Κι όμως, πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια, οι κάτοικοι της Πομπηίας αγόραζαν καθημερινά έτοιμο ζεστό φαγητό από καταστήματα που θυμίζουν εντυπωσιακά τα σημερινά street food και take away.

Οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει περίπου 80 θερμοπώλια (thermopolia) στην Πομπηία, μια πόλη που πριν από την καταστροφική έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ. αριθμούσε περίπου 10.000 έως 15.000 κατοίκους. Αυτό σημαίνει ότι υπήρχε περίπου ένα τέτοιο κατάστημα για κάθε 125 έως 190 κατοίκους, μια αναλογία που εντυπωσιάζει ακόμη και με τα σημερινά δεδομένα.

Τι ήταν τα θερμοπώλια

Η λέξη «θερμοπώλιο» προέρχεται από τα ελληνικά «θερμός» και «πωλέω», δηλαδή «πουλάω κάτι ζεστό». Πρόκειται για μικρά καταστήματα που διέθεταν έναν πέτρινο πάγκο στραμμένο προς τον δρόμο. Μέσα στον πάγκο ήταν ενσωματωμένα μεγάλα πήλινα δοχεία, τα λεγόμενα dolia, όπου διατηρούνταν ζεστό φαγητό, κρασί και άλλα έτοιμα γεύματα. Ο πελάτης σταματούσε, παρήγγειλε και έτρωγε επί τόπου ή συνέχιζε τη διαδρομή του, όπως ακριβώς συμβαίνει σήμερα με το street food.

Σε αντίθεση με την εικόνα που έχουμε για τις πολυτελείς ρωμαϊκές επαύλεις, η καθημερινότητα των περισσότερων κατοίκων ήταν πολύ διαφορετική. Οι εύπορες οικογένειες διέθεταν μεγάλες κατοικίες με πλήρεις κουζίνες και προσωπικό που μαγείρευε. Όμως οι εργαζόμενοι, οι τεχνίτες και πολλοί κάτοικοι μικρότερων σπιτιών ή διαμερισμάτων, συχνά προτιμούσαν να αγοράζουν έτοιμο φαγητό από τα θερμοπώλια, είτε επειδή δεν διέθεταν κατάλληλους χώρους μαγειρέματος, είτε επειδή ήταν πιο πρακτικό και οικονομικό. Για πολλούς κατοίκους, λοιπόν, το θερμοπώλιο δεν ήταν πολυτέλεια, αλλά μέρος της καθημερινής ζωής.

Το πιο διάσημο θερμοπώλιο βρίσκεται στη Regio V, μια περιοχή της Πομπηίας που ανασκάφηκε τα τελευταία χρόνια. Το κατάστημα διατηρήθηκε σε εντυπωσιακή κατάσταση κάτω από την ηφαιστειακή στάχτη. Ο πάγκος του είναι διακοσμημένος με πολύχρωμες τοιχογραφίες που απεικονίζουν ζώα, όπως πάπιες και πετεινούς, τα οποία πιθανότατα υπήρχαν και στο μενού του καταστήματος. Το πιο εντυπωσιακό όμως είναι ότι οι αρχαιολόγοι εντόπισαν μέσα στα δοχεία πραγματικά υπολείμματα τροφών ηλικίας σχεδόν δύο χιλιάδων ετών. Οι εργαστηριακές αναλύσεις αποκάλυψαν ίχνη από πάπια, χοιρινό, κατσίκι, ψάρια, σαλιγκάρια, καθώς και υπολείμματα κρασιού. Τα ευρήματα επιβεβαίωσαν ότι οι ζωγραφιές στον πάγκο λειτουργούσαν πιθανότατα σαν ένα είδος αρχαίου… εικονογραφημένου μενού.

Το πρώτο «μενού» της ιστορίας;

Αν και δεν υπήρχε έντυπος κατάλογος όπως σήμερα, οι εικόνες στον πάγκο φαίνεται πως βοηθούσαν τους πελάτες να γνωρίζουν τι πωλούσε το κατάστημα. Με άλλα λόγια, οι Ρωμαίοι μπορεί να είχαν δημιουργήσει κάτι που θυμίζει τις φωτογραφίες φαγητών που βλέπουμε σήμερα στις βιτρίνες πολλών καταστημάτων.

Η ανακάλυψη των θερμοπωλίων αλλάζει σημαντικά την εικόνα που έχουμε για τη ζωή στην αρχαία Ρώμη. Η Πομπηία δεν ήταν μόνο ναοί, επαύλεις και δημόσια λουτρά. Ήταν μια ζωντανή πόλη γεμάτη μικρές επιχειρήσεις, καταστήματα, εργαστήρια και σημεία όπου οι άνθρωποι έτρωγαν γρήγορα πριν επιστρέψουν στη δουλειά τους. Η ηφαιστειακή έκρηξη που κατέστρεψε την πόλη το 79 μ.Χ. πάγωσε κυριολεκτικά τον χρόνο, διατηρώντας όχι μόνο τα κτίρια, αλλά ακόμη και τα τελευταία γεύματα των κατοίκων.

Σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια αργότερα, αυτά τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι η συνήθεια του έτοιμου φαγητού δεν είναι καθόλου σύγχρονη. Οι Ρωμαίοι είχαν ήδη δημιουργήσει ένα οργανωμένο δίκτυο «γρήγορου φαγητού», πολύ πριν εμφανιστούν τα σημερινά fast food.

Δείτε βίντεο ΕΔΩ

^{photo: pixabay}