Αεροπλανοφόρο Σάνγκρι Λα (USS Shangri La, CV 38)

Το όνομα Σάνγκρι Λα είναι γνωστό στους αναγνώστες της σειράς "Γιατί και Πώς ζουν ανάμεσά μας" του Δημοσθένη Λιακόπουλου:

ήδη από την πρώτη τριλογία, πριν 10 ολόκληρα χρόνια, αναφέρεται ειδικά στον τόμο 3. Στη γλώσσα των αρχαίων θεών σημαίνει «τόπος ανάπαυσης» και βρίσκεται στα Ιμαλάια, ενώ περισσότερες λεπτομέρειες περιέχει ο τόμος 14: μια πόλη χτισμένη μέσα σε μια καταπράσινη κοιλάδα αν και τα πάντα γύρω της είναι παγωμένα, και που για το επιστημονικό κατεστημένο των ανθρώπων δεν υπάρχει, όμως πολλοί ερευνητές την έχουν αναφέρει.

Οι προσεκτικοί όμως μελετητές της παγκόσμιας στρατιωτικής ιστορίας, ίσως θυμούνται πως υπήρξε και όνομα ενός αμερικάνικου αεροπλανοφόρου κατά το παρελθόν!

 Tο αεροπλανοφόρο USS Shangri La, με κωδικό CV 38, καθελκύστηκε στις 24 Φεβρουαρίου 1944, ως ένα απ΄τα 24 αεροπλανοφόρα της κλάσης Essex με μήκος 271 μέτρα, πλάτος 28, με μέγιστη ταχύτητα 33 κόμβους (61 χλμ) ανά ώρα και μπορούσε να φιλοξενήσει 90 -100 αεροσκάφη.  

Έδρασε στην τελική φάση του πολέμου στον Ειρηνικό, κατά της Ιαπωνίας. 

Μετά τη λήξη του Β΄παγκοσμίου πολέμου αποσύρθηκε από την πρώτη γραμμή για να αναβαθμιστεί (μετά την αναβάθμισή του τροποποιήθηκε ο κωδικός σε CVΑ 38 – κρατήστε το αυτό για να το δούμε παρακάτω) και επιστρέφοντας σε υπηρεσία στους ωκεανούς κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, αποτέλεσε μέρος των στόλων Ατλαντικού, Ειρηνικού και Μεσογείου, λαμβάνοντας μέρος και στον πόλεμο του Βιετνάμ, ως  το 1971 που πέρασε στην εφεδρεία, όπου έμεινε επί 10 και πλέον χρόνια, ενώ αποψιλώθηκε και τελικά πουλήθηκε για παλιοσίδερα το 1988. 

Είναι όντως αξιοπερίεργη η ονοματοδοσία του αυτή, αν κρίνουμε από τα υπόλοιπα πλοία της εποχής: για παράδειγμα τα θωρηκτά είχαν ονόματα πολιτειών (Oklahoma, Arizona, Nevada, West Virginia) ενώ τα γνωστότερα αεροπλανοφόρα ονομαζόταν Yorktown, Lexington, Hornet, Enterprise. Το Σάνγκρι Λα όμως ήταν ένα όνομα που αφορούσε μια φανταστική χώρα, καθώς αναφέρεται στο βιβλίο «χαμένος παράδεισος» του James Hilton που εκδόθηκε 1933.

 Ας δούμε συνοπτικά τα γεγονότα:

Το πρωί της Κυριακής 7 Δεκεμβρίου 1941 η Ιαπωνία επιτίθεται αιφνιδιαστικά(;;; *) στο Περλ Χάρμπορ, στο ναύσταθμο όπου βρίσκεται αγκυροβολημένος σχεδόν όλος ο στόλος του Ειρηνικού, αποσκοπώντας να τον εξουδετερώσει. Πραγματικά, μέσα σε σχεδόν δυο ώρες πέτυχαν ένα συντριπτικό χτύπημα κατά των ανυπεράσπιστων ελλιμενισμένων πλοίων, θωρηκτών κυρίως, καθώς τα αεροπλανοφόρα, που ήταν ο κύριος στόχος, έλειπαν κάπου στον Ειρηνικό για ασκήσεις. 

Η απάντηση των αμερικανών, όχι τόσο στο στρατηγικό κομμάτι, αλλά στο ψυχολογικό, θα ήταν η επιδρομή ενάντια στην Ιαπωνία που έμεινε στην ιστορία ως «επιδρομή στο Τόκιο» ή»επιδρομή του Ντουλίτλ» που έγινε στις 18 Απριλίου 1942.

(Στην ταινία Pearl Harbor του 2001 αναπαριστάται εξαιρετικά η ιαπωνική επίθεση, αλλά προβάλλεται και αυτή η επιδρομή). Ανατέθηκε στον James «Jimmy» Doolittle να σχεδιάσει την αποστολή, στην οποία απαίτησε ο ίδιος και να συμμετέχει. 

Θα τροποποιούταν βομβαρδιστικά του στρατού για να χρησιμοποιηθούν από αεροπλανοφόρα, καθώς εκείνα του ναυτικού δεν είχαν την απαιτούμενη εμβέλεια για να πλήξουν τα εδάφη του αντιπάλου. Πραγματικά, επιλέχθηκαν τα B-25b Mitchell που αποψιλώθηκαν από οτιδήποτε θεωρούταν περιττό (θωράκιση, κοιλιακός πυργίσκος πολυβόλων, σκοπευτικά, ενώ αντί των ουραίων πολυβόλων τοποθετήθηκαν…σκουπόξυλα βαμμένα μαύρα)  ώστε να μπορέσουν να απονηωθούν απ΄τον περιορισμένης έκτασης διάδρομο του καταστρώματος των αεροπλανοφόρων. Κάθε κιλό που μπορούσε να κερδηθεί για να χωρέσουν περισσότερα καύσιμα στα αεροπλάνα ήταν πολύτιμο. Ο φόρτος θα ήταν από 4 βόμβες των 500 λιβρών (224 κιλά) για κάθε ένα απ τα 16 αεροσκάφη της αποστολής. Η ζημιά που θα έκαναν θα ήταν απειροελάχιστη στρατηγικά, ήλπιζαν όμως να είχε ψυχολογικά οφέλη.  Φυσικά λεπτομέρειες δεν δινόταν ούτε στα πληρώματα, 80 άτομα συνολικά που εκπαιδευόταν εντατικά, για να εξασφαλισθεί το απόρρητο…..έτσι φορτώθηκαν στο αεροπλανοφόρο Hornet και ξεκίνησαν την 1η Απριλίου, στις 12 συναντήθηκαν με την ομάδα μάχης του αεροπλανοφόρου Enterprise και κατευθύνθηκαν προς την Ιαπωνία, με το συνδυασμένο στόλο να ονομάζεται task force 16. 

Ο σκοπός ήταν να εξαπολυθεί η επίθεση 450 μίλια (σχεδόν 850 χιλιόμετρα) απ΄τις ακτές της Ιαπωνίας, νύχτα, με τα πλοία να επιστρέφουν στη Χαβάη και τα αεροπλάνα να συνεχίζουν προς την Κίνα, μετά την προσβολή των στόχων, όπου και θα προσγειωνόταν μέρα. 

Το πρωί της 18ης  Απριλίου εντοπίσθηκε από τα πλοία της ομάδας ένα γιαπωνέζικο αλιευτικό, στην ουσία καμουφλαρισμένο κατασκοπευτικό, που προκάλεσε σύγχυση…ο εντοπισμός κι άλλων έδειξε πως είχαν αποκαλυφθεί… η αποστολή κινδύνευε, αν και τα αλιευτικά βυθίστηκαν είχαν ήδη δώσει το στίγμα της εχθρικής δύναμης να πλέει προς τα νησιά της Ιαπωνίας. Η επιδρομή έπρεπε να επισπευσθεί και τα πλοια να αποχωρήσουν άμεσα…βρισκόταν σε απόσταση 650 μιλίων απ΄την Ιαπωνία, και πλέον η επίθεση θα γινόταν με το φως της μέρας. 

Οι ιάπωνες δεν φάνηκαν να ανησυχούν ιδιαίτερα, καθώς τα αεροπλάνα του αμερικάνικου ναυτικού δεν είχαν την εμβέλεια να απειλήσουν από εκεί…είχαν δίκιο, όμως επρόκειτο για βομβαρδιστικά του στρατού που πλέον κατευθύνονταν εναντίον τους….άλλωστε είχαν ήδη περιπολίες σε απόσταση 300 μιλίων γύρω απ΄τη χώρα.

Κύριος στόχος ήταν το Τόκιο, αλλά και το Κόμπε, η Ναγκόγια, η Γιοκοχάμα, η Γιοκοσούκα , όλα τα αεροσκάφη πλην ενός, που παρουσίασε πρόβλημα έφτασαν στο στόχο, χωρίς να συναντήσουν ιδιαίτερη αντίσταση. Μάλιστα πετώντας χαμηλά, πολλοί κάτοικοι τα εξέλαβαν για δικά τους, χαιρετώντας τα, ώσπου εξερράγησαν οι πρώτες βόμβες…..εκεί έγινε αντιληπτό πως συνέβαινε κάτι τρομακτικό για τους ίδιους, δεχόταν αιφνιδιαστική επίθεση….. απογειώθηκαν ιαπωνικά καταδιωκτικά, όμως δεν κατάφεραν να καταρρίψουν κάποιο βομβαρδιστικό, αντίθετα είχαν απώλειες, καθώς τα Β-25 διατηρούσαν κάποιο απ τον αμυντικό οπλισμό τους, τουλάχιστον ο ραχιαίος πυργίσκος πολυβόλων δεν είχε αφαιρεθεί, το αντιαεροπορικό πυρ πύκνωσε, όμως τα Β-25 με κάποια να δέχονται πλήγματα, αλλά να μην καταρρίπτονται συνέχισαν…τα πληρώματα βρέθηκαν προς την Κίνα με ελάχιστα καύσιμα, αντίξοες καιρικές συνθήκες και έπεφτε σκοτάδι…3 αεροπλάνα επιχείρησαν αναγκαστική προσγείωση, τα πληρώματα των άλλων 11 τα εγκατέλειψαν με αλεξίπτωτα, το ένα με το πρόβλημα προσγειώθηκε στην Σοβιετική  Ένωση, που όμως είχε υπογράψει συμφωνία μη επίθεσης με το Τόκιο. 

Από τα μέλη των πληρωμάτων το ένα άτομο σκοτώθηκε, δυο πνίγηκαν, 8 αιχμαλωτίστηκαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο: οι 3 εκτελέστηκαν, ένας πέθανε από κακουχίες, οι άλλοι επαναπατρίστηκαν με τη λήξη του πολέμου. Πολλά θύματα υπήρξαν στον άμαχο κινέζικο πληθυσμό, που θεωρήθηκε απ΄τους ιάπωνες συνεργός διαφυγής των υπολοίπων ιπταμένων. 

Ο αντίκτυπος υπήρξε τεράστιος: οι αμερικάνοι απέδειξαν πως μπορούσαν να αντεπιτεθούν, χτυπώντας την πρωτεύουσα των αντιπάλων τους μόλις 4 μήνες μετά το Περλ Χάρμπορ, υπήρξε τεράστιος ενθουσιασμός κι όλοι ζητούσαν να μάθουν λεπτομέρειες. Βέβαια  οι πληροφορίες ήταν ελάχιστες, πράγμα φυσικό για μια απόρρητη αποστολή και δεν ήθελαν να μάθουν περισσότερα οι Ιαπωνες για τις πραγματικές τους δυνατότητες. Το μόνο που ανέφεραν, από το στόμα του ίδιου του προέδρου Ρούσβελ,τ σε επίσημη ανακοίνωση λίγες μέρες πιο μετά, ήταν πως » τα αεροσκάφη ήρθαν από τη Σάνγκρι Λα». Έτσι, σε ανάμνηση του γεγονότος αυτού, θα έδιναν το όνομα σε ένα από τα νέα αεροπλανοφόρα που θα έμπαινε σε υπηρεσία. Μάλιστα στο «πραγματικό»  Σάνγκρι Λα θα δοκιμαζόταν μια νεότερη έκδοση του Β-25.

Απ΄την άλλη οι Ιάπωνες εξοργίστηκαν για τον τρόπο που αιφνιδιάστηκαν και δέχτηκαν πλήγμα στη μητροπολιτική Ιαπωνία, κι ετοιμάστηκαν για την κατάληψη των νήσων Μίντγουέι στο νότιο Ειρηνικό και στρατηγικών τμημάτων των Αλεούτιων νήσων, μεταξύ Ασίας και Αλάσκας, για τη δημιουργία μιας ασφαλούς περιμέτρου, που οδήγησε σε μετωπική σύγκρουση μεταξύ στόλων ώστε να απομακρυνθεί ο κίνδυνος απ΄τη χώρα τους …στις 4 Ιουνίου του 1942 τέθηκαν αντιμέτωποι οι δυο στόλοι στο Μίντγουέι, στην κρισιμότερη αεροναυμαχία του πολέμου που έγειρε την πλάστιγγα προς την πλευρά των αμερικάνων.

 (*) το κατά πόσο αιφνιδιαστική ήταν η επίθεση στο Περλ Χάρμπορ σηκώνει μεγάλη κουβέντα: με σειρά κυρώσεων εμπορικών και οικονομικών κατά της Ιαπωνίας, που βρίσκεται σε πόλεμο με την Κίνα, εξώθησαν στην επίθεση αυτή, στην ουσία οι ΗΠΑ παρέσυραν την Ιαπωνία να χτυπήσει πρώτη. Σχεδόν 1 χρόνο πριν την επίθεση ο αμερικάνος πρέσβης στο Τόκιο ειδοποίησε πως είχε πληροφορίες πως σε ενδεχόμενο πόλεμο, θα χτυπούσαν εκεί. Επίσης ενώ είχαν τη δυνατότητα να αποκρυπτογραφούν τα μηνύματα που αντάλλασσαν οι ιάπωνες, γνώριζαν την απόφασή τους για διακοπή των ειρηνευτικών συνομιλιών, ακόμη και κατά το ξημέρωμα της επίθεσης της 7 Δεκεμβρίου είχαν ενδείξεις για την επικείμενη επίθεση φαίνεται πως άφησαν εσκεμμένα το στόλο να δεχτεί απροετοίμαστος την επίθεση, την οποία θα χαρακτήριζαν ύπουλη, όπως κι έγινε. Ο αμερικάνικος λαός δεν ήθελε να εμπλακεί στον πόλεμο, που μαινόταν στην Ευρώπη και έμοιαζε μακρινός γι αυτούς, εκτός κι αν δεχόταν επίθεση οι ίδιες οι ΗΠΑ, οπότε όλα θα ήταν ευκολότερα για να πεισθούν για την «αναγκαιότητά» του.

Πράγματι, στις 8 Δεκεμβρίου 1941 στην ομιλία του στο Κογκρέσο, ο πρόεδρος Ρούσβελτ ζήτησε την κήρυξη του πολέμου, χαρακτηρίζοντας την 7η  Δεκεμβρίου, ως μέρα ατιμίας (day of infamy), και πέρασε με 388 ψήφους έναντι μόνο μιας.

Από την άλλη οι ιάπωνες, παρά την -φαινομενικά τεράστια- επιτυχία τους, δεν πέτυχαν μεγάλο πλήγμα: οι ναυπηγοεπισκευαστικές εγκαταστάσεις δεν δέχτηκαν μεγάλες ζημιές, κάτι που επέτρεψε στους αμερικάνους να επισκευάσουν τα πλοία που μπορούσαν να επισκευαστούν και να ανασυγκροτηθούν, ενώ οι μεγάλες αποθήκες καυσίμων έμειναν άθικτες…..αν τις χτυπούσαν θα καταδίκαζαν το στόλο του Ειρηνικού σε ακινησία, εξασφαλίζοντας μεγάλη ελευθερία κινήσεων….άλλωστε κι ο ίδιος ο ναύαρχος Γιαμαμότο υποστήριζε, πως ακόμη κι αν με την επίθεση εξουδετέρωνε το στόλο του Ειρηνικού θα κέρδιζε 6 μήνες ελευθερίας ενεργειών, πέραν αυτών, όμως, δε θα μπορούσε να εγγυηθεί τίποτα. Άγνωστο για ποιό λόγο δεν στόχευσαν και εκεί….ίσως «να μην έπρεπε» για αυτούς που κινούν τα νήματα παρασκηνιακά.

 Κάποια πράγματα που φαντάζουν ασύνδετα ή αδιανόητα, εξηγούνται αν λάβουμε υπ΄όψιν την αέναη διαμάχη των αδελφοτήτων για την κυριαρχία στον πλανήτη, που μάχονται γι’ αυτήν βάζοντας τους ανθρώπους να σκοτώνονται στους δικούς τους πολέμους. Ιδίως η χρήση του ονόματος Σάνγκρι Λα, ενός άγνωστου, αδιάφορου ή φανταστικού για τον άνθρωπο, της τότε -αλλά και της σημερινής- εποχής, στη διαμάχη μεταξύ της αυτοκρατορικής Ιαπωνίας και των ΗΠΑ. 

 Αυτοί που έχουν πείρα αιώνων ξέρουν άψογα να χειρίζονται τους ανθρώπους, αν δούμε, οτι ενώ η κοινή γνώμη των ΗΠΑ ήταν κάθετα αντίθετη με την εμπλοκή σε έναν μακρινό γι΄αυτούς πόλεμο που μαινόταν στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική-Μέση Ανατολή και τις αποικίες των ευρωπαϊκών κρατών ως την Ασία, με τον «κατάλληλο χειρισμό» πήρε ομόφωνα την «κατάλληλη απόφαση», για τη σύγκρουση των αδελφοτήτων, συμμετοχής στον πόλεμο. Όπως τα παιδιά παίζουν πόλεμο με τα στρατιωτάκια τους, έτσι κι αυτοί «παίζουν πόλεμο» χρησιμοποιώντας τα δικά τους πιόνια, τους ανθρώπους.

 Το «κερασάκι στην τούρτα», είναι πως σε ένα -τουλάχιστον- απ΄τα ταξίδια του το Shangri-La, πέρασε κι απ΄τα μέρη μας, με αποδείξεις: ίσως θυμάστε την ταινία «καλώς ήλθε το δολλάριο», όπου ο πρωταγωνιστής (Γιώργος Κωνσταντίνου), ένας λογιστής και καθηγητής αγγλικών που τα βγάζει δύσκολα πέρα, λόγω της γλωσσομάθειάς του και για να συμπληρώσει το εισόδημά του, θα κατέβει στην Τρούμπα να διδάξει αγγλικά στα κορίτσια του μπαρ blue-black, ώστε να συνεννοούνται με τα ναυτάκια του στόλου (με θρυλικές ατάκες όπως «ο κήπος είναι ανθηρός», «καλώς τα ναυτάκια τα ζουμπουρλούδικα») που θα κατέβουν στον Πειραιά το διάστημα που θα παραμείνει εκεί ο στόλος.

Μέσα στη ταινία έχουν ενσωματωθεί και πραγματικά πλάνα από την επίσκεψη του στόλου, ναυτών στο λιμάνι, κι ενός αεροπλανοφόρου αγκυροβολημένου ανοιχτά του Φαλήρου.

Αν προσέξετε, τα σκάφη μεταφοράς προσωπικού που αποβιβάζουν τους ναύτες έχουν τον κωδικό CVΑ 38.

 (ασήμαντος)

  • 1
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Σχετικά άρθρα:

loading...
loading...