Κρυμμένη μέσα στο δάσος του Πλέζαντβιλ της Νέας Υόρκης, βρίσκεται η Ουσονία — μια συνεργατική κοινότητα που δημιουργήθηκε εν μέρει από τον διάσημο αρχιτέκτονα Frank Lloyd Wright. Ένας κάτοικος εκεί είναι 101 ετών.

Η Βανέσα Ρόμο του NPR επισκέφθηκε έναν κάτοικο του οποίου η ζωή έχει καθοριστεί από το σπίτι του.

Ο Roland Reisley έγινε 101 ετών τον Μάιο και χαίρει άκρας υγείας. Αλλά αυτό δεν είναι κάτι για το οποίο του αρέσει να καυχιέται.

«Είμαι ο τελευταίος εν ζωή πελάτης του Wright, και εξακολουθώ να ζω στο σπίτι που σχεδίασε για μένα», δήλωσε ο Ράισλι στο NPR, καθισμένος στο φωτεινό ανοιχτό σαλόνι του σπιτιού που σχεδίασε ο διάσημος αρχιτέκτονας.

Το σπίτι όπου ζει ο Ράισλι εδώ και 73 χρόνια βρίσκεται φωλιασμένο στο δάσος της κομητείας Γουέστσεστερ της Νέας Υόρκης, μόλις 30 μίλια βόρεια του Μανχάταν. Είναι ένα από τα 47 που αποτελούν το ειδυλλιακό σύγχρονο χωριό Ουσόνια. Ο Wright πίστευε ότι τα κτίρια στα οποία ζούμε διαμορφώνουν τους ανθρώπους που γινόμαστε. Συνέλαβε την Ουσόνια για να δημιουργήσει όμορφα, οικονομικά προσιτά σπίτια -συμπεριλαμβανομένων των εντοιχισμένων επίπλων- που συνδέονται με τη φύση για τους Αμερικανούς της μεσαίας τάξης.

Με την πάροδο των δεκαετιών, ο Reisley έχει ανοίξει την πόρτα του σπιτιού του σε αρκετούς επισκέπτες.

Το σπίτι έχει το σχήμα ενός εξαγώνου που σημαίνει ότι κάθε δωμάτιο αποτελείται από έναν συνδυασμό τριγώνων

Το μεγάλο δωμάτιο διαθέτει γυάλινες πόρτες από το δάπεδο μέχρι την οροφή που βλέπουν σε ένα θόλο από δέντρα.


«Οι είσοδοι στα κτίριά του έχουν πάντα σχετικά χαμηλή οροφή, χωρίς εξαίρεση», είπε, περπατώντας μέσα από τη σκοτεινή είσοδο του σπιτιού των 3.100 τετραγωνικών ποδιών. «Νοιώθεις αρχικά λίγο στρυμωγμένος, έτσι όταν κινείσαι μέσα στο σπίτι και βγαίνεις στους κανονικούς χώρους του σπιτιού η πίεση που ένοιωθες φεύγει και νοιώθεις ότι ζεις και κινείσαι σε ένα πολύ άνετο σπίτι».

Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό καθώς προχωράει κάποιος από τον στενό διάδρομο στο σαλόνι σε σχήμα εξαγώνου, το οποίο είναι πλημμυρισμένο από φως από τα γυάλινα παράθυρα και τις γαλλικές πόρτες. Δίνει την εντύπωση ότι βρίσκεσαι σε ένα δεντρόσπιτο, κρεμασμένο σε ένα θόλο από βελανιδιές και μαύρες κερασιές.

Το σπίτι έχει και άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του Wright. Είναι κατασκευασμένο με τοπικά υλικά, έχει επίπεδη στέγη, στέγαστρο αυτοκινήτου, ξύλινη επένδυση, εντοιχισμένα ράφια, τσιμεντένια δάπεδα και έπιπλα κατά παραγγελία. (Ο Reisley είπε ότι τα μόνα έπιπλα στο σπίτι που δεν έχουν σχεδιαστεί από τον Wright είναι ένα ζευγάρι καρέκλες TH Robsjohn-Gibbings , αλλά ακόμη και αυτές είχαν εγκριθεί από τον σχολαστικό αρχιτέκτονα.)

Το άλλο πράγμα που έκανε εξαιρετικά στα κτίρια που σχεδίασε ο Wright, συμπεριλαμβανομένου αυτού που είναι τώρα γνωστό ως το Roland Reisley House, ήταν η επιλογή ενός επαναλαμβανόμενου γεωμετρικού μοτίβου.

«Το Σπίτι βασίζεται σε ένα εξάγωνο που δημιουργεί ένα πλέγμα γωνιών 60 και 120 μοιρών», εξήγησε ο Ράισλι.

Αυτό σημαίνει ότι όλες οι επιφάνειες σε όλο το σπίτι – τα δάπεδα, οι τοίχοι, τα παράθυρα, ακολουθούν το γωνιακό πλέγμα, το οποίο επιτρέπει στο μάτι να κινείται απαλά μέσα στον χώρο. Δεν υπάρχει καμία διακοπή στην εντυπωσιακή θέα επειδή δεν υπάρχουν σχεδόν καθόλου ορθές γωνίες σε όλη την κατοικία. Ο Reisley είπε ότι ο Wright το έκανε «για να δημιουργήσει έναν ρυθμό και μια αρμονία στον χώρο που κανείς αισθάνεται διαισθητικά».

Ουσονία όπως Ουτοπία

Μετά τη Μεγάλη Ύφεση και μετά από δεκαετίες κατασκευής περίπλοκων σχεδίων σπιτιών για τις πλουσιότερες οικογένειες της χώρας, ο Wright σκέφτηκε την ιδέα των κοινοτήτων Usonian, όπου τα σπίτια θα ήταν πιο απλά, σε πιο προσιτές εκδοχές της οργανικής αρχιτεκτονικής του. Κατασκεύασε δεκάδες κατοικίες Usonian σε όλη τη χώρα. Αλλά ήταν μια ομάδα πρώην μαθητών του Wright, συμπεριλαμβανομένου του Ντέιβιντ Χένκεν, που το 1941 ενώθηκαν για να αγοράσουν 100 στρέμματα δασικής γης στο Πλέζαντβιλ της Νέας Υόρκης. Διέθεσαν ένα στρέμμα και ένα τέταρτο για κάθε σπίτι και οραματίστηκαν ότι η συλλογικότητα θα διαχειριζόταν μαζί περίπου 30 στρέμματα προστατευόμενων μονοπατιών, μια κοινόχρηστη πισίνα και γήπεδα τένις.

Ο Ράισλι είπε ότι ο Χένκεν ήταν υπεύθυνος για την πρόσληψη του Wright για την επίβλεψη του έργου. Μόλις ανακοινώθηκε η συμμετοχή του, η ομάδα ξεκίνησε να δημιουργεί μια κοινότητα κατοικιών ανοιχτής κάτοψης, κατασκευασμένων με φυσικά υλικά που έδεναν αρμονικά με το φυσικό τοπίο. Και το καλύτερο από όλα, υποτίθεται ότι θα κόστιζαν μόνο 5.000 δολάρια – αυτό θα ήταν λίγο κάτω από 67.000 δολάρια σήμερα.

Το 1951, ο Reisly ήταν μόλις 26 ετών, νιόπαντρος και έτοιμος να μείνει κάπου μόνιμα. Αυτός και η σύζυγός του, Ρόζαλιν Σακς, άρχισαν να ψάχνουν για ένα σπίτι στο Μανχάταν. Αλλά αυτό που τους άρεσε, δεν μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά με τον μισθό του ηχολήπτη και ό,τι μπορούσαν, δεν τους άρεσε. Τότε άκουσαν για την Ουσονία.

Στο πρώτο τους ταξίδι, ο Reisley είπε ότι οι 10 οικογένειες που κατοικούσαν ήδη εκεί τους υποδέχτηκαν με τέτοιο ενθουσιασμό και αφοσίωση, που αποφάσισαν να συμμετάσχουν και οι ίδιοι σε αυτή την κοινότητα. Χρησιμοποίησαν τις αποταμιεύσεις τους και ό,τι χρήματα είχαν μαζέψει από τον γάμο, για να αγοράσουν ένα οικόπεδο. Επέλεξαν μια τοποθεσία με έναν τεράστιο βράχο που προεξείχε από το έδαφος και μετά περίμεναν να τους ανατεθεί ένας αρχιτέκτονας.

«Τώρα, εμείς, ως απλοί άνθρωποι, δεν ονειρευόμασταν καν να προσεγγίσουμε τον Frank Lloyd Wright», είπε.

Ο Wright ήταν γνωστός για τον ασυμβίβαστο χαρακτήρα του, αγνοώντας μερικές φορές τις επιθυμίες των πελατών του. Αλλά ο Ράισλι λέει ότι δημιούργησαν μια διαρκή φιλία παρά τη διαφορά ηλικίας τους – ο Wright ήταν 84 ετών όταν γνωρίστηκαν.

«Αυτό μπορεί να συνέβαλε στο να νιώσει κάπως σαν μέντορας για μένα», είπε, προσθέτοντας ότι η διαδικασία κατασκευής ήταν μια συλλογική διαδικασία.

Όταν η σύζυγος του Reisley συνειδητοποίησε ότι δεν υπήρχε ντουλάπι για τις σκούπες στα σχέδια, ο Wright πρόσθεσε ένα. Όταν το ζευγάρι ζήτησε περισσότερες βιβλιοθήκες, ο Wright τοποθέτησε από μία σε κάθε δωμάτιο. Έκανε μάλιστα παραχωρήσεις για την τηλεόραση του ζευγαριού, σχεδιάζοντας μια ειδική γωνιά στο γραφείο. Και, όταν ο Reisley είπε στον Wright ότι αυτός και η σύζυγός του σχεδίαζαν να αποκτήσουν σύντομα παιδί, ο Wright σχεδίασε ένα νιπτήρα μπάνιου που θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως μπανιέρα για το μωρό.

Το κόστος

Υπήρχαν, φυσικά, εμπόδια στο δρόμο.

«Του δώσαμε έναν προϋπολογισμό 20.000 δολαρίων, τον οποίο θεωρήσαμε πολλά χρήματα. Το συμβόλαιό είχε συμφωνηθεί για 30.000 δολάρια. Το πραγματικό κόστος ήταν πάνω από 40.000 δολάρια», είπε.

Υπολογίζοντας τον πληθωρισμό σήμερα, αυτό θα ήταν σαν να ξεκινούσες να χτίζεις ένα σπίτι για περίπου 250.000 δολάρια και να καταλήγεις να πληρώνεις περισσότερα από μισό εκατομμύριο δολάρια. Ο Ράισλι είπε ότι δεν ήταν εύκολο να βρει τα επιπλέον χρήματα, αλλά βρήκε έναν τρόπο.

Και όταν ήρθε η ώρα να επεκταθεί το σπίτι, καθώς η οικογένεια μεγάλωσε, στράφηκε ξανά στον Wright. Με τον δικό του τρόπο, ο Reisley είπε ότι ο Wright προσπάθησε να του εξοικονομήσει κάποια χρήματα.

«Επαναχρησιμοποιήσαμε τα παράθυρα και μερικά από τα ξύλα και τις πέτρες. Κάτι τέτοιο ήταν πολύ σημαντικό για αυτόν», είπε ο Ράισλι.

Το σπίτι είναι πλέον καταχωρημένο στο Εθνικό Μητρώο Ιστορικών Τόπων . Αλλά ο Ράισλι είπε ότι ούτε αυτός, ούτε η σύζυγός του ούτε τα τρία παιδιά του αντιμετώπιζαν το σπίτι σαν μουσείο. Η κουζίνα ήταν εξοπλισμένη με μαγείρεμα, η οικογένεια συγκεντρωνόταν γύρω από το τραπέζι φαγητού που σχεδίασε ο Ράιτ για να τρώει καθημερινά και όλες οι εστίες στο σπίτι ήταν αναμμένες και ζεστές κατά τη διάρκεια του χειμώνα, είπε.

«Ποτέ δεν είπαμε στα παιδιά, να προσέχουν, να μην καταστρέφουν το ξύλο ή οτιδήποτε άλλο. Έκαναν αυτό που κάνουν όλα τα παιδιά και όλα ήταν καλά», είπε.

Μια διαρκής κληρονομιά

Ο Ράισλι είπε ότι έχει προσπαθήσει όσο καλύτερα μπορούσε να είναι καλός διαχειριστής όχι μόνο του κτίσματος των Wrigh στο οποίο ζει, αλλά και όλων των άλλων. Ο Ράισλι συνίδρυσε το Frank Lloyd Wright Building Conservancy , έναν οργανισμό αφιερωμένο στη διατήρηση όλων των εναπομεινάντων κτιρίων των Ράιτ. Συνέγραψε επίσης ένα ιστορικό της συνεταιριστικής κοινότητας με τίτλο « Usonia, NY: Building a Community with Frank Lloyd Wright» .

Ο Ράισλι πιστεύει ότι η αφοσίωσή του στο σπίτι και την κοινότητα είναι αυτά που τον έχουν κρατήσει σε τόσο καλή υγεία όλα αυτά τα χρόνια.

«Οι νευροεπιστήμονες μας λένε ότι η επίγνωση της ομορφιάς στο περιβάλλον κάποιου για μεγάλο χρονικό διάστημα μειώνει το άγχος, μπορεί να έχει φυσιολογικά οφέλη, ίσως ακόμη και μακροζωία», εξήγησε. «Και συνειδητοποίησα ότι δεν υπάρχει μέρα στη ζωή μου που να μην είδα κάτι όμορφο».

Είπε ότι κάποιες μέρες τον γοητεύει ο τρόπος που ένα ρεύμα ηλιακού φωτός χτυπά την ξύλινη επένδυση. Άλλες μέρες, είπε, κάθεται μαγεμένος παρακολουθώντας τα φύλλα να χορεύουν στον άνεμο μέσα από τα παράθυρα. Μετά από περισσότερες από επτά δεκαετίες, είναι πεπεισμένος. «Αυτή είναι η εξήγησή μου. Αυτό είναι το μυστικό».

Είναι ένα μυστικό που ελπίζει να μεταδώσει. Σχεδιάζει να αφήσει το σπίτι στον έναν επιζώντα γιο του και στα δύο εγγόνια του.

(photo: pixabay)