Οι τέσσερις Φρεγάτες τύπου ΜΕΚΟ 200 ή αλλιώς, κλάσης ”Υδρα” αποτελούν τις νεότερες και πιο αξιόπιστες μονάδες επιφάνειας αυτή τη στιγμή, του Πολεμικού Ναυτικού με τα πλοία αυτά όμως να είναι ήδη αρκετά χρόνια σε υπηρεσία.
Η αναβάθμισή τους ήταν ήδη επιτακτική ανάγκη από την περασμένη δεκαετία αλλά η οικονομική κρίση και το δόγμα του ΣΥΡΙΖΑ « θα το ρισκάρουμε με την Τουρκία» , δεν επέτρεψε την εκτέλεση ενός τέτοιου προγράμματος, με αποτέλεσμα να έχει παρέλθει πολύτιμος χρόνος και τώρα να είμαστε σε φάση που πρέπει να τρέξει για να θέσει τα αναβαθμισμένα πλοία σε υπηρεσία.
Για να φτάσουμε όμως σε αυτό το σημείο πρώτα πρέπει να γίνουν όσα δεν έγιναν τα τελευταία 15 χρόνια και αυτά που δεν έγιναν τα τελευταία χρόνια είναι τα εξής:
· Διάθεση κατάλληλης πίστωσης για μία αναβάθμιση η οποία πραγματικά θα αναβαθμίζει τα πλοία επιχειρησιακά. Μία τέτοια αναβάθμιση σημαίνει περί τα 100 εκ. ευρώ ανά πλοίο. Το 2020 αρχικά συζητούνταν να μείνει το κονδύλι στα 150 εκ. ευρώ και για..τα τέσσερα πλοία. Αυτό αργότερα άλλαξε και στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής είχε λεχθεί ότι τελικά θα διατίθετο το ποσό των 400 εκ. ευρώ για όλο το πρόγραμμα.
· Εκκίνηση των διαδικασιών επιλογής των συστημάτων που θα αποτελέσουν την αναβάθμιση των πλοίων δηλαδή της διαμόρφωσής τους με καθαρά επιχειρησιακά κριτήρια. Άλλα συστήματα θα είχε ίσως το πρόγραμμα αν ξεκινούσε το 2010, άλλα τα συστήματα το 2021 .Η φιλοσοφία βέβαια παραμένει η ίδια.
· Το πρόγραμμα χρειάζεται χρόνο για να διεκπεραιωθεί, καθώς απαιτείταιι η σύναψη συμβολαίου με την όποια εταιρεία επιλεγεί, η εκτέλεση των γραφειοκρατικών διαδικασιών και για τίς δύο πλευρές ( δεν έχει μόνο η Ελλάδα γραφειοκρατικές διαδικασίες αλλά και οι άλλες χώρες), η οριστικοποίηση των αλλαγών που θα αποτελέσουν τη νέα διαμόρφωση των σκαφών και φυσικά η ολοκλήρωση των εργασιών στα ναυπηγεία με τα πλοία να εισέρχονται για αναβάθμιση υποχρεωτικά, ένα προς ένα, για να μην υπάρχει μεγάλος αντίκτυπος στη μαχητική ικανότητα του Στόλου της Διοίκησης Φρεγατών. Με την ολοκλήρωση των εργασιών στα σκάφη, χρειάζεται να εκτελεστούν και οι απαραίτητες δοκιμές θαλάσσης πριν την επανένταξή τους στον Στόλο.
Το πρόγραμμα αυτό είναι ίσως σημαντικότερο από το πρόγραμμα νέων φρεγατών καθώς τα πλοία είναι ήδη σε υπηρεσία και μπορούν να αποδοθούν νωρίς στον Στόλο μετά την αναβάθμισή τους ( 18 περίπου μήνες από τη στιγμή που θα εισέλθει το πλοίο στο ναυπηγείο ). Επειδή δεν πρόκειται για πλοία που θα ναυπηγηθούν από την αρχή αλλά για αλλαγές σε έτοιμα πλοία, οι οποίες αφορούν τα ραντάρ, τους εκτοξευτές κατευθυνόμενων βλημάτων και άλλα συστήματα, ο χρόνος ολοκλήρωσης είναι κατά πολύ μικρότερος από μία νέα ναυπήγηση.
Επομένως, σε συντομότερο χρόνο το Πολεμικό Ναυτικό μπορεί να ενισχυθεί με πλοία πολύ καλύτερα από τα υπάρχοντα και να αυξήσει την ισχύ του αρκετά, σε σύγκριση πάντα με το τουρκικό ναυτικό, το οποίο όμως σταδιακά θα θέσει σε υπηρεσία τις νέες φρεγάτες κλάσης Instabul στις οποίες οι Τούρκοι ευελπιστούν να εφαρμόσουν τις τεχνολογίες που προορίζονται για τα αντιτορπιλικά TF-2000 σε αυτές.
Η πιθανή διαμόρφωση των ΜΕΚΟ
Η αναβάθμιση των ΜΕΚΟ, εφόσον έχει χρηματοδότηση επαρκή, όπως γράφηκε παραπάνω περί τα 100 εκ. ευρώ ανά σκάφος, θα αφορά την αναβάθμιση:
1. Των ραντάρ των πλοίων. Για παράδειγμα, τοποθέτηση του ραντάρ σε ιστό i-Mast της Thales πάνω στον οποίο μπορούν να τοποθετηθούν όχι μόνο το ραντάρ αλλά και τα λοιπά συστήματα, όπως τα ραντάρ ναυτιλίας, οι δορυφορικές επικοινωνίες και άλλα. Το i-Mast έρχεται στο ναυπηγείο έτοιμο, μονταρισμένο και τοποθετείται κατευθείαν επί της υπερκατασκευής του πλοίου επιτρέποντας τη συγκόλλησή της σε αυτή και την άμεση σύνδεση των συστημάτων που φέρει με το υπόλοιπο σκάφος και το κέντρο επιχειρήσεων. Μειώνεται έτσι κατά πολύ ο χρόνος που το σκάφος μένει στο ναυπηγείο. Η επιλογή ραντάρ γίνεται από το Πολεμικό Ναυτικό με βάση τις ανάγκες.
2. Με μερικές διαρρυθμίσεις στην πλώρη του πλοίου: Μπορεί να τοποθετηθεί πίσω από το πυροβόλο των 127χιλ. ένα σύστημα κάθετων εκτοξευτών ( VLS ) και άλλος ένας Mk-41 στη θέση του παλαιότερου VLS Mk-41 8 κελιών που βρίσκεται πίσω από το υπόστεγο και φέρει από έναν Sea Sparrow/κελί. Κάθε Mk-41 μπορεί να φέρει στα 8 κελιά του από 4 πυραύλους ESSM Block II στην quadraple διαμόρφωση των κελιών με αποτέλεσμα έναν αρκετά μεγάλο φόρτο κατευθυνόμενων βλημάτων σε 2 εκτοξευτές VLS Mk-41 των 8 κελιών έκαστος, σε σχέση με την υπάρχουσα διαμόρφωση.
3. Αναβάθμιση του συστήματος μάχης του πλοίου με το TACTICOS
4. Αναβάθμιση του σόναρ της φρεγάτας για καλύτερες ανθυποβρυχιακές επιδόσεις, πράγμα ζητούμενο για τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού, τα οποία θα έχουν να αντιμετωπίσουν τα τουρκικά Τ-214 στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
5. Εγκατάσταση νέων συστημάτων αυτοπροστασίας κατά εισερχόμενων πυραύλων επιφανείας-επιφανείας και εναντίων εισερχόμενων τορπιλών. Τέτοια συστήματα θεωρούνται βασικά σε μία αναβάθμιση του είδους καθώς το σκάφος πρέπει να έχει επιπλέον προστασία σε περίπτωση που τα CIWS κορεστούν, ενώ οι τορπίλες είναι πολύ βασικό πρόβλημα.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν ένα υποθετικό παράδειγμα και όχι κάποιο σχέδιο που έχει ανακοινωθεί. Με λίγη φαντασία και φυσικά χρήμα, υπάρχουν διάφορα συστήματα που μπορούν να τοποθετηθούν και διάφορες διαμορφώσεις.
Η ενσωμάτωση του προγράμματος στο πρόγραμμα νέων φρεγατών
Η λογική που ακολουθείται είναι ότι το πρόγραμμα αναβάθμισης των ΜΕΚΟ 200 του Πολεμικού Ναυτικού θα συνδεθεί με το πρόγραμμα των νέων φρεγατών, πράγμα το οποίο είναι σε γενικές γραμμές μία καλή απόφαση από την πλευρά του Ναυτικού και της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Αμύνης και εξηγούμαστε γι αυτή μας τη θέση:
Το πρόγραμμα των νέων φρεγατών του Πολεμικού Ναυτικού έχει ένα όριο στα χρήματα που θα διατεθούν το οποίο αγγίζει τα 5 δις ευρώ, από ότι έχει γίνει μέχρι σήμερα γνωστό. Για μία εταιρεία η οποία έχει σκοπό να καταθέσει μία ολοκληρωμένη πρόταση για νέα πλοία, των οποίων το κόστος μπορεί να αγγίξει το 1 δις μαζί με την υποστήριξη και τα όπλα, είναι αρκετά θετικό το ότι μπορεί να κερδίσει ένα επιπλέον συμβόλαιο μαζί με αυτό των νέων ναυπηγήσεων και φυσικά αυτό δεν είναι άλλο από το πρόγραμμα αναβάθμισης των ήδη υπαρχόντων φρεγατών με ένα επιπλέον κόστος. Από την οπτική της εταιρείας, αν αυτό το κόστος μπορέσει να χωρέσει στην τελική τιμή των νέων πλοίων και την τιμή της αναβάθμισης, με το σύνολο να μην ξεπερνά το ταβάνι που έχει τεθεί ως όριο χρηματοδότησης, τότε το πρόγραμμα θα βρίσκεται σε καλό δρόμο.
Από την πλευρά του πελάτη, δηλαδή του Ναυτικού μας, μπορούν, κατά αυτόν τον τρόπο, να επιτευχθούν δύο σημαντικά πράγματα: Να υπάρξει μία συνολική έκπτωση σε όλο το πρόγραμμα, η οποία να περιλαμβάνει τα 4 νεότευκτα σκάφη και τα 4 αναβαθμισμένα, αλλά και μία σχετική ομοιοτυπία στα συστήματα και των 8 σκαφών, η οποία θα υφίσταται σε μεγάλο βαθμό, αφού οι εταιρείες προτείνουν συγκεκριμένα συστήματα με το Ναυτικό όμως να ζητά επιπλέον αλλαγές όπου θεωρεί ότι χρειάζεται. Άρα αν συνδεθούν τα δύο προγράμματα, είναι πιθανό ανα υπάρξει κάποια έκπτωση στα 400 εκ. που προϋπολόγισε το Ναυτικό.
Το αρνητικό με το πακέτο αυτό είναι αυτό που ουσιαστικά βιώνουμε τώρα και δεν είναι άλλο από το ότι το πρόγραμμα αναβάθμισης δεν έχει ξεκινήσει ακόμα, καθώς δεν έχει επιλεγεί η νέα σχεδίαση για τις 4 νέες φρεγάτες. Όσο λοιπόν αργεί να οριστεί η ανάδοχος εταιρεία, τόσο θα αργεί να εκκινήσει και η αναβάθμιση των φρεγατών. Ωστόσο, όπως προαναφέραμε, άπαξ και εκκινήσει το πρόγραμμα, το πρώτο πλοίο θα έρθει σύντομα και εφόσον δεν υπάρξουν τυχόν καθυστερήσεις στις εργασίες και τη χρηματοδότηση, θα αυξηθεί η ισχύς του Στόλου με την κατάλληλη διαμόρφωση.
Υπό κανονικές συνθήκες, δεν θα έπρεπε ούτε το πρόγραμμα του ΕΜΖ των ΜΕΚΟ να χρειάζεται να ενωθεί σε ένα ευρύτερο ναυπηγικό πρόγραμμα νέων σκαφών αλλά, αυτή τη στιγμή, έχουμε αργήσει χαρακτηριστικά και ο χρόνος τρέχει και μας πιέζει. Με μία σωστή σχεδίαση περί των μονάδων του στόλου ανά τα χρόνια, όλα τα παραπάνω θα γίνονταν στην ώρα τους, όπως ορίζει η διεθνής πρακτική αλλά και η κοινή λογική, ωστόσο στην Ελλάδα τα πράγματα δεν βαίνουν πολλές φορές με βάση τα παραπάνω. Ελπίζουμε ότι το σημαντικότερο πρόγραμμα του Πολεμικού Ναυτικού θα εκκινήσει σύντομα.
*Στη φωτογραφία, η αναβαθμισμένη ΜΕΚΟ 200 του Αυστραλέζικου Ναυτικού ( ANTZAC Class )
