Η επανάσταση των παιδιών

Η κακοποίηση ενός παιδιού δεν μπορεί να μπει σε στερεότυπα, ειδικά όταν βρίσκεται αντιμέτωπη με υπερβολικά αυστηρούς γονείς .

Όταν οι γονείς δείχνουν συχνά δυσαρέσκεια και επιθετική στάση, ίσως δεν γνωρίζουν ότι κάποια στιγμή το παιδί τους θα σαμποτάρει τον ίδιο του τον εαυτό. Η συναισθηματικά φορτισμένη ψυχολογία του παιδιού το οποίο υπερασπίζεται αυτόματα τον εαυτό του, εκφράζει δυσαρέσκεια μέσω κάποιας μορφής εξέγερσης.
Εκείνη την ώρα φωνάζει δυνατά: » Είστε άδικοι. Αν με επικρίνετε συνέχεια, θα σας δώσω πραγματική αιτία να με επικρίνετε και θα σας δείξω ότι δεν μπορείτε να με ελέγξετε».
Η θυμωμένη αντίδραση και ανυπακοή του παιδιού, που γίνεται εκδικητικότητα, εκφράζει στην αποδοκιμασία την προσβολή στο βλέμμα και τη βιαιότητα των γονέων, προκαλώντας με επιθετικότητα αντίποινα στις άκαμπτες διαταγές και υπαγορεύσεις. Αναμφισβήτητα η εχθρική διάθεση είναι ο μόνος τρόπος να ανακτήσουν και πάλι την περηφάνια, την αξιοπρέπεια και τον αυτοσεβασμό τους.

Τέτοιου είδους συχνές εντάσεις και άσκηση αυτονομίας απέναντι στην γονική επιρροή, θεωρείται περισσότερο φυσιολογική στην αναπτυξιακή φάση της εφηβείας όπου βλέπουμε τις επαναστάσεις συνήθως ως υγιή αντίδραση, αφού η πνευματική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού εξαρτάται από τον πειραματισμό της προσωπικότητας και ανεξαρτησίας τους. Στην αντίθετη περίπτωση, όταν η συμπεριφορά του παιδιού σκόπιμα παραβιάζει τους κανόνες και η υπερβολή φτάνει στα όρια της επικινδυνότητας, τότε μπορεί να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την οικογένεια προκαλώντας προβλήματα σε όλους.

Οι ακραίες συμπεριφορές αγγίζουν τις ζωτικής σημασίας οικογενειακές σχέσεις και κρύβουν πίσω από την επαναστατικότητα του γιου ή της κόρης προς τη γονική εξουσία, ψυχολογικές πληγές που απεγνωσμένα χρειάζονται επούλωση. Το πρόβλημα της επαναστατικής και συχνά δυσλειτουργικής ή αντικοινωνικής συμπεριφοράς ενός παιδιού είναι τα καμουφλαρισμένα τραύματα, τα οποία θα αναγκαστεί στην ενηλικίωση να επουλώσει καταβάλλοντας πολύ προσπάθεια Θα πρέπει να καλύψει την κοινωνικά ασύμβατη συμπεριφορά και τον αυταρχισμό του, αναγνωρίζοντας συνειδητά τι είναι σπασμένο για να το επισκευάσει.

Όταν η γονική κριτική γίνεται συνήθεια
Όταν οι γονείς έχουν χάσει την αίσθηση του μέτρου, οι αντιδράσεις κλιμακώνονται καθώς δεν ανταποκρίνονται στις ενδείξεις του παιδιού τους το οποίο τους υποδεικνύει ολοένα και πιο προκλητικά ότι βρίσκονται πλέον αντιδιαμετρικά αντίθετοι μεταξύ τους. Κάποιοι γονείς αποφασίζουν να γίνουν εντελώς άκαμπτοι και να αυξήσουν τον αυταρχικό τρόπο συμπεριφοράς (πιθανώς με τον τρόπο τον οποίο οι ίδιοι ανατράφηκαν) και είναι εξαιρετικά ανθεκτικό στις αλλαγές.
Εάν οι γονείς δεν μπορούν να ανταποκριθούν με διαφορετικό τρόπο στο παιδί τους, αργά ή γρήγορα οι έντονα παρορμητικές και αντιπαραγωγικές συμπεριφορές του παιδιού είναι πιθανό να επηρεάσουν την υγιή του ανάπτυξη. Η απαξίωση των γονέων, η άρνηση των μαθημάτων, της εργασίας και οι ακραίες τραυματικές δραστηριότητες θα είναι μόνο η αρχή. Η συμμετοχή τους σε συμμορίες, ή ομάδες μεγαλύτερων ατόμων αμφιβόλου χαρακτήρα, τους δίνει τη απαιτούμενη δύναμη να συνεχίσουν να αμφισβητούν και να αντιδρούν ακραία σε οτιδήποτε τους καταπιέζει.

Είναι αλήθεια ότι αυτά τα παιδιά δεν μπορούν να εκτιμήσουν το μέγεθος της δυστυχίας τους, ούτε να δουν ότι φτύνουν το πρόσωπό τους. Θεωρούν ότι είναι ο μόνος τρόπος να επιβεβαιώσουν την ανεξάρτητη θέλησή τους.
Πολλοί γονείς οι οποίοι αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα, δεν παραδέχονται ότι έχουν κίνητρα κακοποίησης. Αντιθέτως, ισχυρίζονται ότι οι προθέσεις τους είναι πάντα καλές. Συνειδητά θεωρούν τους εαυτούς τους πρότυπα σοβαρότητας, και ολοκληρωτικά δοσμένοι στο μέλλον του παιδιού τους. Είναι πεπεισμένοι ότι οι συνεχείς επικρίσεις τους είναι καθοδηγητικές, εποικοδομητικές και εκπαιδευτικές. Η “καλή” κριτική τους έχει σκοπό να μην επαναλαμβάνει το παιδί τα λάθη του, ή να συμπεριφέρεται με επιτρεπτούς τρόπους. Αυτό που αγνοούν όμως οι γονείς οι οποίοι επικρίνουν τακτικά το παιδί τους, είναι ότι έχουν υιοθετήσει τις λάθος αξίες των δικών τους γονιών, οι οποίοι στην καλύτερη περίπτωση έχουν καταστρέψει την εμπιστοσύνη και την αυτοεκτίμησή τους.

Το λάθος μήνυμα οδηγεί το παιδί στο συμπέρασμα ότι δεν είναι αρκετά καλό – ότι υπάρχουν βασικά λάθη σύνδεσης μαζί τους και ότι δεν θα μπορέσει ποτέ να γίνει άξιο των προσδοκιών των γονέων. Ακόμη και κάποιος έπαινος που θα λάβει περιστασιακά δεν θα καλύψει την ανασφάλεια την αποθάρρυνση την απογοήτευση και απομόνωση από την οικογένεια.
Μια τέτοια απογοητευτική σκέψη, οδηγεί σε αισθήματα απόρριψης, απελπισίας και εγκατάλειψης – μια τέλεια συνταγή για χρόνια χαμηλόβαθμη κατάθλιψη.

Οι αντιδράσεις είναι «αντίποινα θυμού» σε αυτά τα αφόρητα συναισθήματα, που μπορεί επίσης να εκδηλωθούν με απελπιστικά αμυντική συμπεριφορά, εκρήξεις θυμού, επιθετικότητα στα αδέλφια ή τους συμμαθητές τους, απορρίπτοντας με αυτό τον τρόπο οποιαδήποτε διχογνωμία ή φαινομενική προσβολή.
Πολλά παιδιά αισθάνονται παγιδευμένα σε μια οικογένεια με δυσλειτουργικούς κύκλους σχέσεων, όπου οι αυταρχικά θυμωμένοι γονείς τα επικρίνουν και τα τιμωρούν για το “καλό” τους.

Οι ερευνητικές μελέτες στον τομέα της πειθαρχίας δείχνουν ότι όταν στην παιδική ηλικία υπάρχει αυστηρότητα και αυταρχισμός, παράγει παιδιά με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση που συμπεριφέρονται χειρότερα και επομένως τιμωρούνται περισσότερο! Ο πονεμένος κύκλος δημιουργεί προβλήματα συμπεριφοράς επειδή τους στερεί την ευκαιρία να ενσωματώσουν την αυτοπειθαρχία και το αίσθημα ευθύνης. Έμμεσα διδάσκει τα παιδιά να συμπεριφέρονται βίαια, όπως επίσης και το γεγονός ότι τυχαία μπορεί να κάνουν κάτι σωστά.
Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι, τα παιδιά που συνήθως κατηγορούνται, στην ουσία διαμαρτύρονται και δηλώνουν πεισματικά τα κακώς κείμενα των γονιών τους, προσπαθώντας να προστατευθούν από τις επιθέσεις τους. Η συνεχόμενη κριτική στάση των γονέων αποτελεί σοβαρή απειλή στην ευάλωτη εικόνα τους και την αίσθηση του εαυτού τους, οπότε δεν μπορούν πραγματικά να «λογοκριθούν» για τις περιστασιακές προσπάθειές τους να προστατευθούν.

Ναι, μπορεί να είναι μόνο λεκτικό το ξύλο που τρώνε, αλλά είναι το ίδιο αποτελεσματικό όταν πέφτουν κάτω και σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι δεν αισθάνονται σαν αντικείμενα ενός πραγματικού λιθοβολισμού.
Οι γονείς σε πολλές περιπτώσεις παραβίασης οικογενειακών προτύπων, θα πρέπει να λογοδοτούν για την έλλειψη ευαισθησίας και κατανόησης των συναισθημάτων του παιδιού, που αποδυναμώνει τον σημαντικό δεσμό προσκόλλησης γονέα / παιδιού με πολλές αρνητικές επιπτώσεις.
Όταν το παιδί δεν αισθάνεται αγαπημένο δεν μπορεί αργότερα να αναγνωρίσει ή να εμπιστευτεί την αγάπη κάποιου άλλου όταν του προσφέρεται. Χάνουν σε πολλαπλά επίπεδα από την αγάπη που δεν ένιωσαν και ασυνείδητα σε κάποιες περιπτώσεις, οι σχέσεις και οι σεξουαλικές τους προτιμήσεις βυθίζονται στη σύγχυση και την υπερβολική αυτοπροστασία.
Μέσα τους δεν αισθάνονται όσο καλά θα ήθελαν για τον εαυτό τους και στην προσπάθειά τους να αλλάξουν τη διάθεσή τους ή τη συνείδηση τους, «υποχωρούν» σε διαφόρων ειδών εξαρτήσεις.

Η ειρωνεία είναι ότι η επανάσταση δεν μπορεί να τους προτρέψει να εξεγερθούν ενάντια στα δικά τους “συμφέροντα” και να απομακρυνθούν από τις αυτοκαταστροφικές δραστηριότητες και σχέσεις που έχουν συνδέσει με την αυτοεκτίμησή τους. Στη χειρότερη περίπτωση, οι πράξεις σαμποτάζ του εαυτού τους συμπεριλαμβάνει σκόπιμα τους ίδιους τους τραυματισμούς.
Στην προσπάθειά τους να αψηφήσουν κανόνες και περιορισμούς – που γενικά έχουν τεθεί σε εφαρμογή για τη δική τους ασφάλεια – υιοθετούν μια διαβολική στάση που μπορεί να τους οδηγήσει σε δραστηριότητες υψηλού κινδύνου με παρορμητικές κινήσεις ικανές να τραυματίσουν ακόμη και τις σχέσεις που έχουν μεγάλη αξία γι ‘αυτούς.
Το παραμελημένο τραύμα που προκάλεσε την επαναστατικότητα, γίνεται εξίσου υπερβολικό και ελεγχόμενο με τον πόνο να εξασθενεί τη ζωή τους.
Όσο βλέπουμε παιδιά να επαναστατούν εναντίον της οικογένειάς τους, γνωρίζουμε ότι δεν μπορούν να διαγράψουν τις υποτιμητικές αξιολογήσεις τους που τους καθιστούν ανυπόληπτους, ντροπιασμένους και ανεπαρκείς. Όλα αυτά, ασκούν μια συνεχή απαξίωση και ματαιότητα για τη ζωή τους.
Αισθάνονται ότι αφού έπρεπε να είναι εξαρτημένοι από τους γονείς τους είναι υποχρεωμένοι είτε το επιθυμούν είτε όχι, να δώσουν εξουσία στους γονείς τους, αφού ρεαλιστικά δεν μπορούν να τη δώσουν στον εαυτό τους.
Πολλά παιδιά που ενηλικιώθηκαν με πολύ επιμονή απέρριψαν τις δυσμενείς εκτιμήσεις που είχαν από τους γονείς τους, αλλά σε ασυνείδητο επίπεδο εξακολουθούν να απορροφούν τα μηνύματα που τους φύτεψαν στην παιδική ηλικία. Ανεξάρτητα από το πόση ισχυρή άμυνα διαθέτει ένα παιδί λέγοντας «δεν με νοιάζει πώς αισθάνονται για μένα γιατί δεν τους σέβομαι ούτως ή άλλως, ή ποιος τους χρειάζεται; Μπορώ να περάσω καλά μόνος μου» – ο ασυνείδητος πόνος τους δεν συμβαδίζει με τα λεγόμενά τους και τους επηρεάζει με τρόπους που δεν θέλουν να αναγνωρίσουν.
Αυτά τα άτομα έχουν συνήθως πολλαπλά προβλήματα στη διαμόρφωση στενών σχέσεων, ή απλώς στο να είναι σε θέση να επιλέξουν το σωστό πρόσωπο που να σχετίζεται μαζί τους. Συνεχίζουν να αμφιβάλουν στις καλοπροαίρετες ενδείξεις και ούτε ο πλούτος, ούτε η προσωπική επαγγελματική καταξίωση ή το χρήμα μπορούν να διορθώσουν το κενό.
Ανεξάρτητα από το πόσο καταχρηστική ήταν η παιδική ηλικία τους, δεν μπορούν απόλυτα να ξεπεράσουν τα εμπόδια και να αποφύγουν την επανεμφάνιση αυτού του πόνου.
Μπορούν να θρηνήσουν και τελικά με την πάροδο του χρόνου να ξεπεράσουν αυτό το βαρύ φορτίο της απώλειας, όπως επίσης να αναπτύξουν την εμπιστοσύνη και την αυτονομία τους όταν γίνουν οι ίδιοι γονείς δίνοντας και παίρνοντας αγάπη από τα δικά τους παιδιά.

photo pexels

Σχετικά άρθρα:

loading...
Close Menu