Η αληθινή αγάπη νικά όλα τα εμπόδια.

Η ιστορία του Έρωτα και της Ψυχής είναι ένας από τους λίγους μύθους της Ελληνικής ιστορίας που δεν αποσαφηνίστηκε πλήρως στη σύγχρονη συνείδηση. Κάποια στοιχεία του έχουν προσαρμοστεί στο γνωστό παραμύθι «η πεντάμορφη και το Τέρας» -που γράφτηκε από τον Γάλλο συγγραφέα Jeanne-Marie Leprince de Beaumont ως «La Belle et la Bête» – αν και ο συσχετισμός με το αρχαίο αρχαίο κείμενο είναι σχεδόν αγνώριστος.
Ωστόσο, τόσο στον αρχαίο κόσμο, όσο και στον σύγχρονο, η αγάπη έχει την κύρια θέση στα λογοτεχνικά έργα μεταξύ των μελετητών. Η διάσημη ιστορία, σχετίζεται με τον Πλατωνικό σοφιστή, ποιητή, ρήτορα φιλόσοφο και συγγραφέα Απουλήιο, του 2ου μ.Χ. αιώνα που την περιλαμβάνει στην ανθολογία του «Ο χρυσός γάιδαρος». Σαν φιλόσοφος που ήταν ο Απουλήιος ενίσχυσε την ιστορία του με πολλές συμβολικές έννοιες. Η Ψυχή μπορεί να βρει την αληθινή ολοκλήρωσή της στη θεϊκή αγάπη.

Η ιστορία του Έρωτα και της Ψυχής, τοποθετείται στο μέσο του μυθιστορήματος του Απουλήιου, και είναι μια αφήγηση του πρωταγωνιστή Λούσιους ο οποίος, μεταμορφώθηκε σε γαϊδούρι από λάθος μαγεία. Μετά από πολλές δοκιμασίες και περιπέτειες ανακτά και πάλι την ανθρώπινη μορφή του τρώγοντας τα ιερά τριαντάφυλλα στην Ίσιδας.
Η ιστορία της ψυχής καταπιάνεται με το θέματα της επικίνδυνης περιέργειας, της τιμωρίας, των δοκιμασιών και της λύτρωσης μέσω της θεϊκής εύνοιας. Εμφανίζεται μέσα σε ένα περίπλοκο αφηγηματικό πλαίσιο, με τον Λούσιους να εξιστορεί το παραμύθι, το οποίο με τη σειρά του ειπώθηκε από την Χάριτη μια ηλικιωμένη γυναίκα που απήγαγαν οι πειρατές την ημέρα του γάμου της και κρατούσαν αιχμάλωτη σε μια σπηλιά.
Σε αυτόν τον μύθο ο Απουλήιος έκρυψε κάποιες αιώνιες αλήθειες με έναν όμορφο συμβολικό τρόπο. Η κοπέλα συμβολίζει την ψυχή του ανθρώπου και ο Έρωτας το ανώτερο πρότυπό της σε πνευματικό επίπεδο. Άλλωστε ο έρωτας είναι η δύναμη της έλξης που παρεμβαίνει στην ύλη, παράγει τη γέννηση των σωμάτων που φιλοξενούν τις ψυχές και σε κοσμογονικό επίπεδο, ευθύνεται για την ύπαρξη όλων των πραγμάτων στο Σύμπαν.
Η αφήγηση ξεκινά όπως όλα τα παραμύθια.


Σε ένα βασίλειο, μια κόρη κουβαλά ένα ανυπέρβλητο βάρος και μια καταδίκη με ηθικές συνέπειες. Ο θεός Έρωτας χτυπήθηκε από τα τα ίδια του τα βέλη και αγάπησε παράφορα μια θνητή κοπέλα, την Ψυχή. Η μητέρα του Έρωτα όμως η Αφροδίτη δεν συμφώνησε με αυτή τη σχέση και αποφάσισε να τιμωρήσει τους ερωτευμένους.
Η Ψυχή ήταν τόσο όμορφη που επισκίαζε ακόμη και την Αφροδίτη, την θεά της ομορφιάς και του έρωτα. Άνδρες ερχόταν από παντού να τη δουν και οι βωμοί της Αφροδίτης εγκαταλείφθηκαν εντελώς. Έφερναν προσφορές την ακαταμάχητη πριγκίπισσα και σκόρπιζαν λουλούδια στους δρόμους για να περάσει.
Η Αφροδίτη ήταν εξαγριωμένη με την Ψυχή και έδωσε εντολή στον γιο της Έρωτα, να κάνει την Ψυχή να ερωτευθεί ένα κατώτερο και αξιοκαταφρόνητο άνδρα που θα μπορούσε να βρει. Ωστόσο, και ο ίδιος ερωτεύτηκε την Ψυχή, στρέφοντας κατά λάθος το βέλος του κατά του εαυτού του.
Η Ψυχή υπέφερε από την λατρεία που συσσωρεύτηκε επάνω της. Την εγκωμίαζαν, αλλά κανένας δεν τολμούσε να τη ζητήσει σε γάμο γιατί ο Έρωτας είχε δηλητηριάσει τις ψυχές των ανδρών ώστε να μην τη θέλουν. Οι μεγαλύτερες αδερφές της παντρεύτηκαν με όμορφους πρίγκιπες, ενώ η αξιολύπητη Ψυχή καταριόταν την ομορφιά της.
Τα χρόνια περνούσαν και οι γονείς της Ψυχής ήταν σαφώς προβληματισμένοι από την έλλειψη μνηστήρων, οπότε αποφάσισαν να στείλουν να πάρουν χρησμό, υποπτευόμενοι ότι κάποιος θεός έχει αναμειχθεί. Στους Δελφούς λοιπόν, ο Απόλλων, υπό την καθοδήγηση του θεού Έρωτα έδωσε χρησμό:


«Η Ψυχή δεν προορίζεται για γυναίκα κανενός θνητού. Ο άντρας της την περιμένει στην κορυφή ενός βουνού, και είναι ένα αποκρουστικό τέρας, που κανείς, ούτε θνητός ούτε αθάνατος, δεν μπορεί να του αντισταθεί». Αν και όλοι έπεσαν σε βαθιά θλίψη, αποφάσισαν να εκπληρώσουν το χρησμό ετοιμάζοντας λαμπρό γάμο με το «τέρας» του βουνού.
Πάνω στο ψηλό βουνό περίμενε κλαίγοντας η Ψυχή για τη βαριά της μοίρα, και όταν την είδε ο Ζέφυρος, ο ευγενής δυτικός άνεμος, τη σήκωσε και τη μετέφερε σε μια όμορφη κοιλάδα όπου έπεσε σε βαθύ ύπνο πάνω στο φρέσκο γρασίδι.
Όταν ξύπνησε, αντίκρισε μπροστά της ένα πυκνό δάσος, και μια πηγή με καθαρά νερά. Ένα εκθαμβωτικό παλάτι χτισμένο από τους θεούς άστραφτε στον ήλιο. Οι διακοσμημένοι με σκαλίσματα τοίχοι του αναπαριστούσαν όλα τα είδη άγριων ζώων. Τα πατώματα ήταν καλυμμένα με θαυμάσια ψηφιδωτά, ενώ κάποιοι τοίχοι ήταν από ατόφιο χρυσάφι και λουζόταν από ένα χρυσό φως.
Ο γάμος έγινε αλλά η Ψυχή δεν μπορούσε να δει το σύζυγό της, ο οποίος εμφανιζόταν μόνο τα βράδια σε εκείνη και πάντα μέσα στο σκοτάδι. Ήταν ωστόσο τόσο τρυφερός και καλόκαρδος που η Ψυχή κατάλαβε ότι δεν μπορεί να είναι ένα αποκρουστικό τέρας, αλλά ο άντρας που επιθυμούσε σε όλη της τη ζωή. Ο άγνωστος άνδρας της εξαφανιζόταν πριν το πρώτο φως της ημέρας επιστρέφοντας τη νύχτα και η Ψυχή μαγευόταν όλο και περισσότερο.

Στο μεταξύ, οι αδελφές της Ψυχής βλέποντας τους γονείς τους σε βαρύ πένθος αποφάσισαν να την αναζητήσουν. Ο σύζυγος της Ψυχής την προειδοποίησε ότι όταν οι αδερφές της θα πλησίαζαν στο παλάτι να τις αγνοήσει διαφορετικά θα έβλαπταν τον ίδιο και θα προκαλούσαν την καταστροφή της.
Αρχικά η Ψυχή συμφώνησε να υπακούσει στις επιθυμίες του, αλλά ένιωθε βαθιά απόγνωση στη σκέψη να μεταχειριστεί τις αδερφές της τόσο σκληρόκαρδα. Ο Έρωτας υπέκυψε στη λύπη της και της επέτρεψε να υποδεχτεί τις αδελφές της και να τις δώσει δώρα, αλλά εάν ρωτούσαν ποιος ήταν δεν έπρεπε να ανακαλύψει την ταυτότητά του. Αυτό θα ήταν καταστρεπτικό και θα σήμαινε το τέλος της αγάπης τους. Η Ψυχή τον ευχαρίστησε, του είπε ότι δεν ήθελε να τον χάσει με κανένα τρόπο και του ζήτησε ο Ζέφυρος να φέρει τις αδελφές της στο παλάτι.

Η Ψυχή δέχτηκε με ενθουσιασμό τις αδελφές της στο παλάτι της, και όταν μια από αυτές επέμενε να της πει για την ταυτότητα του συζύγου της, απλώς απάντησε ότι ήταν ένας νέος όμορφος άντρας που περνούσε πάντα την ημέρα του κυνηγώντας. Φορτωμένες με θαυμάσια κοσμήματα, οι αδελφές της πήγαν στα σπίτια τους όπου άρχισε να τις τρώει φοβερή ζήλια και αποφάσισαν να δώσουν στην Ψυχή ένα σκληρό μάθημα. Ο Έρως, -που ακόμα η Ψυχή δεν γνώριζε ότι είναι ο αγαπημένος της, επανέλαβε την προειδοποίησή του για τις αδερφές της και έπειτα της είπε ότι ήταν έγκυος. Εάν δεν έλεγε τίποτα στις αδερφές της, θα γεννούσε ένα αθάνατο μωρό, διαφορετικά το παιδί θα ήταν ένας κοινός θνητός. Η Ψυχή είχε ενθουσιαστεί με αυτά τα νέα, αλλά δεν πήρε στα σοβαρά την προειδοποίηση ότι οι αδελφές της την επισκεπτόταν με κακές διαθέσεις και σκοπό.
Οι αδελφές της αυτή τη φορά χρησιμοποίησαν δόλια τεχνάσματα κατορθώνοντας να κερδίσουν την εμπιστοσύνη της. Της υπενθύμισαν τον χρησμό που έλεγε πως ο σύζυγός της ήταν στην πραγματικότητα ένας δράκος που θα την καταβρόχθιζε όταν γεννούσε το παιδί της. Η αφελής Ψυχή έχασε εντελώς το θάρρος της έπειτα από αυτό και παραδέχτηκε ότι δεν ήξερε ποιος ήταν ο σύζυγός της παρακαλώντας τις αδελφές της να την βοηθήσουν. Τη συμβούλεψαν να έχει ένα μαχαίρι έτοιμο δίπλα στο λυχνάρι, για να δει και μόνη της αν όσα της είπαν ήταν αληθινά. Σε αυτή την περίπτωση, θα έπρεπε να τον σκοτώσει. Έπειτα οι αδελφές της θα την έπαιρναν από το παλάτι και θα κανόνιζαν να παντρευτεί ένα θνητό.

Όταν εκείνος αποκοιμήθηκε, η ψυχή πήρε το λυχνάρι και το μαχαίρι στο χέρι της. Έγειρε πάνω του και καθώς φώτισε το πρόσωπο του με το λυχνάρι, είδε προς μεγάλη της έκπληξη τον πανέμορφο θεό Έρωτα. Το τόξο και τα βέλη του ήταν δίπλα στο κρεβάτι. Η Ψυχή τα έχασε, το λυχνάρι έγειρε στο πλάι και καυτό λάδι χύθηκε πάνω του. Ο Έρωτας ξύπνησε από τον πόνο και θυμωμένος της είπε πως η καχυποψία της σκότωσε την αγάπη τους και ότι δεν θα μπορούσαν να είναι μαζί πια, αφού αυτή – μια θνητή – είδε το πρόσωπο ενός αθάνατου. Όταν πέταξε μακριά της, εκείνη πρόλαβε να πιαστεί από το πόδι του και υψώθηκε στον αέρα μαζί του.
Όταν η εξάντληση την ανάγκασε να τον αφήσει, ο Έρωτας πέταξε μακριά μόνος του και άφησε την Ψυχή στην ερημιά, όπου τη βρήκε ο θεός της φύσης Πάνας και τη συμβούλεψε να προσπαθήσει να κερδίσει ξανά την εύνοια του Έρωτα.

Εντωμεταξύ όταν έμαθε ότι οι αδελφές της την παραπλάνησαν αποφάσισε να τις τιμωρήσει. Ακολούθησε ένα μεγάλο μονοπάτι και βρέθηκε σε μια πόλη όπου κυβερνούσε ο σύζυγος μιας από τις αδελφές της. Είπε στην αδελφή της τι είχε συμβεί αλλά τελείωσε την ιστορία της λέγοντας ότι ο Έρωτας ήθελε τώρα να παντρευτεί αυτή την αδελφή. Εκείνη τρελάθηκε από επιθυμία, επινόησε μια δικαιολογία για το σύζυγό της και έτρεξε στην κορυφή του βουνού, εκεί όπου είχε αφεθεί αρχικώς η Ψυχή. Ρίχτηκε στο κενό με την ελπίδα ότι ο Έρωτας θα την έπιανε, αλλά έγινε κομμάτια και την έφαγαν τα όρνεα. Η Ψυχή τότε έφυγε μακριά για να επισκεφτεί την άλλη αδελφή της λέγοντάς την την ίδια ιστορία όπου και αυτή ρίχτηκε από την άκρη του βουνού.

Η Αφροδίτη έμαθε τα νέα του γιού της από ένα γλάρο καθώς έπαιζε με τη θάλασσα, όπως επίσης πληροφορήθηκε ότι υπήρχαν λίγες πιθανότητες να επιστρέψουν οι άνθρωποι στην λατρεία του Έρωτα και της Αφροδίτης γιατί η ασχήμια και το μίσος κυβερνούσαν τώρα τον κόσμο. Κλείδωσε στο παλάτη της το γιό της Έρωτα ο οποίος ανάρρωνε από το έγκαυμα και σκεφτόταν ότι αν είχε ακολουθήσει τις οδηγίες της μητέρας του κατά γράμμα, δεν θα είχε πληγωθεί από τα βέλη του και επομένως δεν θα ερωτευόταν απελπισμένα την Ψυχή.
Απογοητευμένη η Αφροδίτη από τα άσχημα νέα, αποφάσισε να αφήσει τον γιο της να υποφέρει πολύ περισσότερο και έφυγε από το παλάτι της. Με το άρμα που έφτιαξε για αυτή ο Ήφαιστος, πήγε να δει τον Δία και ζήτησε την βοήθεια του Ερμή για να μπορέσει να εντοπίσει την Ψυχή. Ο Ερμής ζήτησε από τους ανθρώπους να του αναφέρουν αμέσως εάν δουν την Ψυχή.
Η Δήμητρα και η Ήρα, που συνάντησαν τυχαία την Αφροδίτη της επισήμαναν ότι ο γιος της είχε το δικαίωμα να αποφασίσει ο ίδιος για την ζωή του, αλλά η θεά της αγάπης δεν λογικευόταν.

Η Ψυχή, εν τω μεταξύ, περιπλανιόταν ακόμα απελπισμένα αναζητώντας τον σύζυγό της, αλλά μάταια. Αποφάσισε να προσεγγίσει την Αφροδίτη και να προσπαθήσει να κατευνάσει το θυμό της. Πλησιάζοντας το παλάτι της σχεδόν αμέσως οι υπηρέτες την αναγνώρισαν και την έσυραν από τα μαλλιά μπροστά στη θεά, η οποία τη φυλάκισε και της είπε ότι για να ξαναβρεθεί με τον αγαπημένο της θα έπρεπε να αποδείξει την αγάπη της με δοκιμασίες.
Η πρώτη ήταν να ταξινομήσει μια τεράστια ποσότητα οσπρίων.
Η Ψυχή δεν είχε καμιά ιδέα από που να αρχίσει αλλά τα μυρμήγκια την βοήθησαν και ταξινόμησαν όλους τους κόκκους γι’ αυτήν.
Η Αφροδίτη υποψιάστηκε ότι κάποιος είχε βοηθήσει την Ψυχή και τη διέταξε να φέρει μια τούφα μαλλιού από κάποια χρυσόμαλλα άγρια πρόβατα. Αυτή τη φορά, ένα καλάμι που φύτρωνε στην όχθη του ποταμού βοήθησε το απελπισμένο κορίτσι. Τη συμβούλεψε να αποφύγει τα πρόβατα κατά τη διάρκεια του μεσημεριού και όταν αυτά θα ξεκουραζόταν στη σκιά, να μαζέψει το μαλλί που θα είχε κολλήσει στα κλαδιά.
Πάλι όμως η Αφροδίτη δεν ήταν ικανοποιημένη. Η Ψυχή έπρεπε τώρα να ανέβει στη κορυφή ενός βουνού και να γεμίσει ένα κρυστάλλινο αγγείο με μαύρο νερό από την πηγή που προερχόταν από τον ποταμό του Κάτω Κόσμου Στύγα. Η καρδιά της Ψυχής βούλιαζε καθώς ανέβαινε στο βουνό. Δράκοι έβγαιναν από τις τρύπες τους, ενώ ακόμα και τα νερά ύψωναν τις φωνές τους για να την αποθαρρύνουν. Σε εκείνο το σημείο ένας αετός, που ήταν φίλος του Έρωτα, έτρεξε να τη βοηθήσει. Συμβούλεψε την Ψυχή να μην πάει η ίδια να πάρει το επικίνδυνο νερό και γέμισε εκείνος το δοχείο γι’ αυτή.
Άλλη μια φορά η Αφροδίτη δεν ήταν ικανοποιημένη. Έδωσε στην Ψυχή ένα μικρό κουτί και της είπε να κατέβει στον Κάτω Κόσμο. Εκεί έπρεπε να γεμίσει το κουτί με την κρέμα ομορφιάς που χρησιμοποιούσε η σύζυγος του Άδη, Περσεφόνη. Η Ψυχή ήταν τόσο απελπισμένη που σκεφτόταν να πηδήξει από τον πύργο. Ο πύργος όμως τη λυπήθηκε και της εξήγησε πως θα μπορούσε να εξασφαλίσει την ασφαλή επιστροφή της από τον Κάτω Κόσμο. Είπε στην Ψυχή να πάρει μερικά νομίσματα μαζί της για τον πορθμέα Χάροντα και ειδικά γλυκά για να προσφέρει στο αιμοδιψή, τρικέφαλο σκυλί – φρουρό του Άδη, Κέρβερο. Έπρεπε επίσης να προσέχει για έναν κουτσό που θα οδηγούσε ένα μουλάρι καθώς και έναν γέρο άνδρα που θα γλιστρούσε στη Στύγα και ίσως της ζητούσε να τον πάρει στη βάρκα του Χάροντα, γιατί ήταν παγίδες που έβαλε η Αφροδίτη. Η Περσεφόνη θα της πρόσφερε γεύμα, και έπρεπε να το αρνηθεί και να δεχτεί μόνο μια κόρα από ψωμί.

Η Ψυχή ακολούθησε προσεκτικά τις οδηγίες του πύργου και είχε θερμή υποδοχή από την Περσεφόνη. Η θεά γέμισε αμέσως το κουτί με το βάλσαμο που περιείχε το μαγικό ελιξήριο της ομορφιάς, αλλά η Ψυχή απαγορευόταν να το ανοίξει. Μέσα στο κουτί η Περσεφόνη δεν είχε βάλει κανένα μαγικό φίλτρο που θα μπορούσε να την κάνει πιο όμορφη, αλλά τον Μορφέα. Επιστρέφοντας ασφαλής από το βασίλειο των νεκρών, δεν μπόρεσε να νικήσει την περιέργειά της και άνοιξε το κουτί, το οποίο τη βύθισε σε ύπνο.
Εν τω μεταξύ, ο Έρως είχε αναρρώσει από το έγκαυμα. Γεμάτος σφοδρή επιθυμία για την Ψυχή, δραπέτευσε από το δωμάτιο στο οποίο τον είχε φυλακίσει η μητέρα του, βρήκε την αγαπημένη του και επέστρεψε τον ληθαργικό ύπνο στο κουτί, βοηθώντας την Ψυχή να εκτελέσει την αποστολή της πλήρως. Πέταξε έπειτα μέχρι το παλάτι του Δία στον Όλυμπο, όπου τον ικετέψει να εγκρίνει τον γάμο του μαζί της.
Ο Δίας συμφώνησε με το αίτημα του Έρωτα και κάλεσε τους θεούς να συγκεντρωθούν για να τους γνωστοποιήσει την απόφασή του. Δήλωσε ότι ο Έρωτας έπρεπε τώρα να αρχίσει να φέρεται επιτέλους όπως ένας αληθινός σύζυγος και όχι ως επιπόλαιος νέος, και κατέστησε σαφές στην Αφροδίτη ότι ο Έρωτας δεν είχε κάνει κακό γάμο, επειδή η Ψυχή θα γινόταν θεά. Ανέθεσε στον Ερμή να φέρει την κοπέλα στον Όλυμπο, όπου ο γάμος γιορτάστηκε με χαρά και λαμπρότητα. Ο Έρωτας και η Ψυχή παρέμειναν σύζυγοι και απέκτησαν έναν γιο, τον Βόλουπτα (φιλήδονος).

Η παλιά ιστορία η οποία αφορά όλους μας, έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον καθώς δίνεται βάρος στην αναζήτηση της ψυχής, η οποία τσακισμένη και ρακένδυτη ζητά απαντήσεις για την ύπαρξή της. Ζητά να ενωθεί με εκείνο το ουράνιο κομμάτι της, αλλά δεν μπορεί ακόμη καθώς πρέπει να χάσει κατά κάποιον τρόπο τον εαυτό της για να τον ξανακερδίσει στην απεραντοσύνη της Θείας, της αιώνιας φωτεινής ύπαρξης, μέσα από την αναζήτηση, -που είναι και αυτή ουράνιο κομμάτι μέσα μας.
Το αποτέλεσμα αυτής της περιπέτειας είναι η Ανάσταση, -η νίκη της μάχης του φωτός με το σκότος.
Ο Σεφέρης σε ένα ποίημα του πολύ εύστοχα αναρωτιέται :
«Μα τι γυρεύουν οι ψυχές μας ταξιδεύοντας πάνω στα σαπισμένα θαλάσσια ξύλα από λιμάνι σε λιμάνι;»

Δέσπω

photo pexels

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Σχετικά άρθρα:

loading...
loading...