Ελάχιστες είναι οι φορές που τα δικαστήρια της Ελλάδας -διοικητικά ή πολιτικά- θα αποστείλουν προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), βάσει του μηχανισμού προδικαστικής παραπομπής του άρθρου 267 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), που επιτρέπει στον εθνικό δικαστή να ζητεί καθοδήγηση από το ΔΕΕ για την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ή το κύρος πράξεων των οργάνων της, διασφαλίζοντας την ενιαία ερμηνεία και εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης σε όλα τα κράτη- μέλη της ΕΕ.
Τον προβληματισμό ανέδειξε ο δικαστής στο Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Γουλιέλμος Βαλασίδης, σε διάλεξη με τίτλο «Ο νέος ρόλος του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον διάλογο με τον εθνικό δικαστή» που πραγματοποίησε σήμερα στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, στο πλαίσιο των Διαλέξεων της Έδρας Jean Monnet «Δίκαιο, Αξίες και Ψηφιακή Πολιτότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση» του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών.
Οι υποθέσεις στο Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ
Το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί ένα από τα δύο δικαιοδοτικά όργανα του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το δεύτερο είναι το ανώτατο δικαστήριο του ΔΕΕ που ερμηνεύει το δίκαιο της ΕΕ μέσω των εθνικών δικαστηρίων και κρίνει τις πιο σοβαρές θεσμικές ή κρατικές υποθέσεις και δέχεται εφέσεις από το Γενικό Δικαστήριο. Κύρια αποστολή του Γενικού Δικαστηρίου είναι η εκδίκαση προσφυγών φυσικών ή νομικών προσώπων που επιζητούν την ακύρωση πράξεων των θεσμικών, ή άλλων οργάνων και οργανισμών της Ένωσης. Από την 1η Οκτωβρίου 2024 το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφαίνεται με προδικαστικές αποφάσεις στα ερωτήματα που παραπέμπουν τα εθνικά δικαστήρια εφόσον αφορούν τον ΦΠΑ, τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, τον τελωνειακό κώδικα και τη δασμολογική κατάταξη των εμπορευμάτων, το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου, και τις αποζημιώσεις των επιβατών στις αερομεταφορές.
«Έχουμε δύο χρόνια που διαχειριζόμαστε προδικαστικά ερωτήματα, το σύστημα δουλεύει πάρα πολύ καλά. Έχουμε μέσο όρο εκδίκασης της υπόθεσης περίπου 12 μήνες, ενώ το Δικαστήριο έχει 18 και σε αντίθεση με ό,τι μπορεί κανένας να φαντάζεται, τα ζητήματα τα οποία έρχονται σε εμάς δεν είναι και τόσο -να το πω έτσι πολύ λαϊκά- του “πεταματού”», σημείωσε ο Βαλασίδης.
«Έχουμε ζητήματα τα οποία είναι αρκετά σημαντικά. Για παράδειγμα, έχουμε πολλές υποθέσεις τελωνειακές που έχουν να κάνουν με την εισαγωγή ηλεκτρικών ποδηλάτων από την Κίνα, όπου τα σπάνε σε κομμάτια και τα εισάγουν ως ανταλλακτικά και μετά τα συναρμολογούν και τα πουλάνε ως ποδήλατα και πολλές φορές μπορεί να τα εισάγουν σε διαφορετικά τελωνειακά γραφεία ή με διαφορά χρόνου. Βεβαίως, ως ανταλλακτικά οι δασμοί είναι χαμηλότεροι, ως ολόκληρο ποδήλατο είναι υψηλότεροι. Αυτό είναι ένα ζήτημα το οποίο έχει απασχολήσει όλες τις τελωνειακές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι πολύ βασικό και έχει πολύ μεγάλο οικονομικό αντίκτυπο», πρόσθεσε.
Στο πλαίσιο αυτό ο κ.Βαλασίδης εξήγησε ότι οι Έλληνες δικαστές στο ΔΕΕ θεωρούν ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα το γεγονός ότι από την Ελλάδα δεν αξιοποιείται επαρκώς ο μηχανισμός της προδικαστικής παραπομπής. «Με λύπη διαπιστώνουμε ότι τα ελληνικά δικαστήρια δε στέλνουν αρκετά προδικαστικά ερωτήματα. Φέτος, το 2026, που θεωρείται και καλή χρονιά, έχουν έρθει στο Δικαστήριο και στο Γενικό Δικαστήριο επτά ελληνικές προδικαστικές παραπομπές, ενώ πέρυσι ήταν τέσσερις. Αντίστοιχα π.χ. η Βουλγαρία έστειλε 42 και αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα. Το πρόβλημα αφορά και τους δυο κλάδους της Δικαιοσύνης, αλλά πιο έντονα την πολιτική δικαιοσύνη. Το Συμβούλιο της Επικρατείας κάθε χρόνο θα στείλει προδικαστικά ερωτήματα -και από Διοικητικά Πρωτοδικεία λαμβάνονται προδικαστικά, ενώ από τα πολιτικά δικαστήρια φέτος έχει έλθει μόνο ένα από το Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς», εξήγησε ο δικαστής, διευκρινίζοντας πως φέτος συνολικά από τα κράτη- μέλη έχουν σταλεί 400- 450 προδικαστικά ερωτήματα στο Γενικό Δικαστήριο του ΔΕΕ, ενώ συνολικά και στα δύο δικαστήρια τα προδικαστικά υπερβαίνουν τα 600.
Ελληνικά ζητήματα που λύθηκαν από το ΔΕΕ
Υπογράμμισε δε πως η κατάσταση αυτή διαπιστώνεται τη στιγμή που «χρόνια ζητήματα που απασχολούσαν την ελληνική κοινωνία λύθηκαν από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μέσω προδικαστικών ερωτημάτων», όπως «η αναγνώριση των πτυχίων των ΙΕΚ, ο βασικός μέτοχος, η εκτροπή του Αχελώου ή οι συμβασιούχοι, δηλαδή οι διαδοχικές ανανεώσεις συμβάσεων ορισμένου χρόνου για να καλύψουν με μόνιμες ανάγκες στο Δημόσιο, όπου όλα αυτά λύθηκαν από το δικαστήριο».
Αντίθετα, όπως πρόσθεσε ο κ. Βαλασίδης, υπόθεση για την οποία δεν υποβλήθηκε προδικαστικό ερώτημα στο ΔΕΕ, κατέληξε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπου η Ελλάδα καταδικάστηκε στην “υπόθεση Γεωργίου”, διότι δεν έστειλε προδικαστικό ερώτημα, το οποίο θεωρήθηκε προσβολή του δικαιώματος στη δίκαιη δίκη».
Ο Δικαστής Γουλιέλμος Βαλασίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής ΑΠΘ, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος (Master) από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Harvard των Ηνωμένων Πολιτειών και μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης. Από το 1998 ανέλαβε υπηρεσία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), αρχικά ως εισηγητής στα γραφεία των Δικαστών στο ΔΕΕ Κρατερού Ιωάννου και Βασιλείου Σκουρή (που μετέπειτα εξελέγη Πρόεδρος του ΔΕΕ) και από το 2014 Διευθυντής Πρωτοκόλλου και Πληροφόρησης του Δικαστηρίου και στη συνέχεια Διευθυντής Επικοινωνίας. Παράλληλα με τις νομικές δημοσιεύσεις του υπό την ιδιότητα του συγγραφέα ή του επιμελητή και τη συμμετοχή του σε επιστημονικά συνέδρια, διετέλεσε μέλος και αντιπρόεδρος της European Law Moot Court Society από το 2006 έως το 2022. Διορίστηκε Δικαστής στο Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ το 2022.
ΑΠΕ-ΜΠΕ – Σμαρώ Αβραμίδου / photo: pixabay
