Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι διαδεδομένα στη δυτική διατροφή και νέα έρευνα έχει συνδέσει αυτά τα βιομηχανικά παραγόμενα γεύματα, ποτά και σνακ με χειρότερη υγεία του εγκεφάλου.

Συγκεκριμένα, η μελέτη διερεύνησε τη συσχέτιση μεταξύ της προσοχής, του κινδύνου άνοιας και της αναλογίας των υπερεπεξεργασμένων τροφών στη διατροφή περισσότερων από 2.000 Αυστραλών ηλικίας 40-70 ετών χωρίς άνοια.

Η βιοχημικός διατροφής Barbara Cardoso από το Πανεπιστήμιο Monash στην Αυστραλία ηγήθηκε της ανάλυσης των δεδομένων της έρευνας από 2.192 συμμετέχοντες (κυρίως γυναίκες), οι οποίοι συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο τροφίμων και τέσσερα τεστ γνωστικής λειτουργίας που αξιολόγησαν την προσοχή και τη μνήμη.

Οι συμμετέχοντες παρείχαν επίσης δημογραφικά στοιχεία, επίπεδα σωματικής δραστηριότητας και άλλες λεπτομέρειες για την υγεία τους, κάτι που επέτρεψε στους ερευνητές να υπολογίσουν τον κίνδυνο άνοιας με ένα καθιερωμένο εργαλείο για την πρόβλεψη της πιθανότητας διάγνωσης εντός 20 ετών σε άτομα μέσης ηλικίας.

Ενώ μια μελέτη παρατήρησης όπως αυτή, δεν μπορεί να προσδιορίσει εάν υπάρχει κάποια αιτιώδης σχέση μεταξύ των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και της υγείας του εγκεφάλου, αποκάλυψε μοτίβα μεταξύ των δύο που θα μπορούσαν να διερευνηθούν περαιτέρω.

Σε ολόκληρη την ομάδα, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούσαν περίπου το 41% ​​της συνολικής πρόσληψης θερμίδων, αν και αυτό το ποσοστό ήταν σημαντικά υψηλότερο μεταξύ των νεότερων συμμετεχόντων και των ανδρών.

Για κάθε αύξηση της τάξης του 10% των υπερεπεξεργασμένων τροφών στη διατροφή ενός ατόμου, υπήρχε μια σαφής, μετρήσιμη μείωση στην ικανότητά του να εστιάζει, περίπου 0,05 μονάδες. Περισσότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συσχετίστηκαν επίσης με υψηλότερο κίνδυνο άνοιας, προσθέτοντας περίπου 0,24 μονάδες στη βαθμολογία για κάθε αύξηση 10%.

«Για να θέσουμε τα ευρήματά μας στην πράξη, μια αύξηση 10% στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ισοδυναμεί περίπου με την προσθήκη ενός τυπικού πακέτου πατατάκια στην καθημερινή σας διατροφή», λέει ο Cardoso .

«Από κλινικής άποψης, αυτό μεταφράστηκε σε σταθερά χαμηλότερες βαθμολογίες σε τυποποιημένα γνωστικά τεστ που μετρούν την οπτική προσοχή και την ταχύτητα επεξεργασίας.»

Η μελέτη αποκάλυψε επίσης μερικούς άλλους παράγοντες που σχετίζονται με την υψηλότερη πρόσληψη υπερεπεξεργασμένων τροφίμων: χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο, παχυσαρκία και χαμηλότερη προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή.

Αλλά η τήρηση μιας «υγιεινής» διατροφής όπως η μεσογειακή, την οποία προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει με καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου, δεν είχε μεγάλη σημασία αν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούσαν ακόμα μέρος της εξίσωσης.

Αυτό, όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς της μελέτης, θα μπορούσε να σημαίνει ότι η ίδια η επεξεργασία τροφίμων θα μπορούσε να επηρεάζει τη γνωστική υγεία και όχι η διατροφική έλλειψη θρεπτικών συστατικών.

Για τους σκοπούς αυτής της μελέτης, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα περιελάμβαναν πράγματα όπως αναψυκτικά, πατατάκια, έτοιμα γεύματα, γαλακτοκομικά επιδόρπια και χοτ ντογκ – ουσιαστικά, οτιδήποτε δεν είναι φρέσκο, «ολόκληρο» τρόφιμο.

Είναι μια πολύ ευρεία κατηγορία, γεγονός που καθιστά δύσκολο να περιοριστεί η εξήγηση της σχέσης μεταξύ της υγείας του εγκεφάλου και της διατροφής – αλλά οι ερευνητές έχουν μερικές θεωρίες.

«Η υπερεπεξεργασία τροφίμων συχνά καταστρέφει τη φυσική δομή των τροφίμων και εισάγει δυνητικά επιβλαβείς ουσίες όπως τεχνητά πρόσθετα ή χημικές ουσίες επεξεργασίας», εξηγεί ο Καρντόσο .

«Αυτά τα πρόσθετα υποδηλώνουν ότι η σύνδεση μεταξύ της διατροφής και της γνωστικής λειτουργίας εκτείνεται πέρα ​​από την απλή παράλειψη τροφών που είναι γνωστές ως υγιεινές, υποδεικνύοντας μηχανισμούς που συνδέονται με τον ίδιο τον βαθμό επεξεργασίας των τροφίμων».

Τα πρόσθετα είναι μια πιθανή εξήγηση, αλλά υπάρχουν και πολλές άλλες.

Καταρχάς, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συνδέονται επίσης με μεταβολικές παθήσεις όπως ο διαβήτης, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η παχυσαρκία, οι οποίες με τη σειρά τους μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Από την άλλη πλευρά, τα άτομα με χαμηλότερες βαθμολογίες προσοχής και υψηλότερο κίνδυνο άνοιας μπορεί να είναι πιο επιρρεπή στην κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφών εξαρχής. Το πού ζει κάποιος επηρεάζει επίσης άμεσα την πρόσβασή του σε υγιεινές επιλογές τροφίμων.

Θα χρειαστεί περαιτέρω έρευνα για να κατανοήσουμε ακριβώς τι συμβαίνει εδώ. Παρόλα αυτά, αρκεί να σκεφτούμε να αντικαταστήσουμε αυτό το χοτ ντογκ με ένα σάντουιτς με σαλάτα – ολικής αλέσεως, φυσικά.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Alzheimer’s and Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitoring .

(photo: pixabay)