Μια φωνή στη σιωπή

Όταν σκεφτόμαστε την ψυχική υγεία των παιδιών μας, ξεκινάμε πάντα από την παιδική ηλικία.

Ο τρόπος με τον οποίο φροντίζουμε τα βρέφη και τα μεγαλύτερα παιδιά θέτει τις βάσεις για την ψυχική υγεία όλων μας. Όπως το σπίτι χρειάζεται γερά θεμέλια προκειμένου να επιβιώσει από καταιγίδες και πλημμύρες, έτσι είναι κι η βρεφική ηλικία που θα πρέπει να είναι όσο πιο σταθερή γίνεται, για να μπορεί να αντιστέκεται στις μετέπειτα θύελλες της ζωής.
Γνωρίζουμε ότι ο εγκέφαλος ενός παιδιού διπλασιάζεται στις πρώτες 1.000 ημέρες ζωής, από τη σύλληψη μέχρι το τέλος του δεύτερου έτους. Ο μηχανισμός επιβίωσης ενός μωρού, έχει σχέση με τον τρόπο που αναζητά την ασφάλεια μέσα σε ένα κόσμο που είναι ακόμα θολός και αισθάνεται εντελώς αβοήθητο.
Ο τρόπος με τον οποίο φροντίζουμε τα παιδιά μας και ιδιαίτερα τα βρέφη, καθορίζουν την εξέλιξη του. Η σωστή φροντίδα οδηγεί σε πιο υγιείς και ασφαλείς ενήλικες και επομένως, πιο υγιείς κοινότητες.
Όλα τα στάδια ανάπτυξης είναι σημαντικά, αλλά αυτό που συμβαίνει στην αρχή, στα πρώτα δυο χρόνια ζωής, είναι ζωτικής σημασίας για την υπόλοιπη ανάπτυξη. Μπορούμε εύκολα βέβαια να υποτιμήσουμε τον αντίκτυπο των πρώτων χρόνων της ζωής ενός παιδιού από τη στιγμή που πιστεύουμε ότι δεν έχουν συνείδηση των πραγμάτων αλλά, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι υποθέσεις.

Σήμερα η τεχνολογία μας επιτρέπει να γνωρίζουμε ότι το DNA που μας δίνει τα πολυάριθμα γενετικά μας χαρακτηριστικά τροποποιείται από τις περιβαλλοντικές μας εμπειρίες.
Ωστόσο τα μωρά έχουν το δικό τους τρόπο επικοινωνίας και νιώθουν την παρουσία του φροντιστή τους. Γνωρίζουν τον τρόπο και το πότε μπορούν να έρθουν σε επαφή με τους γονείς τους, δείχνοντας τα πρώιμα συναισθήματα ανησυχίας, ελπίδας, ανυπομονησίας και γνήσιας αγάπης όπως επίσης αισθάνονται ότι βρίσκονται σε ασφαλές περιβάλλον. Το μετέπειτα ταξίδι προς την ανεξαρτησία βέβαια είναι περίπλοκο και χρειάζεται περισσότερη φροντίδα.
Αν δεν πάρουν αγάπη, συνεχίζουν να αναζητούν αυτό που τους λείπει, δημιουργώντας συχνά το ίδιο αποτύπωμα φροντίδας των πρώτων χρόνων σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να αλλάξουν το πως ένιωθαν, να διαφοροποιήσουν το συναίσθημα, με την ελπίδα να ακουστεί η φωνή τους στη σιωπή.
Η ζωή μας ξεκινάει σε ένα κόσμο περίεργο, αφιλόξενο χωρίς να νιώθουμε ότι κάποιος μπορεί να μας καταλάβει. Παρόλο που η επιστήμη έχει κάνει προόδους για την καλύτερη ανάπτυξη της βρεφικής ηλικίας και γνωρίζουμε πώς να φροντίζουμε τις ανάγκες ενός μωρού καλύτερα από ποτέ, υπάρχει ένα τραγικό παράδοξο. Βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή κατανόησης των παιδιών αυτής της ηλικιακής ομάδας. Τα αποτελέσματα μπορούν εύκολα να παρατηρηθούν γύρω μας, αφού οι στατιστικές σχετικά με τις ψυχικές ασθένειες είναι ανησυχητικές.
Τα τελευταία 40 χρόνια η παιδική φροντίδα έχει περάσει από τεκτονική μετατόπιση σαν αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης που καθιστά τη ζωή δύσκολη, και απαιτείται να εργάζονται και οι δύο γονείς . Σε συνδυασμό με τα υψηλά ποσοστά διαζυγίου, η εξέλιξη φροντίδας ενός βρέφους ή νηπίου διαφοροποιήθηκε και την φροντίδα τους ανέλαβαν τρίτα πρόσωπα που έγινε κανόνας.

Το ερώτημα που δημιουργείται φυσικά είναι τι είδους εμπειρίες έχουν τα παιδιά σε αυτή την κρίσιμη φάση της ζωής τους; Τυπικά έχουν ότι χρειάζονται, αλλά δεν μπορούμε να γνωρίζουμε το πόσο επηρεάζει η συναισθηματική προσαρμογή στη διαμόρφωση της αίσθησης και των συναισθημάτων του παιδιού που συμβαίνει κατά τις πρώτες 1.000 ημέρες. Η κοινή ομολογία πολλών ενήλικων ατόμων που υποφέρουν είναι ότι δεν μπορούν να ηρεμήσουν, δεν μπορούν να σταματήσουν να νιώθουν κάτι που δεν μπορούν να αναγνωρίσουν τη ρίζα του, πόσο μάλλον να μπορέσουν να περιγράψουν οτιδήποτε άλλο που είναι επώδυνο. Υπάρχει πάντα μια απεγνωσμένη προσπάθεια για κάτι που τους έχει ξεφύγει από την αρχή.
Η φροντίδα ενός παιδιού σε συγχρονισμό με τη γενετική, μας δίνει τη δυνατότητα να υπάρχει μια σχετική ηρεμία στην καθημερινή ρουτίνα των γονέων, αλλά συγχρόνως δίνει την αίσθηση αποξένωσης και μοναχικότητας.

Μεγαλώνοντας το παιδί, δημιουργείται άτυπα ένα πρότυπο μέσω του οποίου όλες οι μελλοντικές εμπειρίες θα φιλτραριστούν και θα γίνουν αισθητές. Εάν οι γονείς μπορούν να κάνουν το μωρό να αισθανθεί εμπιστοσύνη σε αυτούς και οι ανάγκες να καλύπτονται σε ικανοποιητικό βαθμό, τότε αισθάνονται ηρεμία,έχουν υπομονή και ίσως το πιο σημαντικό, έχουν ελπίδα ότι θα συνεχίσει η ανάπτυξη του παιδιού ομαλά. Όταν αυτή η εμπειρία μπαίνει σε χροιά υπερβολής, τότε η στέρηση και το άγχος παίρνουν θέση και οδηγούν σε έναν κόσμο απομακρυσμένο και χαοτικό, μεταφέροντας αυτά τα συναισθήματα στο παιδί τους χωρίς να έχουν επίγνωση της πραγματικότητας.
Οι νευροεπιστήμονες και οι ψυχολόγοι, οι οποίοι έχουν μελετήσει τη βρεφική ηλικία για μεγάλο χρονικό διάστημα, έχουν αναγνωρίσει τη ζωτική ανάγκη του βρέφους για προσκόλληση. Η φυσική και ψυχολογική διαδικασία ανάπτυξης συνήθως ξεδιπλώνεται διαισθητικά σε ένα συντονισμένο χορό ανάμεσα στον φροντιστή και το παιδί, το οποίο διαβάζει προσεκτικά ήχους και τη γλώσσα του σώματος.
Η συναισθηματική σύνδεση επιτρέπει εκατομμύρια νέες συναισθηματικές συνδέσεις κάθε μέρα. Αν όλα πάνε καλά, το μωρό θα είναι σε θέση να αισθανθεί το πλήρες φάσμα των συναισθημάτων του, μαθαίνοντας να μην κολλάει σε κανένα από αυτά για πολύ και να προσαρμόζεται εύκολα. Η αποτυχία δίνει την αίσθηση ότι κάποια έντονα και άσχημα συναισθήματα όπως ο θυμός, η θλίψη, η απελπισία και η αδυναμία απειλούν να μην φύγουν ποτέ . Οι δυσκολίες στην οικειότητα που παρατηρούμε ακόμη από την παιδική ηλικία,- όχι μόνο στους ενήλικες, είναι αποτέλεσμα πρώιμων εμπειριών, όπου ο συναισθηματικός εγκέφαλος δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και αναζητά ακόμη το είδος εμπειρίας που περιμένει, αλλά δεν ξέρει πώς να την αποκτήσει, ή ίσως και να την περιγράψει. Έπειτα το μωρό δεν έχει φωνή, και αν δεν ακούσει, δεν μπορεί να μιλήσει, αλλά εξακολουθεί να αισθάνεται. Είναι απαραίτητο από τους γονείς ή φροντιστές του παιδιού να καλλιεργήσουν την ικανότητα αναγνώρισης του συναισθήματος που εκφράζεται είτε λεκτικά είτε μη λεκτικά, δίνοντας ιδιαίτερη βάση στο χειρισμό των δυσάρεστων συναισθημάτων.
Στην τελική, το κύριο συστατικό υγιούς ανάπτυξης ενός μωρού που μπορείτε να προσφέρετε ως γονιός, εκτός από την καθημερινή του φροντίδα είναι η ολοκληρωτική αγάπη για να έχει στην ενήλικη ζωή του την αίσθηση αισιοδοξίας και ασφάλειας που χρειάζεται πραγματικά.

Δέσπω

photo pexels

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Σχετικά άρθρα:

loading...
loading...