Μύθοι των συναρπαστικών και ελεύθερων Δελφινιών.

Οι αρχαίοι Έλληνες αγαπούσαν πολύ τα δελφίνια.

Τα αποκαλούσαν “φιλόμουσα”, λάτρεις της μουσικής, γιατί πίστευαν ότι τα δελφίνια χόρευαν στο άκουσμα μουσικής. Ο ποιητής Βακχυλίδης ξετυλίγει την ιστορία του Θησέα που έπεσε στη θάλασσα σε ένα αγώνα ημίθεων με τον Μίνωα και βγήκε και πάλι στην επιφάνεια πάνω στη ράχη ενός δελφινιού.
(Ο παιάνας τραγουδήθηκε, ίσως λίγο μετά το 500 π.Χ., από χορό Κείων -την πατρίδα του Βακχυλίδη στα Δήλια, τη μεγάλη γιορτή των Ιώνων προς τιμήν του Απόλλωνα, στην οποία συμμετείχαν και οι Αθηναίοι).
Σε όλη τη γη, ιστορίες πολιτισμών, αναφέρουν περίεργες ιστορίες για τα όμορφα και συμπαθέστατα θηλαστικά, αλλά η ιστορία των δελφινιών είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Ελληνική μυθιστορία.
Σαν σύμβολο των Ολυμπίων θεών είχε πολύ σημαντική θέση στην τέχνη με διακοσμητικά μοτίβα. Από τη Μινωική εποχή το δελφίνι κυριαρχεί σαν θέμα και μέχρι σήμερα σώζονται θαυμάσιες τοιχογραφίες, ψηφιδωτά δάπεδα και γλυπτός διάκοσμος με απεικονίσεις δελφινιών που αναδεικνύουν όχι μόνο το κάλος της Ελληνικής αρχιτεκτονικής και διακόσμησης των παλατιών, αλλά και την ιδιαίτερη σημασία που είχε για τους Έλληνες. Σε μελανόμορφο αμφορέα απεικονίζονται δελφίνια να κουβαλούν οπλίτες με ασπίδες στις πλάτες τους. Στο παλάτι της Κνωσού σώζεται στο δωμάτιο της βασίλισσας, η καταπληκτική τοιχογραφία όπου τα δελφίνια απεικονίζονται να κυριαρχούν στο βυθό. Επίσης το εκπληκτικής ομορφιάς ψηφιδωτό του 120-80 π.Χ., που βρέθηκε στη Δήλο απεικονίζει τον θεό Έρωτα που οδηγεί τα δελφίνια. Γνωστά είναι τα δύο δελφίνια που κοσμούν μια υπέροχη τοιχογραφία στο «Ακρωτήρι» της Θήρας. Στην αρχαιότητα επίσης τα δελφίνια χρησιμοποιήθηκαν ως στόλισμα και σύμβολο στα νομίσματα. Για παράδειγμα βρέθηκε, ένα ασημένιο δεκάδραχμο από τις Συρακούσες του 405 π. Χ. που απεικονίζει το πρόσωπο της νύμφης Αρεθούσας πλαισιωμένο από δελφίνια και θεωρείται η Μόνα Λίζα των νομισμάτων!
Τα δελφίνια είναι γνωστά για την νοημοσύνη τους όπως επίσης ότι συνεργάζονται μεταξύ τους για τροφή και έχουν δικό τους κώδικα επικοινωνίας με συμπεριφορά παρόμοια με την ανθρώπινη. Σε περίπτωση που κάποιο δελφίνι πνίγεται και βυθίζεται, τα άλλα θα τρέξουν να το βοηθήσουν υποστηρίζοντας το στις πλάτες τους και προσπαθώντας να μην το φάνε τα άλλα ζώα.”Όταν ένα δελφίνι γεννιέται, συχνά σπρώχνεται προς την επιφάνεια από τη μητέρα του για να πάρει την πρώτη του ανάσα. Οι επιστήμονες τα κατατάσσουν στην δεύτερη θέση των εξυπνότερων πλασμάτων του πλανήτη. Είναι επιβεβαιωμένο σύμφωνα με νεότερες επιστημονικές έρευνες, ότι ο εγκέφαλος του δελφινιού έχει πολλά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την ανώτερη νοημοσύνη.
Ξεχωριστή θέση στις ζωές των ναυτικών στην αρχαιότητα, αλλά και σήμερα έχει η παρουσία δελφινιών στις θάλασσες, που πολύ συχνά τα θεωρούσαν θεόσταλτα με σκοπό με μεταφέρουν ένα μήνυμα σε όσους ταξίδευαν.
Αρκετές ιστορίες μιλούν για τη διάσωση ναυαγών και ψαράδων από δελφίνια, όταν κινδύνευσαν στη θάλασσα από βέβαιο πνιγμό ή από καρχαρίες. Αυτές οι ιστορίες βέβαια δεν απέχουν πολύ από την πραγματικότητα, αλλά κάποιοι αρχαίοι θρύλοι μιλούν για ιδιόρρυθμες θεότητες δελφινιών που σχετίζονται με τους ανθρώπους και ζουν σε πολλούς κόσμους.
Ο ποιητής Αρχίλοχος διηγείται τη ιστορία του Παριανού ψαρά Κοίρανου, ο οποίος ψάρευε κι έπιασε δελφίνια στα δίχτυα του. Φυσικά, τα ξανάριξε πίσω στη θάλασσα. Όταν κάποτε πλοίο που ταξίδευε ναυάγησε, τον έσωσαν τα δελφίνια.
Ο Πλούταρχος αναφέρει ένα περιστατικό παρόμοιο με την προηγούμενη ιστορία που και αυτή εξελίχθηκε στο νησί της Πάρου. Ένας ντόπιος προσπάθησε να εμποδίσει κάποιους ψαράδες να σκοτώσουν ένα δελφίνι που είχε πιαστεί στα δίχτυα τους. Λίγο καιρό αργότερα, μεταξύ της Πάρου και Νάξου, το πλοίο τους αναποδογύρισε και μόνο αυτός γλίτωσε οδηγούμενος από ένα δελφίνι στην ακτή.
Στην αρχαία Ελλάδα θεωρούσαν ότι ήταν ένα καλοπροαίρετο φιλικό ζώο και έτρεφαν για τα δελφίνια ιδιαίτερο σεβασμό και θαυμασμό υμνώντας το κάλος και τις ικανότητές τους. Η εμφάνισή του κοντά στα πλοία ήταν καλός οιωνός. Κάποιες Θρακικές φυλές εμπορεύονταν το δέρμα, το λίπος και τα δόντια των δελφινιών, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα τιμωρούνταν με βαριές ποινές, καθώς είχαν την πεποίθηση ότι τα δελφίνια διατηρούν κάποια από τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά τους, και σκοτώνοντας ένα δελφίνι έκανες έγκλημα.
Ο Μέγας Αλέξανδρος όταν κατέκτησε τη Βαβυλώνα, όρισε αρχιερέα του Ποσειδώνα στην πόλη, τον Διονύσιο από την Ιασώ της Μιλήτου, ο οποίος λέγεται ότι επικοινωνούσε με τα δελφίνια. Ο θεός Ποσειδώνας, η θεά Αμφιτρίτη, οι κόρες του οι Νηρηίδες, ο Απόλλωνας, η Δήμητρα, η Αφροδίτη και ο Διόνυσος πλαισιώνονταν από δελφίνια και οι μαγικές ιδιότητες των δελφινιών συνέδεαν τον ανθρώπινο με το θεϊκό κόσμο.
Ο Έλληνας ποιητής Οππιανός, στη διατριβή του στη Φυσική Ιστορία αναφέρει:

  • “Το κυνήγι των δελφινιών είναι ανήθικο και όποιος επιθυμεί να προκαλέσει καταστροφή στα δελφίνια δεν θα μπορεί να φέρει κοντά του τους θεούς σαν καλός θυσιαστής, ούτε θα μπορεί να αγγίζει τους βωμούς τους με καθαρά χέρια, αλλά μόνο να μολύνει κι αυτούς που μοιράζονται την ίδια στέγη. “
  • “Καλύτερος μάντης από ένα δελφίνο δεν έχει ακόμα γεννηθεί. Άλλο ένα υπέροχο κατόρθωμα των δελφινιών που άκουσα και θαύμασα. Όταν έπεσε αρρώστια και θανάσιμοι πνιγμοί κοντά τους δεν απέτυχαν στο να το μάθουν παρά γνώριζαν το τέλος της ζωής. Τότε κολύμπησαν τη θάλασσα και τα μεγάλα κύματα από τα βαθιά τα προσγείωσαν στη άκρη της ακτής. Και εκεί άφησαν την τελευταία τους πνοή και δέχτηκαν την καταδίκη τους πάνω στη ξηρά ελπίζοντας σε κάποιο θνητό να λυπηθεί τον ιερό αγγελιοφόρο από τα έγκατα της γης σαν γίνει ένα με αυτή και να τον καλύψει με λίγα χαλίκια, διατηρώντας στη μνήμη τους, την ευγενική τους φιλία. Υπερηφάνεια και λαμπρότητα καθρεπτίζεται στο πρόσωπό τους και ακόμα και όταν πεθαίνουν, δεν χάνουν τη δόξα τους”. – (Αλιευτικά, βιβλίο1)

Συγκινούσε πάντα ο σεβασμός για αυτά τα πλάσματα της φύσης, η φροντίδα και στοργή για τα μικρά τους, όπως και η φιλία που δημιουργούσαν με τον άνθρωπο Μια φιλία χωρίς αντάλλαγμα, χωρίς υποκρισία παρά μόνο με την αγάπη που τρέφουν οι δυο πλευρές. Το δελφίνι που σώζει τη ζωή του ανθρώπου κάποια στιγμή και εκείνος τη δική του, αν τυχόν το ξεβγάλει η θάλασσα ή μπλεχτεί στα δίχτυα των ψαράδων. Αυτή η εικόνα παρουσιάζεται άπειρες φορές στα ελληνικά δοκίμια. Μια τέτοια φιλία που όμως κατέληξε σε τραγωδία, αναφέρεται σε ένα κείμενο παρακάτω.
Ο «Σοφιστής» Κλαύδιος Αιλιανός , αναφέρει την ιστορία μιας βαθιάς φιλίας ενός δελφινιού κι ενός αγοριού. Κάθε μέρα το δελφίνι περίμενε το αγόρι να τελειώσει το μάθημά του και οι δύο μαζί ξεκινούσαν ένα ταξίδι στη θάλασσα με το αγόρι στη ράχη του δελφινιού. Κάποιες φορές κολυμπούσαν πλάι-πλάι, κάποιες φορές συναγωνίζονταν και το δελφίνι άφηνε το αγόρι να κερδίζει. Η καταστροφή ήρθε όταν το αγόρι γλίστρησε και έπεσε κατά λάθος πάνω στο ρύγχος του δελφινιού, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί θανάσιμα. Όταν το δελφίνι αντιλήφθηκε τι είχε συμβεί κολύμπησε πίσω στην ακτή και σύρθηκε έξω φέρνοντας μαζί το σώμα του νεκρού φίλου του. Ο κόσμος, συγκινημένος από την αγάπη του δελφινιού, έθαψε το δελφίνι δίπλα στο αγόρι.

Οι πολιτισμοί της Ανατολής, είναι σαφώς επηρεασμένοι από την ελληνική παράδοση. Χαρακτηριστική είναι η ιστορία των Nabatean, (νομαδικός λαός), που κατοικούσαν μεταξύ των ποταμών Τίγρη και Ευφράτη, με πολλά Ελληνικά στοιχεία και συμβολισμούς. Οι θεότητες τους συνδέονταν με τα δελφίνια και έπαιρναν συχνά τη μορφή τους. Η Αταργάτις , -εικονογραφικά θυμίζει τη γοργόνα, ήταν η θαλάσσια θεότητα που δίνει τη ζωή και δέχεται τους νεκρούς που θα αναγεννηθούν. Μια άλλη θεά των Νabatean που συνδέεται με τα δελφίνια είναι η Γαληνέα, κόρη της Αφροδίτης. Η Γαληνέα αντιπροσώπευε τον καλό καιρό από τον οποίο εξαρτιόταν το εμπόριο και η οικονομία τους.
Αξιοσημείωτης ομορφιάς είναι η παράσταση που απεικονίζει των θεό Έρωτα καβάλα στη ράχη ενός δελφινιού δίπλα στην Αφροδίτη σε μια σαρκοφάγο που χρονολογείται τον 2ο αιώνα μ.Χ. στο Σιαρίμ κοντά στη Γιάφα. Στις μετέπειτα ιστορίες της ρωμαϊκής λογοτεχνίας το δελφίνι είναι αυτό που κουβαλάει της ψυχές στα Νησιά των Μακάρων.

Φημολογείται ότι τα αρχαιότερα δείγματα εικόνων που έχουν βρεθεί και αποδεικνύουν τη στενή σχέση του ανθρώπου και δελφινιού είναι σε σπηλαιογραφίες των Αβορίγινων στην Αυστραλία.
Οι Αβορίγινες, οι αυτόχθονες κάτοικοι της Αυστραλίας, είχαν τα δελφίνια ως κεντρικά στοιχεία της λατρείας τους. Θεωρούσαν τα δελφίνια «ονειρικά» πλάσματα που κατέβηκαν στη γη για να βοηθήσουν τον άνθρωπο και όταν πέθαινε η ψυχή του γινόταν δελφίνι. Παρόμοιες αντιλήψεις βρίσκουμε και σε ινδιάνικες φυλές της Αμερικής, που λάτρευαν τα δελφίνια σαν θεότητες, είχαν ειδικούς χορούς δελφινιών, ντύνονται σαν δελφίνια και κατέβαιναν στις παραλίες χορεύοντας γύρω από αγάλματα δελφινόμορφων θεών. Πολλές φυλές πίστευαν ότι τα δελφίνια βοήθησαν κάποτε τους προγόνους τους να φθάσουν στην Αμερικανική ήπειρο από τα νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού.

Πολλά αρχαία νομίσματα δείχνουν την εικόνα των παιδιών, ανδρών ή θεών να ταξιδεύουν με ένα δελφίνι. Δημιουργήθηκαν από το θεό Διόνυσο, ο οποίος γυρνώντας από τη Νάξο πιάστηκε αιχμάλωτος από Τυρρήνιους πειρατές. Όταν οι ναύτες αποφάσισαν να τον πουλήσουν ως σκλάβο στα παζάρια της Ανατολής, εκείνος, τους εκδικήθηκε τρελαίνοντας τους. Μετέτρεψε τα κουπιά σε φίδια, άφησε κληματαριές να φυτρώσουν στο κατάρτι, κρασί ξεχείλισε από τα αμπάρια, ενώ μια εκκωφαντική εκστατική μουσική ακουγόταν χωρίς προέλευση. Στους ναύτες προκλήθηκε έντονη σύγχυση, η οποία εντάθηκε , όταν είδαν τον καπετάνιο να μετατρέπεται σε λιοντάρι, τρομοκρατώντας και οδηγώντας τους να πηδήξουν από το πλοίο στη θάλασσα. Ο θεός έσωσε μόνο όσους μετανόησαν για την πράξη τους, μεταμορφώνοντας τους σε δελφίνια. Από τότε κατά την περίοδο της σοδειάς τα δελφίνια μετέφεραν το θεό Διόνυσο από και προς τον άλλο κόσμο.
Πολλοί αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς της εποχής στήριξαν με αυτή την ιστορία τις εξαφανίσεις των δελφινιών κάθε χειμώνα, γιατί ο αστερισμός «Δελφίνους», δόθηκε από αρχαίους Έλληνες αστρονόμους και διακρίνεται στον ουράνιο θόλο από τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο και δεν είναι ορατός από την Ελλάδα τους μήνες Νοέμβριο έως Μάιο.
Ο Όμηρος αναφέρει ότι ο Οδυσσέας φορούσε φυλαχτά με παραστάσεις δελφινιών, ενώ η ασπίδα του είχε κεντρικό μοτίβο το δελφίνι που είχε σώσει τη ζωή του γιου του Τηλέμαχου, σε νεαρή ηλικία όταν κινδύνεψε να πνιγεί.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ελληνική Γλώσσα η λέξη «δέλφυς», μεταφράζεται ως μήτρα, που συνδέεται ετυμολογικά με το πιο ιερό κέντρο του αρχαίου κόσμου, τον «ομφαλό της Γης», – τους Δελφούς. Ο επικός ποιητής Όμηρος στον «Ύμνο του Απόλλωνα, περιγράφει πώς ο θεός Απόλλων ίδρυσε τον ναό στους Δελφούς, αφού γύρισε σχεδόν όλη την Ελλάδα αναζητώντας ένα κατάλληλο μέρος. Τελικά, επέλεξε μία μοναχική σπηλιά στους πρόποδες του Παρνασσού που φυλούσε ένας δράκοντας, ο Πύθων τον οποίο και σκότωσε με ένα βέλος από το ασημένιο του τόξο. Μετά από το περιστατικό αυτό, ο Απόλλωνας κατέλαβε ένα Κρητικό εμπορικό πλοίο αφού πρώτα μεταμορφώθηκε ο ίδιος σε δελφίνι.
Παρουσιάζοντας τον εαυτό του μπροστά από το πλοίο με τη μορφή δελφινιού έκανε το πλήρωμα του πλοίου να τρομοκρατηθεί και να κρυφτεί στα αμπάρια του. Στο διάστημα αυτό, ο Απόλλωνας άλλαξε τους ανέμους έτσι ώστε το πλοίο να αλλάξει πορεία και να δέσει κοντά στους Δελφούς. Τότε, σύμφωνα με τον Ομηρικό ύμνο, ο Απόλλωνας χάρισε τη ζωή στο πλήρωμα και τους πρόσταξε από εδώ και στο εξής να ζουν στο νέο του ναό και να τον υπηρετούν σαν ιερείς του, λέγοντας: «Και ενώ για πρώτη φορά, στον ομιχλώδη θάλασσα, ξεπήδησα πάνω στο πλοίο γρήγορα με τη μορφή ενός δελφινιού, από εδώ και στο εξής να προσεύχεστε σε μένα σαν Δέλφιο Απόλλωνα.»

Σύμφωνα με τη Φυσική Ιστορία του Πλίνιου, «Το δελφίνι μπορεί να γοητευτεί από ένα αρμονικό τραγούδι και κυρίως από τον ήχο ενός υδρο-οργάνου…»
Πολύ γνωστή είναι και η ιστορία του Ηρόδοτου που αναφέρεται στον λυρωδό Αρίωνα από τη Μήθυμνα της Λέσβου. Ο Αρίων ο Μηθυμναίος ήταν λυρικός ποιητής από τη Μήθυμνα (Μόλυβο) της Λέσβου. Οι πληροφορίες που έχουμε για τον Αρίωνα είναι λιγοστές και προέρχονται κυρίως από τον ιστορικό Ηρόδοτο. Δεν γνωρίζουμε καν το έτος γεννήσεως και θανάτου του. Έφυγε νωρίς από τη Λέσβο και έζησε κοντά στον τύραννο της Κορίνθου Περίανδρο (625 – 585 π.Χ.). Ήταν ο καλύτερος κιθαρωδός τής εποχής του και συνεισέφερε στην εξέλιξη του διθυράμβου, του άσματος της διονυσιακής λατρείας, που αποτέλεσε τον πρόδρομο της τραγωδίας. Ως ποιητής και συνθέτης έγραψε άσματα (διθυράμβους) και προοίμια (κιθαρωδικούς κανόνες), από τα οποία δεν σώθηκε ούτε ένας στίχος.
Για τη ζωή του υπάρχει μια ιστορία, που μοιάζει περισσότερο με παραμύθι και μας την κληροδότησε ο Ηρόδοτος. Κάποτε ο Αρίων αποφάσισε να ταξιδέψει στη Σικελία για τα προς το ζην. Εκεί, αφού με την τέχνη του μάζεψε πολλά χρήματα και πλούτη, ξεκίνησε το ταξίδι τής επιστροφής με ένα κορινθιακό πλοίο.
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού οι ναύτες αποφάσισαν να τον ληστέψουν και να τον πετάξουν στη θάλασσα. Ο Αρίων προσφέρθηκε να τους δώσει χρήματα για να σώσει τη ζωή του, αλλά αυτοί αρνήθηκαν. Τότε, τους παρακάλεσε σαν τελευταία χάρη να τον αφήσουν να τραγουδήσει πριν από το θάνατό του. Οι ναύτες δέχθηκαν και ο Αρίων αφού φόρεσε τα καλά του, πήρε την κιθάρα στα χέρια του, στάθηκε στην πλώρη του καραβιού και τραγούδησε τον «όρθιο νόμο», – ύμνο αφιερωμένο στον θεό Απόλλωνα. Ένα δελφίνι, που εθεωρείτο το ιερό ζώο τού Απόλλωνα, τον πήρε στη ράχη του και τον έβγαλε στο ακρωτήριο Ταίναρο. Από εκεί ο Αρίων πήγε πεζός στην Κόρινθο, όπου ανέφερε τα καθέκαστα στον Περίανδρο. Αυτός, αφού πρώτα επαλήθευσε τα όσα του είχε εξιστορήσει ο Αρίων, διέταξε τη σύλληψη των ναυτών, που εν τω μεταξύ είχαν επιστρέψει στην Κόρινθο, και διέταξε να θανατωθούν.
Υπάρχουν αρκετές ιστορίες που αναφέρουν ότι “άγιοι” των πρώτων χριστιανικών αιώνων σώθηκαν από πνιγμό με τη βοήθεια δελφινιών, θυμίζοντας σε μεγάλο βαθμό τις αντίστοιχες ιστορίες των ελληνικών μύθων.
Η σύγχρονη θρησκεία του εβραιοχριστιανισμού που καθιερώθηκε από τον 4ο αιώνα επί Θεοδοσίου, υιοθέτησε τους “ελληνικούς μύθους” και τους έφερε στα μέτρα του αφού πρώτα τους συκοφάντησε σαν παγανιστικούς, έκαψε τα αρχαιοελληνικά κείμενα , κατάργησε τελετές ήθη και έθιμα των αρχαίων Ελλήνων, σκότωσε τους εκφραστές της αλήθειας και της γνώσης που μιλούσαν για τον Ένα Τριαδικό Θεό, γκρέμισε μνημεία πολιτισμού, και έφερε τον μεσαίωνα. Αυτό όμως είναι ένα διαφορετικό πικρό κεφάλαιο στην μακραίωνη ιστορία της Ελλάδας, που εξακολουθεί με ότι της απέμεινε να φωτίζει τον πλανήτη.
Οποιοσδήποτε και αν είναι ο συμβολισμός είναι ξεκάθαρο ότι το δελφίνι είναι στενά συνδεδεμένο με τα βασικά στάδια της ανθρώπινης ύπαρξης.

Δέσπω

photo pexels

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Σχετικά άρθρα:

loading...
loading...