Πρόκειται για τη γυάλινη αρμόνικα (glass armonica), ένα πρωτοποριακό μουσικό όργανο που κατασκευάστηκε το 1761 και παρήγαγε έναν απόκοσμο, αιθέριο και υπνωτικό ήχο, ο οποίος αρχικά μάγεψε την Ευρώπη, εμπνέοντας μάλιστα, όπως λέγεται, τον Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ (Wolfgang Amadeus Mozart) να συνθέσει το περίφημο έργο του Adagio in C, K. 356 (K. 617a) το 1791.

Ωστόσο, η αρχική αποθέωση έδωσε γρήγορα τη θέση της στον τρόμο, καθώς το όργανο κυκλώθηκε από σκοτεινές δεισιδαιμονίες, οδηγώντας ορισμένες γερμανικές πόλεις στην επίσημη απαγόρευσή του, υπό τον φόβο ότι οι συχνότητές του μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές ασθένειες, νευρικές διαταραχές ή ακόμα και απόλυτη παράνοια στους ακροατές και τους εκτελεστές.

Η λειτουργία της γυάλινης αρμόνικας βασίζεται σε μια σειρά από περιστρεφόμενα κρυστάλλινα μπολ διαφορετικών μεγεθών, τα οποία είναι τοποθετημένα οριζόντια πάνω σε έναν σιδερένιο άξονα, που κινείται με ένα πεντάλ ποδιού. Ο μουσικός βρέχει τα δάχτυλά του με νερό και τα πιέζει ελαφρά πάνω στο περιστρεφόμενο γυαλί, παράγοντας παρατεταμένους, κρυστάλλινους τόνους, που μοιάζουν με καμπάνες και έχουν μια μοναδική, σχεδόν απόκοσμη ποιότητα.

Οι ιστορικές αναφορές επιβεβαιώνουν ότι οι προκαταλήψεις της εποχής συνέδεσαν γρήγορα αυτόν τον ήχο που μαγνήτιζε το κοινό, με ψυχικές παθήσεις, μια θεωρία που ενισχύθηκε επειδή το όργανο χρησιμοποιούνταν συστηματικά από τον διάσημο γιατρό Φραντς Μέσμερ (Franz Mesmer) κατά τη διάρκεια των πρωτοποριακών θεραπειών υπνωτισμού που έκανε, κάνοντας το κοινό να πιστεύει ότι το γυαλί είχε τη δύναμη να διεγείρει επικίνδυνα τα νεύρα.

Παρά τον πανικό της εποχής, η σύγχρονη επιστήμη ξεκαθαρίζει ότι οι φήμες για την «κατάρα» του οργάνου δεν είχαν καμία ιατρική βάση, καθώς οι απαγορεύσεις στις γερμανικές πόλεις ήταν τοπικές, περιορισμένες και ελάχιστα τεκμηριωμένες.

Μια πιο ρεαλιστική εξήγηση για τις αδιαθεσίες ορισμένων μουσικών της εποχής, συνδέεται με την πιθανή έκθεση σε μόλυβδο, καθώς τα κρύσταλλα εκείνης της περιόδου περιείχαν υψηλά ποσοστά του συγκεκριμένου βαρέος μετάλλου, το οποίο μπορούσε να απορροφηθεί από το δέρμα κατά τη διάρκεια των ωρών εξάσκησης με βρεγμένα χέρια.
Ο ίδιος ο Βενιαμίν Φραγκλίνος πάντως, λέγεται ότι αγνοούσε πλήρως αυτούς τους φόβους, παίζοντας τη γυάλινη αρμόνικα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, μέχρι τα βαθιά του γεράματα, χωρίς να παρουσιάσει ποτέ το παραμικρό πρόβλημα υγείας.

Αυτή η εφεύρεση αποδεικνύει, πώς η ανθρώπινη ψυχολογία τείνει να μετατρέπει το άγνωστο και το υπερβολικά όμορφο, σε μύθο.

Δείτε βίντεο ΕΔΩ

^{photo: pixabay}