Μια σημαντική εξέλιξη στη χρήση της λεγόμενης τεχνητής νοημοσύνης στην ιατρική, πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο, όπου νευροχειρουργοί χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά σε ζωντανό ασθενή, ένα σύστημα AI που ανέλυε σε πραγματικό χρόνο την εικόνα από την κάμερα του χειρουργείου.

Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στο National Hospital for Neurology and Neurosurgery, που ανήκει στο University College London Hospitals, και αφορούσε τον 48χρονο Rhys Hibbert από το Bedfordshire. Ο άνδρας είχε έναν όγκο περίπου 11 χιλιοστών στην υπόφυση, σε εξαιρετικά ευαίσθητο σημείο στη βάση του εγκεφάλου.

Ο όγκος απειλούσε την όρασή του
Ο όγκος βρισκόταν πολύ κοντά στα οπτικά νεύρα και σημαντικά αιμοφόρα αγγεία. Καθώς μεγάλωνε, άρχισε να περιορίζει το οπτικό του πεδίο και υπήρχε κίνδυνος να οδηγήσει τελικά σε απώλεια όρασης. Οι χειρουργοί προσέγγισαν τον όγκο ενδοσκοπικά, μέσω της μύτης και της βάσης του κρανίου. Σε μια περιοχή, όπου ακόμη και μια μετατόπιση μόλις λίγων χιλιοστών, μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, η ακριβής αναγνώριση των αγγείων και των νεύρων είναι κρίσιμη.

Πώς βοήθησε η τεχνητή νοημοσύνη
Το AI δεν έκανε την επέμβαση αντί για τους γιατρούς. Αντίθετα, παρακολουθούσε ζωντανά το βίντεο από το ενδοσκόπιο και αναγνώριζε σημαντικές ανατομικές δομές, χρησιμοποιώντας χρωματική επισήμανση, ώστε οι χειρουργοί να μπορούν να εντοπίζουν ευκολότερα περιοχές που χρειάζονταν ιδιαίτερη προσοχή. Το σύστημα είχε εκπαιδευτεί πάνω σε εκατοντάδες βίντεο προηγούμενων επεμβάσεων, στα οποία οι ερευνητές είχαν επισημάνει αγγεία, νεύρα και άλλες κρίσιμες δομές. Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργούσε σαν ένα δεύτερο ζευγάρι μάτια μέσα στο χειρουργείο, ενώ η τελική απόφαση παρέμενε αποκλειστικά στους χειρουργούς.

Το αποτέλεσμα
Η επέμβαση ολοκληρώθηκε με επιτυχία και ο όγκος αφαιρέθηκε, ενώ η όραση του Hibbert προστατεύθηκε. Ο ίδιος ανέφερε ότι όταν ξύπνησε από την επέμβαση μπορούσε να βλέπει καθαρά τον χώρο γύρω του. Μέσα σε περίπου μία εβδομάδα περπατούσε χωρίς γυαλιά ή βοήθημα και στη συνέχεια επέστρεψε στην εργασία του. Ο Hibbert είχε μάλιστα εθελοντικά δεχθεί να είναι ο πρώτος ασθενής στο συγκεκριμένο ερευνητικό εγχείρημα.

Οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι ο στόχος δεν είναι να πάρει η AI τον έλεγχο της επέμβασης. Η τεχνολογία σχεδιάστηκε ως εργαλείο υποστήριξης, ώστε ο χειρουργός να έχει περισσότερες πληροφορίες την κρίσιμη στιγμή. Ο καθηγητής Hani Marcus, νευροχειρουργός που πραγματοποίησε την επέμβαση μαζί με τον Danyal Khan, έχει ειδικό ερευνητικό ενδιαφέρον στη χρήση AI και ρομποτικής στη νευροχειρουργική. Η ομάδα του UCL είχε ξεκινήσει την ανάπτυξη της τεχνολογίας αρκετά χρόνια πριν. Το 2023 το σύστημα βρισκόταν ακόμη σε φάση δοκιμών σε προσομοιωμένο περιβάλλον.

Το επόμενο βήμα
Η συγκεκριμένη επέμβαση δεν αποδεικνύει ακόμη ότι η AI μειώνει συνολικά τις επιπλοκές ή ότι είναι καλύτερη από τους έμπειρους χειρουργούς. Είναι, όμως, ένα σημαντικό πρώτο βήμα. Για πρώτη φορά το σύστημα χρησιμοποιήθηκε πάνω σε πραγματικό ασθενή και παρείχε πληροφορίες στο χειρουργικό πεδίο, τη στιγμή που αυτό εξελισσόταν.
Η μακροπρόθεσμη ιδέα των ερευνητών είναι ακόμη πιο φιλόδοξη. Ένα σύστημα ΑΙ που θα μπορεί να λειτουργεί ως ένας επιπλέον ειδικός μέσα στη χειρουργική αίθουσα, παρέχοντας στον γιατρό πληροφορίες όταν τις χρειάζεται, χωρίς να του αφαιρεί τον έλεγχο.

Δείτε φωτογραφία ΕΔΩ

^{photo AI: pixabay}