Κατάλογος αγιοποιηθέντων Βυζαντινών Αυτοκρατόρων

Παρακάτω ακολουθεί μια σύντομη ανασκόπηση όλων των αγιοποιηθέντων αυτοκρατόρων που πέρασαν από το θρόνο του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους, μετέπειτα Ρωμανίας.

Η τάση για απονομή του τίτλου του Αγίου σε αυτοκράτορες ή αυλικούς κατά περίπτωση (ξέχωρα από τους εκκλησιαστικούς άνδρες) έμοιαζε περισσότερο με βραβείο για τις υπηρεσίες τους προς την τότε ιδρυθείσα θρησκεία, παρά ως αναγνώριση ενός ηθικού και Χριστιανικού τρόπου ζωής. Άλλωστε, αναρωτιέται κανείς, πώς είναι δυνατόν ο Ιησούς Χριστός να είπε πως πιο εύκολα περνά η καμήλα από τη βελόνα, παρά ο πλούσιος στη Βασιλεία των Ουρανών, και ένας αυτοκράτωρ, διοικητής της ισχυρότερης κρατικής οντότητας της εποχής μάλιστα, να είναι άγιος; Όπως και να έχει πάντως, έχει μεγάλο ιστορικό ενδιαφέρον να σκύψουμε πάνω από το θέμα, έστω και σε επίπεδο “ιστορικού κουτσομπολιού”. Ας τους δούμε.

-Κωνσταντίνος Α’ (306-337).

Γεννημένος από τον Αύγουστο της Δύσης Κωνστάντιο Χλωρό και την Ελληνίδα Ελένη εκ Βιθυνίας. Ικανός στρατηγός και πολιτικός. Στα χρόνια του επισημοποιήθηκε ο Χριστιανισμός σαν επίσημη θρησκεία του Ρωμαϊκου κράτους. Πραγματοποιήθηκε η Α Οικουμενική Σύνοδος στη Νίκαια, εναντίον του Άρειου. Παραδόξως πάντως, ο ίδιος βαφτίστηκε μόλις λίγο πριν πεθάνει από Αρειανιστή επίσκοπο (!). Η Εκκλησία παρ’ όλα αυτά τον ανακύρηξε “Ισαπόστολο” και γιορτάζει τη μνήμη του στις 21 Μαϊου, μαζί με την επίσης αγιοποιηθείσα Βασιλομήτωρ Ελένη. Ενδιαφέρον στοιχείο: αν και θεωρείται ο πρώτος Χριστιανός Ρωμαίος Αυτοκράτωρ, υπάρχει η πιθανότητα ο πρώτος Χριστιανός αυτοκράτωρ να ήταν ο Φίλιππος ο Αφρικανός (244-249 μΧ)

-Θεοδόσιος Α’ (379-395).

Γεννημένος από Ισπανική Εβραϊκή οικογένια της διασποράς, αναρριχήθηκε στην εξουσία και έφτασε ως το θρόνο. Ικανός, αδίστακτος, αλλά όχι και τόσο “Μέγας”. Ενθάρρυνε τη καταστροφή αρχαίων μνημείων και καταδίωξε τους οπαδούς των διαφόρων παγανιστικών θρησκειών της επικράτειάς του. Ο τελευταίος αυτοκράτωρ της ενιαίας αυτοκρατορίας. Διέταξε σφαγές κατά των παγανιστών, αλλά και “αιρετικών” Χριστιανών. Συνεκάλεσε τη Β’ Οικουμενική Σύνοδο στην Κων/πολη. Η μνήμη του εορτάζεται στις 17 Ιανουαρίου.

-Θεοδόσιος Β (408-450).

Εγγονός του Θεοδόσιου Α’, Άφησε την αυτοκρατορία στα χέρια αυλικών και ευνούχων, καθώς ο ίδιος έμοιαζε αδιάφορος. Στις μέρες του πραγματοποιήθηκε η Γ Οικουμενική Σύνοδος στην Έφεσο. Ανακυρήχθηκε άγιος χωρίς κάποιο συγκεκριμένο λόγο, ίσως σαν κατάλοιπο της Ρωμαϊκής πρακτικής της θεοποίησης των αυτοκρατόρων (αποθέωσις). Εορτάζεται στις 29 Ιουλίου.

-Μαρκιανός (450-457)

Άσημος στρατιωτικός, συγκάλεσε την Δ Οικουμενική Σύνοδο στη Χαλκηδόνα και παντρεύτηκε την αδελφή του Θεοδόσιου Β, Πουλχερία. Η ίδια ακολουθούσε ασκητικό τρόπο ζωής καθώς λέγεται (όρκος παρθενίας) και ήταν αφοσιωμένη στην Εκκλησία, επηρρεάζοντας για μισό αιώνα περίπου τα θρησκευτικά ζητήματα της Αυτοκρατορίας. Φυσικά ανακηρύχθηκε Αγία και εορτάζει μαζί με τον Μαρκιανό στις 17 Φεβρουαρίου. Ενδιαφέρον στοιχείο: Ο Μαρκιανός υποστήριξε τον τίτλο “Οικουμενικός” για τον Πατριάρχη Κων/πόλεως για πρώτη φορά.

-Λέων ο Α’ (457-474).

Άσημος χιλίαρχος από τη Θράκη, επελέχθη από τον πανίσχυρο αυλικό Άσπαρ θεωρώντας πως θα είναι υποχείριό του. Συνέχισε τη θρησκευτική πολιτική των προκατόχων του, αλλά και πάλι δεν υπάρχει κάτι που να δικαιολογεί τον τίτλο του Αγίου. Εορτάζεται στις 20 Ιανουαρίου. Ενδιαφέρον στοιχείο: είναι ο πρώτος που απαγόρευσε το εμπόριο τις Κυριακές, θεσπίζοντάς τες ουσιαστικά σαν αργίες.

-Ιουστινιανός Α’ (518-565).

Ανιψιός του αυτοκράτορα Ιουστίνου, Θρακικής καταγωγής. Ο τελευταίος αυτοκράτωρ με μητρική γλώσσα τα Λατινικά. Ικανός, αν και μεγάλο μέρος των επιτυχιών του οφείλεται στους ικανούς συνεργάτες του. Έκτισε την Αγία Σοφία στη σημερινή μορφή της, καθώς και τη Μονή Σινά. Πραγματοποιήθηκε στις μέρες του η Ε’ Οικουμενική Σύνοδος. Ορίστηκε Άγιος της Εκκλησίας, αν και προς το τέλος της ζωής του έκλινε προς τον Αφθαρτοδοκητισμό (ακραία μορφή Μονοφυσιτισμού). Εορτάζεται μαζί με την σύζυγό του Θεοδώρα (Μονοφυσίτρια!) στις 14 Νοεμβρίου.

-Κωνσταντίνος Δ’ (668-685).

Γιος του Κώνστα Β’. Συνεκάλεσε την ΣΤ’ Οικουμενική Σύνοδο στην Κων/πολη, όπου προήδρευε ο ίδιος. Το παράξενο της υπόθεσης είναι ότι δεν είναι σίγουρο αν στα συναξάρια της Εκκλησίας αναφέρεται αυτός σαν Άγιος, ή ο Κωνσταντίνος ο Γ’ (γιος του Ηράκλειου). Πάντως δεν φαίνεται να υπάρχει λόγος να είναι αγιοποιημένος ούτε εκείνος, εκτός του γεγονότος ότι ήταν δημοφιλής λόγω πατρός και πέθανε πολύ νέος. Η μνήμη του πάντως (οποιανού από τους δύο τέλος πάντων) εορτάζεται στις 3 Σεπτεμβρίου.

-Ιουστινιανός Β’ (684-695 και 705-711)

Γιος του Κωνσταντίνου Δ’. Παντρεύτηκε τη Θεοδώρα, μια Χαζάρα πριγκίπισσα. Ονομάστηκε και Ρινότμητος, καθώς μετά το πραξικόπημα του 695 του έκοψαν τη μύτη. Το 692 συνεκάλεσε την Πενθέκτη Οικουμενικη Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη, η οποία επικρύσωσε 102 κανόνες για την ισότητα των Εκκλησιών. Η Ρώμη τις απέρριψε όλες. Μυστηριώδης επιλογή για αγιοποίηση. Ήταν βίαιος, τυρρανικός και αντιπαθής, ειδικά η δεύτερη θητεία του ήταν αφιερωμένη στην εκδίκηση των εκθρονιστών του. Εορτάζεται στις 2 Αυγούστου.

-Ειρήνη η Αθηναία (797-802).

Σύζυγος του Λέοντος Δ’, μητέρα του Κωνσταντίνου ΣΤ’, τον οποίον και τυφλωσε. Μετά την εκθρόνιση του γιου της πήρε τον τίτλο “Ειρήνη, πιστή εν Χριστώ Βασιλεύς (!!!)”, μιας και ήταν η πρώτη φορά που έμενε στο θρόνο της αυτοκρατορίας γυναίκα. Όμορφη, δυναμική, αδίστακτη, αρχομανής και κακιά. Παρ’ όλα αυτά αγιοποιήθηκε ίσως, καθώς κάποιες πηγές την αναφέρουν ως Αγία (πιστώνεται με το τέλος της πρώτης περιόδου της Εικονομαχίας). Μια από τις πιο σκοτεινές ώρες της αυτοκρατορίας, λόγω της ανικανότητάς της.

-Θεοδώρα (842-855)

Εικονόφιλη σύζυγος του εικονομάχου Θεόφιλου. Συνεκάλεσε σύνοδο μετά το θάνατό του, όπου αποκατασταθηκε η ευλάβεια προς τις εικόνες. Φιλόδοξη με ισχυρή προσωπικότητα, αν και τα χαρακτηριστικά της αυτά βοήθησαν στην αποκατάσταση της εσωτερικής κατάστασης του κράτους. Εορτάζεται στις 11 Φεβρουαρίου.

-Νικηφόρος Β’ Φωκάς (963-969).

Καταγόμενος από την Κιλικία, παντρεύτηκε τη Θεφανώ, χήρα του προηγούμενου αυτοκράτορα Ρωμανού Β’. Ικανότατος στρατηγός, ασκητικός, αν και θρησκόληπτος, έδινε ιερό χαρακτήρα στους πολέμους του. Αρχικά δημοφιλής, τελικά λαομίσητος για την εσωτερική πολιτική του. Ονομάστηκε Άγιος επειδή βοήθησε τον Αθανάσιο Αθωνίτη να ιδρύσει μοναστική κοινότητα στιν Άθωνα. Ήθελε να ανακυρήσσονται μάρτυρες όσοι στρατιώτες έπεφταν στη μάχη κατά απίστων, αλλά το μέτρο αυτό δεν πέρασε. Ένας από τους πιο σκληρούς στρατηγούς της Βυζαντινής ιστορίας, ονομαζόταν “Λευκός θάνατος των Σαρακηνών” εξ’ αιτίας των ωμοτήτων που διέπραττε ενάντια σε Μουσουλμάνους, αλλά και Χριστιανούς που δεν υποτάσσονταν. Η μνήμη του εορτάζεται στις 11 Δεκεμβρίου.

-Μανουήλ Α’ Κομνηνός (1143-1180).

Γιος του Ιωάννη Β’ Κομνηνού. Ένας από τους ικανότερους αυτοκράτορες. Στον καιρό του ήταν ο πιο ισχυρός άνθρωπος του κόσμου. Πέθανε ως μοναχός, με το όνομα Ματθαίος. Παρ’ όλα αυτα, αν και δεν αναφέρεται σε συναξάρια ως Άγιος, υπάρχει ακολουθία στο όνομά του και εορτάζεται στις 21 Ιουλίου.

-Ιωάννης Γ’ Δούκας Βατατζης (1221-1254)

Ικανός στα θέματα διαχείρισης του κράτους, αλλά και καλός σαν άνθρωπος. Οι πηγές της εποχής είναι απόλυτα θετικές μαζί του. Παρ’ όλα αυτά δεν φαίνεται να υπάρχει κάτι το συγκλονιστικό στο χαρακτήρα του, που θα δικαιολογούσε την αγιοποίηση. Εορτάζεται στις 4 Νοεμβρίου. Ενδιαφέρον στοιχείο: έχει μόνο έναν ξύλινο ναό αφιερωμένο στο όνομά του, στο Διδυμότειχο και αυτόν χτισμένο πρόσφατα.

-Ιωάννης Δ’ Λάσκαρης (1258-1261).

Αποτελεί άλλη μια περίπτωση ανήλικου αυτοκράτορα που δεν πρόλαβει να ενηλικιωθεί στο θρόνο. Τυφλώθηκε σε ηλικία 11 ετών από τον διεκδικητή του θρόνου Μιχαήλ Η’. Πέθανε σε μοναστήρι στην Κωνσταντινούπολη το 1305. Οι Βυζαντινοί του 14ου αιώνα τον λάτρευαν σαν Άγιο, ίσως λόγω του άδικου μαρτυρίου του. Σήμερα δεν αναφέρεται σε κανένα συναξάρι.

-Κωνσταντίνος ΙΑ’ Παλαιολόγος.

Ο γνωστός τελευταιος αυτοκρατωρ. Έπεσε μαχόμενος κατά των Τούρκων. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία ΔΕΝ είναι Άγιος, αλλά οι Έλληνες Καθολικοί τον έχουν αγιοποιήσει, καθώς ήταν τυπικά Καθολικός, μιας και είχε γίνει από τον προκάτοχό του ομολογία υποταγής της Ανατολικής Εκκλησίας στη Δυτική. Πάντως, ανδριάντες του υπάρχουν και έξω από Ορθόδοξες εκκλησίες, καθώς επίσης γίνεται το μνημόσυνό του στις 29 Μαϊου.

ΔΙΟΝΥΣΟΣ1991ΕΛ

Σχετικά άρθρα:

loading...
Close Menu