Ο αθλητής ονομαζόταν Βύβων και έζησε τον 6ο αιώνα π.Χ., εποχή που ο αθλητισμός και η επίδειξη δύναμης αποτελούσαν θεμελιώδες μέρος της ελληνικής κοινωνικής και θρησκευτικής ζωής.

Τίποτα δεν είναι γνωστό για τη ζωή του, επειδή η μόνη πηγή πληροφοριών για τον Βύβωνα προέρχεται από μία επιγραφή που βρέθηκε σε ένα ογκόλιθο από ψαμμίτη κοντά στην αρχαία Ολυμπία , στην περιοχή της Πελοποννήσου, τη γενέτειρα των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων.

Η πέτρα αυτή φέρει δύο βαθιές εγκοπές λαξευμένες σε αυτήν, ώστε να σχηματίζουν λαβή με σκοπό να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ελεύθερο βάρος. Το βάρος της πέτρας υπολογίζεται στα 143,5 κιλά και φέρει την εξής επιγραφή:

ΒΥΒΟΝ ΤΕΤΕΡΕΙ ΧΕΡΙ ΥΠΕΡΚΕΦΑΛΑ Μ ΥΠΕΡΕΒΑΛΕΤΟ ΟΦΟ[Λ]Α
Ο Βύβων με ανύψωσε με το ένα χέρι πάνω από το κεφάλι

Αυτή η απλή δήλωση, χωρίς λογοτεχνική άνθηση, έχει ένα εντυπωσιακό κατόρθωμα που συναρπάζει ιστορικούς και αρχαιολόγους για αιώνες.

Το κατόρθωμα του Βύβωνα, όπως περιγράφεται στην επιγραφή, συνίστατο στο να σηκώσει μια τεράστια πέτρα πάνω από το κεφάλι του χρησιμοποιώντας μόνο ένα χέρι. Για να θέσουμε σε προοπτική αυτό το επίτευγμα, είναι απαραίτητο να θυμόμαστε ότι η άρση βάρους άνω των 140 κιλών με το ένα χέρι υπερβαίνει κατά πολύ τις δυνατότητες των περισσότερων σύγχρονων αθλητών.

Ακόμη και σήμερα, όταν η αθλητική επιστήμη και η τεχνολογία έχουν προχωρήσει σημαντικά, μια άνοδος αυτού του μεγέθους θα απαιτούσε υπεράνθρωπη δύναμη. Ωστόσο, η επιγραφή είναι καθαρή και ο πέτρινος ογκόλιθος εξακολουθεί να φέρει τα σημάδια των χεριών του Βυβώνα πάνω του .

Γιατί, και για ποιον σκοπό, ο Βύβων έκανε ένα τέτοιο κατόρθωμα; Ενώ η άρση βαρών δεν ήταν ολυμπιακό άθλημα με τη σύγχρονη έννοια, η σωματική δύναμη ήταν ένα ιδιαίτερα εκτιμώμενο χαρακτηριστικό και πολλοί τοπικοί αγώνες και τελετουργίες περιλάμβαναν επιδείξεις δύναμης ως μέρος της προπόνησης και των τελετών. Οι Έλληνες αθλητές, ιδιαίτερα εκείνοι που συμμετείχαν σε αθλήματα όπως η πάλη, η πυγμαχία και το παγκράτιο (ένας συνδυασμός πάλης και πυγμαχίας με λίγους κανόνες), θαυμάζονταν όχι μόνο για την τεχνική τους ικανότητα αλλά και για την ωμή δύναμή τους.

Ορισμένοι μελετητές, όπως ο E. Norman Gardinier, προτείνουν ότι η ελληνική λέξη που μεταφράζεται ως “lift” θα μπορούσε επίσης να σημαίνει “να ρίξω”, υπονοώντας ότι ο Βύβων όχι μόνο σήκωσε το βάρος πάνω από το κεφάλι του, αλλά το πέταξε προς τα εμπρός , γεγονός που θα έκανε το επίτευγμά του ακόμη περισσότερο αξιοσημείωτο. Αυτή η ερμηνεία προσθέτει μια νέα διάσταση στην ιστορία του Βύβωνα, της ελληνικής αθλητικής ιστορίας, ανεβάζοντάς τον σε ένα σχεδόν μυθικό επίπεδο δύναμης.

Ο τυπικός αθλητής της εποχής, όπως γνωρίζουμε από δίσκους και μελανόμορφα βάζα, ήταν ο ισχυρός άνδρας, ο παλαιστής, ο πυγμάχος ή ο παγκρατιστής.

Ο Matthew Evans, στο άρθρο του για τον Βύβωνα, συγκρίνει το βάρος και το μέγεθος της πέτρας με άλλα αντικείμενα και με τα τρέχοντα ρεκόρ άρσης βαρών:

Για να προσπαθήσουμε να το βάλουμε στο πλαίσιο, μια γρήγορη αναζήτηση στο Google για αντικείμενα βάρους περίπου 140-150 κιλών περιλαμβάνει ένα ενήλικο αρσενικό γιγάντιο πάντα, ένα μεσαίο όρθιο πιάνο ή δύο βαρέλια μπύρας. Τούτου λεχθέντος, μια σύγκριση με τα πρόσφατα ρεκόρ άρσης βαρών το κάνει κάπως πιο εύλογο να έκανε κάτι τέτοιο.Το τρέχον ρεκόρ για την άρση δύο χεριών (μια τεχνική που περιλαμβάνει την ανύψωση μιας μπάρας από το πάτωμα στους ώμους και στη συνέχεια πάνω από το κεφάλι σε δύο ξεχωριστές κινήσεις) είναι 267 κιλά. Στην τεχνική του «αρασέ», όπου η μπάρα σηκώνεται από το πάτωμα στο κεφάλι με μία κίνηση, το ρεκόρ είναι 225 κιλά. Δεν υπάρχουν επίσημα ρεκόρ για καμία από τις δύο τεχνικές χρησιμοποιώντας το ένα χέρι, αν και ο Charles Rigoulot (Γάλλος Ολυμπιονίκης) πιστώνεται με το ρεκόρ αρασέ με ένα χέρι το 1929, με 115 κιλά (253 λίβρες).

Το συμπέρασμά του είναι ότι δεν είναι αδύνατο ο Μπάιμπον να σήκωσε 143,5 κιλά με το ένα χέρι πάνω από το κεφάλι του, αν και πιθανότατα πρώτα σήκωσε την πέτρα με τα δύο χέρια μέχρι το ύψος του στήθους ή των ώμων , αφού είναι σχεδόν αδύνατο να την πιάσεις αρκετά καλά με το ένα χέρι αν την σηκώσεις από το έδαφος .

Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί η γλώσσα της επιγραφής. Το γεγονός ότι η πέτρα «μιλάει» σε πρώτο πρόσωπο, λέγοντας ότι την σήκωσε ο Βύβων, υποδηλώνει μια αίσθηση προσωποποίησης. Αυτή η τεχνοτροπία ήταν συνηθισμένη στις ελληνικές επιγραφές, όπου συχνά «μιλούσαν» άψυχα αντικείμενα για να αφηγηθούν τα επιτεύγματα αυτών που τα χρησιμοποιούσαν.

Αυτός ο τύπος επιγραφής, ήταν συνηθισμένος σε μέρη όπως η Ολυμπία, όπου οι αθλητές κατέγραφαν τα επιτεύγματά τους, όχι μόνο για να απαθανατίσουν τα δικά τους ονόματα αλλά και για να εμπνεύσουν τις μελλοντικές γενιές ως προσφορές στο ιερό.

Στην περίπτωση της επιγραφής του Βύβωνα είναι ένα από τα λίγα στοιχεία που έχουμε για ρεκόρ αθλητών στην αρχαιότητα.

Δείτε ΦΩΤΟ ΕΔΩ

photo: intime