Γιατί δεν κάνουμε αυτό που πιστεύουμε;

Ένα κεντρικό πρόβλημα του μυαλού μας είναι ότι γνωρίζουμε θεωρητικά πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε, αλλά χρησιμοποιούμε ελάχιστες γνώσεις στην καθημερινή μας ζωή. 
Γνωρίζουμε θεωρητικά τις βασικές αρχές επιβίωσής μας, όπως να μην τρώνε πάρα πολύ, να πηγαίνουμε νωρίς για ύπνο, να εμπιστευόμαστε τις δυνατότητες μας, να μην είμαστε επικριτικοί να είμαστε ευγενικοί, και πριν είναι πολύ αργά, να θυμόμαστε να είμαστε ευγνώμονες.
Και όμως στην πράξη, οι ιδέες μας καταλήγουν αχρησιμοποίητες. Η συνειδητοποίηση είναι ενσωματωμένη μέσα μας, αλλά κατά κάποιο περίεργο τρόπο είναι αναποτελεσματική για εμάς.

Οι Αρχαίοι Έλληνες επισήμαναν αυτή την αντιφατική  διαταραχή και έδωσαν σε αυτό το φαινόμενο το ηχηρό όνομα Ακρασία.  Συνήθως μεταφράζεται ως «αδυναμία θέλησης». Για τον Σωκράτη, εφόσον κανείς από τους ανθρώπους δεν αμαρτάνει θεληματικά το πρόβλημα οφείλεται στην απουσία πραγματικής γνώσης – “ουδείς εκών κακός”. Η γνώση ταυτίζεται με την αρετή και αυτές οδηγούν στην ευδαιμονία, η οποία προυποθέτει κάποιος να είναι ηθικός και ενάρετος , αφού αποκτήσει τη γνώση του τι είναι αρετή. Η αρετή για τον Σωκράτη, δεν έχει την εφαρμογή γενικών κανόνων του τι πρέπει να κάνουμε για να είμαστε καλοί, αλλά είναι μια συγκεκριμένη κατάσταση της ψυχής.  Για να εξηγήσει την Ακρασία ο Πλάτωνας, έγραψε τη “θεωρία των ιδεών” – Πολιτεία- , περιγράφοντας ταυτόχρονα και την ηθική γνώση ενός ιδιαίτερου τύπου ανθρώπων.
Είναι τραγικό να έχουμε τέτοια προδιάθεση ξέροντας τι πρέπει να κάνουμε αλλά δεν ενεργούμε σύμφωνα με τις καλύτερες αρχές μας.
Ο πραγματικός σκοπός της τέχνης (μυθιστορήματα, ταινίες, τραγούδια καθώς και φωτογραφίες, έργα ζωγραφικής και αρχιτεκτονικής) είναι να δώσει την αισθητική και συναισθηματική λάμψη, σε μια σειρά από σημαντικές ιδέες ανύψωσης του πνεύματος και της ψυχής που απειλούνται περισσότερο σήμερα.  Οι συνθήκες της καθημερινής ζωής μέσα από την Τέχνη δεν θα πρέπει να είναι ένα θέμα πρόκλησης νέων αντιαισθητικών ιδεών, αλλά μια ροπή στην ομορφιά την έμπνευση και τη δημιουργία, ώστε να μπορούμε πιο εύκολα να ζυγίζουμε τη συμπεριφορά μας με ευφορία και να ενεργοποιούμε τα αποθέματα της τρυφερότητας και συμπάθειας που ήδη πιστεύουμε στην θεωρία.  Διαλέγοντας για παράδειγμα ένα μυθιστόρημα θα πρέπει να μας οδηγήσει σε κάποιο επιμορφωτικό και καλό συναίσθημα όπως την συγχώρεση,  καθώς επενδύουμε ήδη σε ένα πνευματικό επίπεδο. Η τέχνη πρέπει να μας βοηθάει να νιώθουμε και να δρούμε πάνω στις βασικές αξίες που ήδη γνωρίζουμε, προχωρώντας σε αλήθειες του φωτός.

Με τελετουργικό δομημένο τρόπο -σαν υπεράσπιση του εαυτού μας κατά της «ακρασίας», δημιουργούμε ένα μέσο, συχνά πολύ δελεαστικό .  Η επανάληψη μιας σκέψης ή μιας δράσης, έχει στόχο να εγκατασταθεί  μια συνήθεια μέσα μας με  πειστικό και παθολογικό- ψυχαναγκαστικό τρόπο.
Απορρίπτουμε επίσης την έννοια ότι μπορεί ποτέ κάτι σημαντικό να μας διδάξει ή να προσφέρει μια άλλη προοπτική, στην ήδη έτοιμη γνώση που έχουμε. Η αισιόδοξη ψευδαίσθηση την οποία το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα μας μόλυνε έγινε μοιραία. Ίσως θα πρέπει να ενεργοποιηθεί σε άλλη συχνότητα ο εγκέφαλός μας και να κλείσει τη διαρροή, άμεσα στα συνήθη πρότυπα σκέψης και αισθήματος.

Ο τρόπος σκέψης μας πολλές φορές διαφωνεί με την πρακτική που εφαρμόζουμε, αλλά δεν σκεφτόμαστε ότι μέσα σε αυτό υπάρχει και κάτι άλλο με το οποίο δεν συμφωνούμε. Πιστεύουμε στη δύναμη της συνήθειας και την αποδίδουμε στην κλίση της καρδιά μας. Μας τραβάει μια δύναμη πίσω σε μια πιο πιστή και αυθεντική έκδοση του εαυτού μας.
Οι θρησκείες θέλησαν να κάνουν κάτι πολύ πιο σοβαρό από το να προωθούν απλώς αφηρημένες ιδέες, ήθελαν να κάνουν τους ανθρώπους να συμπεριφέρονται σύμφωνα με αυτές τις ιδέες, άσχετα αν αντιπτοσωπεύουν την αλήθεια.  Αυτό σήμαινε την επινόηση πολλών έξυπνων μηχανισμών για την κινητοποίηση και δέσμευση της βούλησης των ανθρώπων.  Τα καλύτερα εντυπωσιακά έργα τέχνης, αρχιτεκτονικής κτιρίων, και σαγηνευτική μουσική, έχουν θρησκευτικό χαρακτήρα, για να επηρεάζουν τις μάζες. Η θρησκεία έγινε μια τεράστια μηχανή για την αντιμετώπιση του προβλήματος της «Ακρασίας».
Η σύγχρονη εποχή μας έχει παρουσιάσει ένα μεγάλο αίνιγμα για μια πιο κοσμική εποχή. Η κακή εκκοσμίκευση απορρίπτει τόσο τις υπερφυσικές ιδέες των θρησκειών όσο και τη στάση ζωής, συγκεντρώνοντας από κοινού τις θρησκευτικές στρατηγικές και δεισιδαιμονίες με την Πανθρησκεία.
Μια πιο απαιτητική κερδοσκοπική μορφή εκκοσμίκευσης του θρησκευτικού οργανισμού, είναι η χαλάρωση της πίστης στον Χριστό και τη μετά θάνατον ζωή, φιλοδοξώντας να βελτιώσουμε την κοινωνική και ψυχολογική μας ζωή καταπολεμώντας τις φημισμένες αδυναμίες μας. Πώς μπορεί το θνητό και ατελές σώμα με έλλειψη γνώσης να φτάσει στην τελειότητα;
Η πρόκληση είναι να σταματήσουμε να αγνοούμε τις πραγματικές μας δεσμεύσεις και να αρχίσουμε να αμφιβάλουμε για την ασάφεια της ιδεολογικής κατεύθυνσης που μας έδωσαν. Με την  αναζήτηση της αλήθειας του Χριστού μπορούμε να πολεμίσουμε την ακρασία και να κάνουμε τρόπο ζωής την έμπνευσμένη σοφία και φως στη ζωή μας.

Σχετικά άρθρα:

loading...
Close Menu