Οι αινιγματικές πλάκες , αντικείμενο εντατικής μελέτης από αρχαιολόγους σε όλη την Ευρώπη, είναι μικρά τεχνουργήματα από τερακότα ή πέτρα που χρονολογούνται από την Εποχή του Χαλκού , συγκεκριμένα μεταξύ 2100 και 1400 π.Χ.
Αυτά τα μυστηριώδη αντικείμενα έχουν βρεθεί από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα σε διάφορους αρχαιολογικούς χώρους σε όλη την ήπειρο, κυρίως σε περιοχές που κυμαίνονται από την Ιταλία και τη Γερμανία μέχρι τον Δούναβη και τα Βαλκάνια.
Από τότε που ανακαλύφθηκε το πρώτο παράδειγμα στην Ουγγαρία το 1860, το νόημα και η λειτουργία τους έχουν προβληματίσει τους ερευνητές, πυροδοτώντας πολλαπλές υποθέσεις, αν και καμία δεν έχει αποδειχθεί οριστική. Αυτό τους χάρισε τον όρο αινιγματικά .
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία στην έρευνα αυτών των πλακών είναι η ομοιότητα στα τυπικά χαρακτηριστικά και στα χαρακτικά τους , ανεξάρτητα από τη γεωγραφική απόσταση μεταξύ των τοποθεσιών όπου βρέθηκαν. Στην Ιταλία, οι πιο σημαντικές ανακαλύψεις έχουν συμβεί στη νότια λεκάνη της λίμνης Garda και σε άλλες κοντινές τοποθεσίες, όπως το Polpenazze, το Gavardo και η λίμνη Ledro. Εδώ έχει γίνει η μεγαλύτερη πυκνότητα ευρημάτων.
Τα περισσότερα είναι φτιαγμένα από τερακότα, με λίγα παραδείγματα από πέτρα, και είναι πολύ μικρά και δεν υπάρχουν δύο όμοια . Έχουν εργονομικά σχήματα, συνήθως οβάλ ή ορθογώνια, με οριζόντιες γραμμές και διάφορα αποτυπωμένα γεωμετρικά μοτίβα όπως τρίγωνα, κύκλους ή τετράγωνα . Ωστόσο, η παρουσία τους δεν περιορίζεται σε αυτήν την περιοχή της βόρειας Ιταλίας, καθώς πινακίδες έχουν βρεθεί επίσης σε τοποθεσίες από την Ελβετία μέχρι τη λεκάνη του Δούναβη, υποδηλώνοντας ένα πιθανό δίκτυο εμπορίου μεγάλων αποστάσεων κατά την Εποχή του Χαλκού.
Οι γκραβούρες στις ταμπλέτες, συχνά επαναλαμβανόμενες αλλά ποτέ ακριβώς πανομοιότυπες, προσελκύουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Μερικοί ερευνητές προτείνουν ότι αυτά τα σημάδια μπορεί να αντιπροσωπεύουν μια στοιχειώδη μορφή επικοινωνίας , ίσως παρόμοια με τα εικονογράμματα, ικανή να μεταφέρει ιδέες ή μηνύματα σε όσους μπορούσαν να τα αποκρυπτογραφήσουν. Ωστόσο, η έλλειψη σαφούς ερμηνευτικού κλειδιού έχει οδηγήσει σε θεωρίες που κυμαίνονται από εμπορικούς έως τελετουργικούς σκοπούς. Ορισμένοι προτείνουν ότι οι πλάκες χρησιμοποιήθηκαν για τη σήμανση αγαθών ή την καταγραφή συναλλαγών, ενώ άλλοι τις βλέπουν ως αναθηματικά ή θρησκευτικά αντικείμενα προσφοράς.
Η συζήτηση για τη λειτουργία τους έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, χάρη στις νέες τεχνολογίες έρευνας. Για παράδειγμα, ένα διεθνές έργο σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Μπρέσια χρησιμοποίησε τρισδιάστατους σαρωτές για να συγκρίνει τα μορφολογικά μοτίβα των πλακών που βρίσκονται σε διαφορετικές περιοχές, επιτρέποντας στους ερευνητές να δημιουργήσουν συσχετίσεις μεταξύ τους και να εμβαθύνουν στην ανάλυση των πιθανών χρήσεών τους.
Σε μια πρόσφατη έκθεση που διοργανώθηκε στην Ιταλία, εκτέθηκαν εκατό από τις περίπου τριακόσιες γνωστές πλάκες , προερχόμενες από μουσεία σε όλη την Ευρώπη. Αυτή η εκδήλωση, συνοδευόμενη από ένα επιστημονικό συνέδριο, έχει ανανεώσει το ενδιαφέρον για αυτά τα κομμάτια, και παρόλο που μέχρι στιγμής δεν έχει προκύψει οριστική ερμηνεία, η συναίνεση μεταξύ των ειδικών είναι ότι αυτές οι πλάκες έπαιξαν σχετικό ρόλο στα εμπορικά δίκτυα της Εποχής του Χαλκού, πιθανώς ως μια μορφή «ετικετών» ή σφραγίδων για εμπορεύματα .
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοποθεσία Lucone , η οποία έχει δώσει τον μεγαλύτερο αριθμό αινιγματικών πλακών (19 συνολικά), τόσο σε τερακότα όσο και σε πέτρα. Αυτά τα κομμάτια δείχνουν μια εξέλιξη στα σχέδια: ενώ τα παλαιότερα παραδείγματα έχουν μόνο αποτυπωμένες κουκκίδες, οι νεότερες εκδόσεις εμφανίζουν πολύ πιο περίπλοκες γραμμές και γεωμετρικά σχήματα . Αυτά τα χαρακτηριστικά οδήγησαν ορισμένους μελετητές να προτείνουν ότι οι πλάκες μπορεί να λειτουργούσαν ως ημερολόγια ή λογιστικά εργαλεία , αν και άλλοι προτείνουν ότι ήταν μια μορφή πρωτογραφής, που χρησιμοποιείται για τη μετάδοση εμπορικών ή κοινωνικών πληροφοριών.
Η γεωγραφική κατανομή αυτών των ταμπλετών είναι ένας άλλος βασικός παράγοντας στην ανάλυσή τους. Αν και πιο κοινά στη βόρεια Ιταλία, έχουν βρεθεί επίσης στην περιοχή των Άλπεων και στη νότια Γερμανία, όπου παρουσιάζουν τοπικές παραλλαγές σε διακοσμητικά μοτίβα. Για παράδειγμα, στην Ελβετία και τη Γερμανία, τα ορθογώνια σχέδια είναι πιο διαδεδομένα , ενώ τα κυκλικά και σπειροειδή σχέδια κυριαρχούν στην Ιταλία.
Μερικά από τα πιο συναρπαστικά ευρήματα προέρχονται από τοποθεσίες στη λεκάνη του Δούναβη, όπου ανακαλύφθηκαν πλάκες με λαμπερές τομές και σχέδια διαφορετικά από εκείνα της Ιταλίας ή της Ελβετίας. Αυτή η παραλλαγή στα μοτίβα υποδηλώνει ότι, ενώ οι πινακίδες πιθανότατα μοιράζονταν μια κοινή λειτουργία, αντανακλούσαν επίσης τοπικές πολιτιστικές και καλλιτεχνικές επιρροές.
Τα τρέχοντα στοιχεία υποδηλώνουν ότι μπορεί να έχουν χρησιμοποιηθεί ως μια μορφή αναγνώρισης ή λογιστικής σε εμπορικά δίκτυα που συνδέουν διαφορετικούς πολιτισμούς της Εποχής του Χαλκού , αν και η τελετουργική ή συμβολική τους λειτουργία δεν μπορεί να αποκλειστεί. Μια άλλη υπόθεση συνδέει τις πλάκες με την έννοια του αρχαίου νομίσματος σε μια εποχή που η ανταλλαγή ήταν κοινή. Έτσι, θα μπορούσαν να χρησίμευαν ως πιστώσεις που υποδεικνύουν τι χρωστούσε ακόμη ο οφειλέτης όταν δεν είχαν τίποτα να ανταλλάξουν εκείνη τη στιγμή.
Τα υπολείμματα χρώματος που βρέθηκαν σε ορισμένα δισκία μπορεί να υποδηλώνουν τη χρήση τους ως σφραγίδες ή ετικέτες για προϊόντα, σύμφωνα με την παρουσία ενθέτων σε διάφορα γεωμετρικά σχήματα. Ωστόσο, η απόδειξη αυτής της θεωρίας είναι πρόκληση.
Δείτε ΦΩΤΟ ΕΔΩ
photo: pixabay
