι δύο να αντιπροσωπεύουν τον θεό της σελήνης και τον θεό της σοφίας, αλλά δείχνουν επίσης την πίστη τους στον θεό Ήλιο, τον Ρα», είπε ο Dominy στο Insider. «Και για εμάς, σε αυτό το σημείο, είναι δύσκολο να το καταλάβουμε αυτό, αλλά απλώς φαινόταν ότι η σημασία των μπαμπουίνων είναι αυτού του είδους η ικανότητά τους να γεφυρώνουν τον ήλιο και τη σελήνη, τα δύο πιο σημαντικά ουράνια σώματα για τους Αιγύπτιους. “

Τα κυνοειδή δόντια τους, τόσο ισχυρά που μπορούν να κόψουν έναν ανθρώπινο μηρό στο κόκκαλο με ένα μόνο δάγκωμα, πιθανότατα αφαιρέθηκαν ως μέτρο ασφαλείας. Αν και παραμένει ασαφές εάν οι αγοραστές ή οι πωλητές των μπαμπουίνων τους αφαίρεσαν, ο Dominy είπε ότι υπήρχαν σαφείς ενδείξεις ότι τα δόντια αφαιρέθηκαν νωρίς στη ζωή τους, καθώς το νέο οστό είχε αρχίσει να αναγεννάται από το κενό που άφησε η εξαγωγή.

Αν και το πλήρες νόημα και η σημασία πίσω από τη διατήρηση και τη μουμιοποίηση των μπαμπουίνων στην Αίγυπτο μπορεί να μην γίνουν ποτέ γνωστά, η νέα γνώση που παρέχεται από την ανάλυση του DNA των πιθήκων παρέχει έναν κρίκο που λείπει στην κατανόηση του πώς το διεθνές εμπόριο αναπτύχθηκε στην περιοχή.

“Αυτός ήταν ένας οικονομικός καταλύτης. Εννοώ, τα κίνητρά τους να αποκτήσουν μπαμπουίνους – άλλαξε τον κόσμο”, είπε ο Dominy. «Και ξέρω ότι είναι μεγάλος ισχυρισμός, αλλά αυτή η σύνδεση μεταξύ της Αιγύπτου και του Adulis είναι το πρώτο σημαντικό σκέλος αυτού που θα γίνει γνωστό ως η θαλάσσια διαδρομή των μπαχαρικών».

Και πρόσθεσε: “Η γεωπολιτική σημασία της διαδρομής των μπαχαρικών θα διαμόρφωνε τον κόσμο μας με βαθύ τρόπο και η σχέση μεταξύ Αιγύπτου και Adulis είναι πραγματικά το πρώτο βήμα σε αυτό που πολλοί ερευνητές αποκαλούν τις απαρχές της οικονομικής παγκοσμιοποίησης».

(photo: pixabay)