Ήταν μια από τις πιο ακμάζουσες μητροπόλεις του αρχαίου κόσμου, που άκμασε στη σκιά του επιβλητικού ορεινού όγκου Δίνδυμον και βρέχονταν από τα νερά του πορθμού της Προποντίδας, που τη συνέδεε με τη θάλασσα. του Μαρμαρά και του Αιγαίου.

Ενσωματώθηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία την εποχή του Τιβερίου και έγινε η πρωτεύουσα της επαρχίας της Μυσίας, όπου βρίσκονταν και άλλες τρεις σημαντικές πόλεις: η Πέργαμος, η Λάμψακος και η Νικομήδεια.

Ένας σεισμός το 123 μ.Χ. προκάλεσε πολλές ζημιές στην πόλη, συμπεριλαμβανομένης της κατάρρευσης του κυρίως ναού της. Ο αυτοκράτορας Αδριανός επισκέφτηκε την περιοχή τον επόμενο χρόνο για να επιβλέψει την ανοικοδόμηση της πόλης και την ανέγερση ενός νέου ναού αφιερωμένου στον εαυτό του.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στον χώρο αποκάλυψαν το μέγεθος και την πολυπλοκότητα αυτού του καταπληκτικού κτηρίου, του οποίου οι διαστάσεις το έκαναν τον μεγαλύτερο ναό που χτίστηκε ποτέ σε ολόκληρο τον ελληνορωμαϊκό κόσμο.

Γνωρίζουμε τα χαρακτηριστικά του γιατί υπήρχε ακόμα το 1431 όταν το επισκέφτηκε ο Κυριάκος της Ανκόνας (θεωρείται ο πατέρας της αρχαιολογίας) , ο οποίος έκανε πολλά σχέδια του κτηρίου και ανέφερε ότι 31 από τους κίονες του στέκονταν ακόμη, αλλά ο ναός χρησιμοποιούνταν ως λατομείο για την κοντινή Προύσα.

Οκτάστυλος (8 επί 15 κορινθιακούς κίονες), με μήκος 120 μέτρα και πλάτος 50 μέτρα, ο Ναός του Αδριανού ξεπέρασε σε μέγεθος ακόμη και τα περίφημα ιερά του Δία στο Baalbek ή της Άρτεμης στην Έφεσο, καθιερώνοντας έτσι ένα νέο πρότυπο στην αρχιτεκτονική μεγάλων κλασικών ναών.

Το μεγαλείο του μπορεί να μετρηθεί από το γεγονός ότι οι 60 κίονες του είχαν πάχος πάνω από 2 μέτρα και ήταν τουλάχιστον 2 μέτρα ψηλότεροι από εκείνους του μεγάλου ναού του Baalbek, φτάνοντας τα 21,35 μέτρα (έναντι 19,35 μέτρων στο Baalbek).

Η κατασκευή διήρκεσε 16 χρόνια και ολοκληρώθηκε το 139 μ.Χ. Από τα σχέδια του Κυριάκου και από ένα απόσπασμα του χρονικογράφου Ιωάννη Μαλάλα, ο οποίος έγραψε στα μέσα του 6ου αιώνα μ.Χ. και τον θεωρούσε «ένα από τα θαύματα», είναι γνωστό ότι το κύριο αέτωμα του ναού στέγαζε μια τεράστια μαρμάρινη προτομή του Αδριανού με τη μορφή ενός γιγαντιαίου «imago clipeata».

Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία αυτού του υπέροχου κτηρίου ήταν, αναμφίβολα, η επιβλητική στοά του, της οποίας οι ροζ γρανιτένιες κολώνες ύψους άνω των 21 μέτρων στέφονταν με τεράστια κορινθιακά κιονόκρανα, τα μεγαλύτερα γλυπτά στην αρχαιότητα.

Το 2013, οι ανασκαφικές εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στην τοποθεσία εξέπληξαν τον κόσμο με την ανακάλυψη του μεγαλύτερου κορινθιακού κιονόκρανου που βρέθηκε ποτέ στον κλασικό κόσμο, ένα μνημειακό κομμάτι διαστάσεων 2,5 μέτρα ύψος, 1,9 μέτρα σε διάμετρο και βάρος 20 τόνους, κάτι που αποδεικνύει τη μαεστρία και τη φινέτσα που πέτυχαν οι καλλιτέχνες που συμμετείχαν στην ανέγερση του Ναού του Αδριανού.

Ο ναός κατεδαφίστηκε από σεισμό προς το τέλος της βασιλείας του Αντωνίνου Πίου, αλλά ξαναχτίστηκε και αφιερώθηκε στον Αδριανό το 166 μ.Χ., όπως αφηγείται ο ρήτορας Αίλιος Αριστείδης, ο οποίος σημειώνει το «ακραίο μέγεθός του».

Τον 19ο αιώνα, από τον ναό, που θεωρούνταν το όγδοο θαύμα της αρχαιότητας, είχαν απομείνει μόνο οι υποδομές του βάθρου, με πολλά θραύσματα διακοσμητικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων διάσπαρτα τριγύρω, συμπεριλαμβανομένων μαρμάρων πλακιδίων διαστάσεων 105 επί 85 εκατοστών, μαρμάρινες υδρορροές με κεφάλια λιονταριών και πολλά από τα γιγάντια κορινθιακά κιονόκρανα.

Δείτε βίντεο ΕΔΩ

photo: pixabay